Savol: Mayyitni qabrga qo‘yayotganda “Ala millati Rasulillah” deyiladi. Shuni “Ala ummati Rasulillah”, deyish kerak emasmi? Chunki Qur’oni karimda “Millati Ibrohim” deb, ya’ni “millat” so‘zi Ibrohim alayhissalomga nisbatlanib keladi.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Mayyitni qabrga qo‘yishda “Bismillah va ala millati Rasulillah” deyiladi. “Ala ummati” deyilmaydi.
Bu ibora hadisi shariflarda shu lafzlar bilan kelgan. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va sahobai kiromlar roziyallohu anhum mayyitni qabrga shunday deb qo‘yganlar.
Bu yerdagi “millat” so‘zidan etnik kelib chiqishi bir bo‘lgan insonlar guruhi tushunilmaydi. Balki din, shariat, yo‘l degan ma’nolar nazarda tutiladi.
Bu haqida Abu Mansur Moturidiy rahimahulloh “Bismillah va ala millati Rasulillah” iborasi “Biz bu mayyitni Alloh taoloning nomi bilan hamda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shariatiga ko‘ra dafn qildik”, degan ma’noni anglatadi, deganlar. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
Xabar berganimizdek, Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida Turkiy davlatlar muftiylari kengashining navbatdagi VII yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.
Yig‘ilish yakunida O‘zbekiston, Turkiya, Ozarbayjon, Qozog‘iston va Qirg‘iziston muftiylari muhim yo‘nalishlarda 3 ta bayonot va zamonaviy masalalarga oid 6 ta yirik fatvoni imzolashdi.
Jumladan, «Islomning ilm-fan va texnologiyaga yondashuvi» mavzusidagi bayonotda Islom dinida insoniyat farovonligiga xizmat qiluvchi barcha ilmiy va texnologik yutuqlar qo‘llab-quvvatlanishi bilan birga, ular yuksak axloqiy mezonlar, adolat va mas’uliyat tamoyillari asosida rivojlanishi shartligi ta’kidlandi.
«Musulmonligi ma’lum bo‘lgan shaxsni kofirga chiqarishning hukmi» to‘g‘risidagi bayonotda Islom ta’limotiga ko‘ra, kalimai shahodat keltirib, qibla ahlidan bo‘lgan har qanday shaxs musulmon hisoblanishi hamda qilgan gunohi yoki amaldagi nuqsoni tufayli uni kufrda ayblash (takfir qilish) qat’iyan man etilishi aytildi. Shuningdek, Turkiy davlatlar ulamolari ushbu bayonotda jamiyatda fitna, qon to‘kilishi va nizolarga sabab bo‘luvchi takfirchilik oqimlariga qarshi ilmiy-ma’rifiy kurashni kuchaytirish, ummat birdamligini mustahkamlash zarurligiga e’tibor qaratishdi.
«Oila qurishga targ‘ib qilish, uni muhofaza qilish va mustahkamlashga doir umumiy mas’uliyat» bayonotida Islom ta’limotiga ko‘ra, oila nikoh asosiga quriladigan, sog‘lom avlod va jamiyat davomiyligini ta’minlovchi, insonga ruhiy xotirjamlik hamda axloqiy tarbiya beruvchi muqaddas muassasa ekaniga urg‘u qaratildi. Muftiylar oila institutini himoya qilish, yoshlarni oilaga tayyorlash va milliy-ma’naviy qadriyatlarni mustahkamlashda birdamlikka chaqirdilar.
Shuningdek, muftiylar tomonidan «Bitta qabrga birdan ortiq mayyitni dafn etishning hukmi», «Ijaraga berilgan dehqonchilik yerlarining ushri», «Fatvo so‘rash va fatvo berishda sun’iy idrokdan foydalanish masalasi», «Juma namozi durust bo‘lishining shartlari», hijriy oy boshlanishini aniqlash mezonlari va takfir masalasiga doir 6 ta fatvo matni imzolandi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati