Oliygohlardan birida ta'lim oladigan bir qizning onasi hikoya qiladi:
Qizim o'zi yaxshi ko'rgan sohadagi universitetda ta'lim oladi. Universitet bo'yicha eng a'lochi va faol talabalar safida. Ammo shunga qaramay, oxirgi paytlar juda o'zgarib qoldi. O'qishdan keldi deguncha to'g'ri xonasiga kirib ketadi. Honasini ichkaridan qulflab olib soatlab o'tiradi. Boshida dars tayyorlayotgandir, ha eshikni qulflagan bo'lsa, hech kim xalaqit bermasligi uchundir-da deb o'yladim. Ammo kechki ovqat paytida yig'idan ko'zlari qizarib shishib ketgan ko'yi chiqib keladigan bo'ldi. Nima gapligini so'rasam aytmaydi. Qizimning ichidan nimalar o'tayotganini hech anglolmadim.
Ahyon-ahyonda birga dars tayyorlagani kelib turadigan dugonasi bor edi. O'sha dugonasining telefon raqamini topib bog'landim. Dugonasi boshida gapni rosa uyoqdan-buyoqqa olib qochib sir boy bergisi kelmadi. Men ham aytmaganiga qo'ymaganimdan keyin oxiri yorildi. Aytishicha, qizim o'z guruhlarida birga o'qiydigan oldi yigitlarning biri bilan bir-birini yaxshi ko'rishgan ekan. Ularning sevgi qissalaridan butun universitet talabalari, hatto o'qituvchilar ham xabardor emish. Lekin ikki hafta avval o'sha yigit boshqa qizga uylanibdi. Qizim sho'rlik shunga ich etini eb yurgan ekan.
Kechki ovqatni qilib bo'lgach, xonasiga kirib ketayotgan qizimni belimni uqalab qo'yish bahonasida ushlab qoldim. Keyin qizimga bo'lib o'tgan hamma ishdan xabardor ekanimni bildirdim. Qizimning ko'ziga yosh quyilib keldi. Qani endi yupatolsam... “Nega shu narsani menga vaqtliroq aytmading, qizim, axir men ham sendek yosh bo'lganman, aytganingda seni eshitardim, axir odam taftini odam oladi-ku” deb koyigan bo'ldim. Lekin qizimdan eshitgan javobim boshimga urilgan kaltakdek bo'ldi. Qizim: “Maktab davrimda oldingizga ko'p kelardim. Keyinroq kollejda o'qiganimda ham siz bilan dildan suhbatlashishga rosa urinardim. Nuqul “charchadim”, “ertaga gaplashsak bo'lmaydimi” derdingiz. O'sha paytlarda qayerda edingiz, ona?” dedi va yig'lab xonasiga kirib ketdi. Men nima deyishimni ham, nima qilishimni ham bilmasdim. Qizimning javobidan yolg'ondakam uqalattirayotgan belimga chindan og'riq turgandek bo'ldi. Chunki qizim to'g'ri gapirgandi. Ancha vaqtgacha eslashga harakat qildim-u lekin qizim bilan qachon dildan, dugonalar kabi dardlashaganimizni eslolmadim. Ish debman, ro'zg'or debman, qarindosh-urug', bordi-keldi debman-u, qizim bilan oramiz uzoqlashayotganini, oramizdagi ona-bola ko'prigi qulayotganini sezmay qolibman. Agar bu narsani barvaqtroq his qilganimda, qizimning ichki kechinmalaridan oldinroq xabardor bo'lganimda unga to'g'ri maslahatlar berarmidim, u bechora ham bekorga shuncha g'am chekib o'tirmasmidi, eh afsus, g'aflatda qolibman...
Qancha o'tirganimni bilmayman. Uzoq o'yladim. Hali ham kech emas. Endi shu ko'prikni qayta tiklashim shart. Bu mening onalik burchim.
Ertasi kundan boshlab har kuni kechki ovqatdan so'ng qizim bilan suhbatlashadigan bo'ldik. Boshida ichidagi hamma narsani ham aytmasdi. Lekin oradan bir necha oy o'tgach, qizim ichidagi borini menga to'kib sochadigan bo'ldi. Haligi yigit bilan bog'liq xotiralari ham unutilib ketdi. Qizim yana avvalgi quvnoq va faol holiga qaytdi.
Doktor Abdulloh Muhammad Abdulmu'tining
“Farzand tarbiyasida 700 ta saboq” kitobidan
G'iyosiddin Habibulloh, Kamronbek Islom tarjimasi.
Alloh taolo odamzodga aql, es-hushga qo‘shib did, farosat degan ulug‘ ne’matlarni berganki, ularni ishlatgan, ishlata olgan kishi har doim hamma joyda e’zoz va qadr topgan. Illo, ishlata olmagan kishining o‘zidan boshqalarni ayblashi ayni ahmoqlik, johillik va nodonlikdir.
Qur’oni karimni oyoqlari ostiga olib tepkilayotganini tasvirga tushirib, ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqatgan kimsaning xatti-harakatlari yurtimiz mo‘min-musulmonlarining nafratini uyg‘otdi, g‘azabini keltirdi. Rost-da, aqlli, sog‘lom kishi shunday ishni qilishi u yoqda tursin, hatto xayoliga ham keltirishining o‘zi dahshatli-ku.
