Экология ҳақида гапирганда, атроф-муҳитни Аллоҳ таоло томонидан бизга берилган омонат эканини тушунишимиз керак.
Инсон табиатнинг эгаси эмас, балки унинг ҳимоячисидир. Қуръони каримда ер юзидаги мувозанатни бузмаслик ҳақида шундай дейилади:
«Ерни (Аллоҳ хайрли ишларга) яроқли қилиб қўйганидан кейин унда бузғунчилик қилмангиз!» (Аъроф сураси, 56-оят).
Табиатни чиқиндилар билан ифлослантириш, сувни беҳуда исроф қилиш ва дарахтларни сабабсиз кесиш бузғунчиликнинг бир кўринишидир.
Экологик маданиятнинг энг гўзал намунаси Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг ушбу ҳадисларида намоён бўлади:
«Агар қиёмат қойим бўлиб қолса-ю, биронтангизнинг қўлида кўчат бўлса, уни экишга улгурса, экиб қўйсин» (Имом Аҳмад ривояти).
Бу ҳадис бизга ҳар қандай вазиятда ҳам табиатга ҳаёт бағишлаш, кўкаламзорлаштириш нақадар савобли иш эканини ўргатади.
Сув – ҳаёт манбаи. Ҳатто дарё бўйида таҳорат олганда ҳам сувни исроф қилмасликка буюрилганмиз. Бугунги ёшлар сув ва энергия ресурсларини тежаш орқали нафақат табиатни асрайдилар, балки динимизнинг муҳим талаби бўлган исроф қилмаслик тамойилига амал қиладилар.
Экологик маданият иймоннинг бир бўлагидир. Тозалик ва тартиб бор жойда барака бўлади. Шундай экан омонатни муносиб сақлайлик!
Тошкент ислом институти
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев
«Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми иштирокчилари 27 август куни Самарқандга йўл олади. Улар янгидан бунёд этилган Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳамда Имом Бухорий номидаги Инновацион музей билан танишади. Куннинг иккинчи ярмида эса иштирокчилар учун шаҳарнинг тарихий-маданий мерос объектлари, жумладан, ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган ёдгорликлар бўйлаб махсус дастур ташкил этилади, хабар бермоқда iccu.uz.
Ёдгорлик мажмуаси Самарқанд вилояти Пайариқ туманида, буюк муҳаддис ва илоҳиётшунос Муҳаммад ал-Бухорийнинг (810–870) дафн этилган жойида жойлашган. У «Саҳиҳи Бухорий» тўплами муаллифи бўлиб, мазкур асар сунний исломдаги энг мўътабар ҳадис тўпламларидан бири ҳисобланади.
Кенг кўламли реконструкциядан сўнг мажмуа 2026 йил баҳорида зиёратчилар учун қайта очилди. Унинг умумий ҳудуди 45 гектарни ташкил этади. Бу ерда 10 минг кишилик масжид, маъмурий ва хизмат кўрсатиш бинолари, 154 устунли айвон, 14 та мовий гумбаз ва баландлиги 75 метр бўлган тўртта минора барпо этилган. Реконструкциядан сўнг мажмуанинг кунлик қабул қилиш қуввати 12 минг нафардан 65 минг нафаргача ошди.
Мажмуанинг марказий қисмларидан бири — тўққизта павильондан иборат янги Имом Бухорий Инновацион музейидир. Экспозиция алломанинг ҳаёти, ҳадисшунослик тарихи ва унинг илмий меросига бағишланган. Шунингдек, музейда Қуръонда зикр этилган пайғамбарлар, Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Макка ва Мадинадаги ҳаёти ҳамда ёзма ҳадис тўпламларининг шаклланиш тарихи ҳақида маълумотлар берилган.
Мажмуа яқинида Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳам фаолият юритади. Марказ ислом илмий ва қўлёзма меросини, жумладан, Марказий Осиёнинг ўрта аср олимлари асарларини ўрганиш, илмий тадқиқотлар ва таржималар тайёрлаш, шунингдек, халқаро илмий алмашинувни ривожлантириш билан шуғулланади.
Мажмуага ташрифдан сўнг форум иштирокчилари тарихий Самарқанд билан танишади. Шаҳарнинг асосий меъморий ёдгорликлари қаторига Регистон, Бибихоним масжиди, Шоҳи Зинда мажмуаси ва Гўри Амир мақбараси киради. ЮНЕСКО ушбу тўрт объектни 2001 йилда «Самарқанд — маданиятлар чорраҳаси» номи билан Жаҳон мероси рўйхатига киритилган тарихий шаҳарнинг асосий ёдгорликлари сифатида эътироф этади.
Самарқанд босқичи 24–28 август кунлари Тошкент ва Самарқанд шаҳарларида бўлиб ўтадиган «Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми дастурининг бир қисми бўлади.
Пресс-служба Управления мусульман Узбекистана