ДАНГАСАЛИКнинг
энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
è «Дангасадан Худо безор»;
è «Дангасага иш буюрсанг, сенга ақл ўргатур»;
è «Яхши билан юрсанг – етарсан муродга,
Ёмон билан юрсанг – қоларсан уятга».
ҚУРЪОНИ КАРИМ ОЯТИ КАРИМАЛАРИ ва
МУБОРАК ҲАДИСИ ШАРИФЛАРга асосан
уламоларимиз кўрсатиб берган
ДАНГАСАЛИКнинг энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ:
1) Вақт зое кетади.
2) Орзулар амалга ошмай қолади.
3) Имкониятлар қўлдан кетади.
4) Қарздорликка сабаб бўлиши мумкин.
5) Камбағалликка олиб келиши мумкин.
6) Ишлар орқага сурилаверади.
7) Ризқ баракасини камайтиради.
8) Атрофдагилар ҳурматини камайтиради.
9) Оилавий муаммоларни кўпайтиради.
10) Ишончли инсон сифатида кўринмасликка олиб келади.
11) Бошқаларга юк бўлиб қолишга сабаб бўлади.
12) Муваффақиятдан узоқлаштиради.
13) Бошқаларга қарамликни оширади.
14) Ҳар ишни эртага қолдириш одат бўлади.
15) Ортиқча ухлашга ўргатади.
16) Соғлиққа салбий таъсир қилади.
17) Танани заифлаштиради.
18) Жисмоний ожизликни кучайтиради.
19) Хотирага салбий таъсир қилади.
20) Инсон ўз кучига ишонмай қўяди.
21) Тартибсиз ҳаёт пайдо бўлади.
22) Афсуслар сони ортиб боради.
23) Ҳар бир ишни оғир қилиб кўрсатади.
24) Ишни ярим йўлда ташлашга ўргатади.
25) Қўрқоқликни кучайтиради.
26) Масъулият ҳисси пасаяди.
27) Иродани заифлаштиради.
28) Қарор қабул қилиш қийинлашади.
29) Ўқиш ва илмда ортда қолдиради.
30) Касбда ўсишни тўхтатади.
31) Мақсадсизликни кучайтиради.
32) Руҳий тушкунликни кучайтиради.
33) Ўзини айблашни кўпайтиради.
34) Инсонни бефарқ қилиб қўяди.
35) Вақт қадрини йўқоттиради.
36) Ишончни пасайтиради.
37) Ибодатда сустлик пайдо қилади.
38) Намозга бепарволик келтиради.
39) Ҳаракатдан совутади.
40) Сабрни камайтиради.
41) Интизомни йўқотади.
42) Иш сифати пасаяди.
43) Диққатни сусайтиради.
44) Илҳомни йўқотади.
45) Ижодкорликни камайтиради.
46) Ортиқча қўрқув уйғотади.
47) Ўзгаришдан қочишга ўргатади.
48) Қаноатсизликни кучайтиради.
49) Ҳасадни ошириши мумкин.
50) Бировнинг ютуғини кўра олмасликка олиб келади.
51) Ҳаракатчан инсонларга нисбатан ички норозилик туғдиради.
52) Ортиқча вазнга сабаб бўлиши мумкин.
53) Руҳий чарчоқни оширади.
54) Кун тартибини бузади.
55) Режасизликни кучайтиради.
56) Фурсатларни йўқоттиради.
57) Мақсадларга етишишни секинлаштиради.
58) Ўзига бўлган ҳурматни камайтиради.
59) Ички кучни сусайтиради.
60) Жавобгарликдан қочишга ўргатади.
61) Муҳим ишларни кечиктиради.
62) Кўп узр сўрашга ўргатади.
63) Иродасизликни кучайтиради.
64) Ҳаётда тартибсизлик келтиради.
65) Қалбда умидсизлик пайдо қилади.
66) Меҳнат завқини йўқотади.
67) Яхши одатларни бузади.
68) Ёмон одатларга йўл очади.
69) Ўзини ривожлантиришни тўхтатади.
70) Китоб ўқишдан совутади.
71) Илм олишга қизиқишни пасайтиради.
72) Тез зерикишга олиб келади.
73) Қарорсизликни кучайтиради.
74) Фаол инсонлардан узоқлаштиради.
75) Бефойда машғулотларни кўпайтириб юборади.
76) Инсонни суст табиатли қилиб қўяди.
77) Ўз имкониятини очолмасликка сабаб бўлади.
78) Аллоҳ берган неъматларни ишлатмасликка олиб келади.
79) Қувончни камайтиради.
80) Бахт ҳиссини пасайтиради.
81) Муваффақият лаззатини татимай қолдиради.
82) Жамият учун фойдани камайтиради.
83) Қалбда пушаймонлик тўплайди.
84) Ҳар кунини самарасиз ўтказади.
85) Вақтни ҳис қилмасликка олиб келади.
86) Келажакдан хавотирни оширади.
87) Ҳар бир ишга эринч билан қарашни ўргатади.
