Birinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, Razzoq Zot bo'lgan Alloh taolo huzuridan senga bitilgan taqdirga rozi bo'l. Bu yo'lda tavakkal qilib iymoningga yarashadigan bir maqomga ega bo'l. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Agar siz haqiqatan ham to'liq iymon bilan Allohga tavakkul qilganingizda edi, tongda och chiqib, oqshomda to'q holda uyasiga qaytadigan qushlarni rizqlantirgani misoli Alloh sizni ham mutlaqo rizqdan nasibador qilgan bo'lar edi”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).

Ikkinchi qoida. Ey musulmon tijorat­chi, Alloh taolo joriy etgan halol va harom chegaralarga rioya qilib, shubhali narsalardan yuz o'girgin. Toki nomus va hamiyatingga dog' tushmasin.

Uchinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, rizq talabida erta tongdan harakat qilib, uyingdan chiqishing, quyoshni uy­g'otishing lozim. Shunda asl barakaga ega bo'lasan. Hazrat Ali roziyallohu anhu ay­tadi: «Men Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning: “Yo Alloh, ummatim uchun erta tongni barakali qil” (Imom Abu Dovud, Imom Ibn Moja, Imom Termiziy, Imom Daromiy, Imom Ahmad rivoyatlari), deb duo qilganlarini eshitdim».

To'rtinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, olishda va sotishda, qarz berishda va olishda doimo osonlik va qulaylikni asos qilib ol. Shunda tijoratingni xo­tirjam bir tarzda amalga oshirgan holda Allohning rahmatiga erishasan.

Beshinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, sotayotgan molingning sifatini tushiradigan va qiymatini kamaytiradi­gan bir qusur mavjud bo'lsa, buni xaridorga ochiqchasiga ayt. Aks holda, foydangga harom aralashib, o'zing birovlarning la'natiga qolib ketishingga sabab bo'l­masin. Rasu­lulloh sollallohu alayhi va sallam bunday ogohlantirganlar: “Kim­ki qusuri bor molini sotayotgani ha­qida xaridorini voqif etmasa, doimo Allohning g'azabi va farishtalarning la'nati ostida bo'ladi” (Imom Ibn Moja rivoyati).

Oltinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, foiz borasida juda hushyor bo'lishing, foiz olmasliging va bermasliging, foiz aralashgan joyda turmasliging va bu xususida g'oyatda ehtiyot bi­lan yo'l tutishing lozim. Shun­da Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning uyilgan qovoq­lari va og'ir tanbehlariga ro'ba­ro' bo'lmaysan. Jobir ibn Ab­dulloh roziyallohu anhudan ri­voyat qi­linadi: “Rasululloh sol­lallohu alayhi va sallam foiz berganni, uni olganni, buni qayd etgan kitobni, ya'ni uni qog'ozga tu­shiruvchi kishini va bunga gu­vohlik qilgan shohidlarni la'­natladilar va ularning barchasi u gunohga teng sherikdir, dedilar”.

Yettinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, qiladigan ishingni sobitlik ila bajarmog'ing, sabrli bo'lishing va hisob-kitobda yaqin zamonni emas, balki uzoqni ko'zlab harakat qilmog'ing lozim. Shunda muvaffaqiyatga erishasan. Oysha roziyallohu anhumodan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sol­lallohu alayhi va sallam ayt­dilar: “Alloh taolo sizlardan bir kishi uchun bir tomonni – narsani rizqqa sabab qilib qo'y­sa, bu o'zgarguncha yoki qiyinlash­guncha uni tark etmasin, ya'ni undan voz kechib ketmasin” (Imom Ibn Moja rivoyati).

Sakkizinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, dunyo moli ko'zni qa­mashtiruvchi va yoqimli ekani­ni, ammo Alloh taolo huzurida foniy va qiymatsiz ekanini hech qachon unutmagin. Shunda hirs va tamagirlik domiga tushib, dunyo talabida haddan oshmaysan.

To'qqizinchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, molingni loyiq bo'lgan bahodan oshirib sotish uchun noto'g'ri yo'llarga kirib qol­masliging va xaridorlarni aslo aldamasliging lozim. O'shanda Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning haqiqiy ummati bo'­lish baxtini qo'ldan chiqarmagan bo'lasan. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Aldagan kishi bizdan emasdir”, dedilar (Imom Muslim rivoyati).

O'ninchi qoida. Ey musulmon tijoratchi, jannatda eng yaxshi do'stlar bilan qo'shni bo'lish saodatiga erishay desang, o'z ishing va tijoratingni to'g'rilik asosi ustida bino etishing va hech qachon haqiqatdan ayrilmasli­ging lozim. To'g'riso'z va ishonchli tijoratchilar nabiylar, sid­diqlar va shahidlar bilan birga bo'ladilar.

Manbalar asosida Qamashi

tumani bosh imom-xatibi

Oqilxon AHMYeDOV tayyorladi.

Oqilxon Ahmedov 1977 yili Qamashi tu­manida tug'ilgan. 1999 yili “Mir Arab” mad­rasasini, 2021 yili Toshkent islom ins­ti­tutini bitirgan.

2002 yildan buyon “Alisher Navoiy” jome masjidi va Qamashi tumani bosh imom-xatibi bo'lib ishlab kelmoqda.