88) Ижтимоий тармоқларга ортиқча боғлаб қўяди.
89) Ота-она ишончини йўқотиши мумкин.
90) Раҳбарлар наздида қадрни туширади.
91) Дўстлар ишончини камайтиради.
92) Бошланган ишларни тугалламасликка одатлантиради.
93) Ваъдада турмасликка олиб келади.
94) Кечикишларни кўпайтиради.
95) Кўп шикоят қилишга ўргатади.
96) Қалбни қаттиқлаштиради.
97) Нафсни кучайтиради.
98) Ҳаёт сифатини пасайтиради.
99) Дунё ва охират учун зарар келтириши мумкин.
100) Шайтон васвасасига мойил қилади.
ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,
Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,
ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,
ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,
ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!
Иброҳимжон домла Иномов
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
ВАҚТ ҚАДРИ ВА УНДАН УНУМЛИ ФОЙДАЛАНИШ
Баъзи инсонларда соғлом ҳаёт кечириш учун ҳар куни албатта саккиз соат ухлаш керак, деган тушунча бор. Аммо аслида уйқу миқдори ҳар бир инсоннинг ҳолати, эҳтиёжи ва организмига боғлиқ. Асосий мақсад — маълум бир соатни тўлдириш эмас, балки тетик ва фаол ҳолатда уйғонишдир.
Кимдир олти соат ухлаб ҳам кун давомида самарали фаолият олиб бориши мумкин, бошқа бировга эса кўпроқ дам олиш керак бўлади. Муҳими — инсон уйқусини тартибга солиши ва вақтини қадрлаши лозим.
УЛУҒ ЗОТЛАР ҲАЁТИДАН НАМУНАЛАР
Имом Муҳаммад ибн Ҳасан Шайбоний раҳматуллоҳи алайҳ бир китобдан чарчаса, бошқасига ўтар, уйқуси келганда эса ўзини сув билан сергаклаштириб, яна илм билан машғул бўлар эди.
Муфассир Алусий раҳматуллоҳи алайҳ кечалари тафсир ёзар, кундузлари эса дарс берар эдилар. Унинг илмий мероси қанчалик улкан экани бу меҳнатнинг самарасидир.
ВАҚТНИ БЕҲУДА САРФЛАМАСЛИК
Инсон ҳаётида энг қимматли бойлик — вақтдир. Пулни йўқотган одам уни қайта топиши мумкин, аммо ўтган вақт ҳеч қачон қайтмайди.
Имом Ҳофиз Мунзирий раҳматуллоҳи алайҳ ҳақида айтади: “Мен кечаю кундуз илм билан машғул бўлган, ҳатто овқатланаётганда ҳам илмдан узилмайдиган инсонларни кўрдим”.
БЎШ ВАҚТНИ ТЎҒРИ БОШҚАРИШ
Баъзан инсон бир неча дақиқа дам олиш учун ўтиради, аммо бу вақт сезилмай соатларга айланиб кетади. Натижада умрнинг катта қисми фойдасиз ишларга сарфланади.
Шунинг учун ҳар бир инсон: “Мен сарфлаётган бу вақтим менга ёки бошқаларга қандай фойда келтиради?” деб ўзидан сўраши керак. Агар жавоб бўлмаса, у ишдан воз кечиш афзал.
ВАҚТДАН ФОЙДАЛАНИШГА ЗАМОНАВИЙ МИСОЛ
Баъзи ривожланган жамиятларда инсонлар ҳатто қисқа кутиш вақтларидан ҳам унумли фойдаланишга одатланган. Масалан, транспортда, навбатда ёки учрашув бошланишини кутаётганда улар китоб ўқийди, режалар тузади ё бирор иш билан шуғулланади.
Бу янги одат эмас. Аслида бу – мусулмон уламолари асрлар давомида амал қилган тамойилдир.
ҲАР БИР ЙИҒИЛИШ ФОЙДАЛИ БЎЛСИН
Абу Амр ибн Аъло раҳматуллоҳи алайҳи Асмоийга бундай насиҳат қилган: “Агар бирор жойга боришинг илм олиш, яхшилик қилиш ёки фойдали мақсад учун бўлса — бор. Аммо беҳуда суҳбат, ғийбат ва вақтни исроф қилиш учун бўлса — ундан сақлан”.
Инсоннинг учрашувлари ҳам, суҳбатлари ҳам фойдали бўлиши керак. Овқатланиш, меҳмончилик, дўстлар билан учрашиш — барчаси яхши ният ва фойдали мақсад билан бўлса, қадрлидир.
ХУЛОСА
Улуғ инсонларнинг ҳаёти бизга бир ҳақиқатни ўргатади: Вақт – Аллоҳ берган энг катта неъматлардан бири. Уни қадрлаган инсон дунёси ва охирати учун катта ютуқларга эришади.
Шунинг учун ҳар бир лаҳзамизни илм, ибодат, меҳнат ва фойдали ишлар билан безашга ҳаракат қилайлик.
Даврон НУРМУҲАММАД