Islom shiorlari ulug‘lanadi, diniy masalalarga nafaqat har bir musulmon, ayni paytda barcha kishilar hurmat bilan munosabatda bo‘lishi ham odamiylik nuqtayi nazaridan, ham huquqiy jihatdan zarurdir.
Alloh taoloning shiorlarini oyoqosti qilish, ulardan birortasini masxaralash, kamsitish, behurmat qilish, xo‘rlash, mensimaslik, xor qilish mo‘min kishining dindan chiqishiga sabab bo‘ladi (Alloh asrasin!).
Islom ta’limotiga ko‘ra, “shior” so‘zi “nishon”, “belgi”, “alomat” ma’nolarini bildiradi. Alloh taoloning dinining ko‘zga ko‘ringan va shon-shavkati alomati bo‘lgan narsalar shior hisoblanadi. Mus'hafi sharif, oyati karimalar ko‘chirilgan varaqlar shularning eng old safida turadi.
Alloh taolo Islom shiorlarini qadrlashga targ‘ib etgan va ularni toptash, masxaralashdan qattiq qaytargan. Jumladan, Haq taolo Qur’oni karimda: “(Gap) shudir. Yana kimki Allohning shiorlari (qurbonliklar)ni ulug‘ deb bilsa, bas, albatta, (bu) dillarning taqvosidandir” (Haj surasi, 32 oyat), – deb xitob qilgan.
Savbon roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shariatning shiorini past sanaganlarni qattiq qoralab bunday deganlar: «“Aniq bilamanki, ummatim ichidagi ba’zi kimsalar Qiyomat kunida Tihoma tog‘i kabi ulkan hasanotlar bilan oppoq bo‘lib kelishadi, lekin Alloh taolo ularning amallarini to‘zigan chang kabi qilib qo‘yadi”. Shunda Cavbon roziyallohu anhu: “Yo Racululloh, bizga ularni cifatlab, ochiq bayon qilib bersangiz, bilmasdan o‘shalardan bo‘lib qolmaylik!” dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ular cizlarning birodarlaringiz, cizlarga o‘xshagan odamlardir. Ular ham ciz kabi tunlari ibodat qiladi. Lekin ular shunday odamlarki, yolg‘iz qolgan vaqtlarida shariatning shiorlarini toptaydilar”, – dedilar (Imom Ibn Moja rivoyati).
Qur’oni karimning darajasi shu qadar ulug‘ki, hatto Mus'hafni tahoratsiz ushlab bo‘lmaydi. Qur’onni ushlamoqchi bo‘lgan odam tahoratli bo‘lishi vojibdir. Alloh taolo: «Uni faqat poklanganlargina ushlaydir», degan (Voqea surasi, 79-oyat).
Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qur’onni pok odamgina ushlaydi”, dedilar (Imom Tabaroniy rivoyati).
Shuningdek, Alloh taoloning Kitobini uning mavqeiga munosib, chiroyli g‘ilofda saqlash vojibligi, tozaligiga etibor qaratish, munosib joyga qo‘yish ham vojibdir.
Ulamolar: “Qur’oni karimni axlatga tashlagan odam kofir bo‘ladi”, deyishgan. Kalomullohning hurmatini joyiga qo‘ymaydigan odamga Mus'hafni sotish harom.
“Sahihi Buxoriy” va “Sahihi Muslim”da Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Mus'haf dushmanning qo‘liga tushib qolish xavfi bo‘lsa, Mus'haf bilan dushman yerlariga safar qilishdan qaytarganlari keltirilgan.
Ulamolarning fatvolarida bunday deyiladi: “Kim azonni masxara qilsa yoki Qur’oni karimni yengil sanab oyoqosti qilsa, shar’iy ilmlarni yoxud ulamolarni masxara qilsa, ibodatlarni yengil sanab bajarmasa, masjidni masxara qilsa, kofir bo‘ladi” (“G‘amzu uyunil basoir sharh ashboh van-nazoir” kitobi).
Biz Qur’oni karimni ulug‘lashni solih salaflardan o‘rganishimiz kerak. Imom Qatoda rahimahulloh: “Qur’oni karim o‘qiganimdan buyon piyoz yemadim”, degan bo‘lsa, Imom Mujohid rahimahulloh: “Qur’on o‘qiyotib sizni esnoq tutib qolsa, esnog‘ingiz ketgunicha o‘qimay turing”, degan.
Allohninrg oyatlarini oyoqosti qilayotgan kimsalar nahotki Imom Navaviy rahimahullohning: “Kimdir sizga Mus'haf bersa, uni tik turgan holda oling. Chunki ulamo va aziz kishilar kelganda turish mustahab sanaladi. Mus'haf (uchun turish) avloroqdir”, deganini anglamasa...
Qur’oni karimni xorlash, masxaralash, qadrini yerga urish kofir va munofiq kimsalarning ishidir. Bu haqda oyati karimada bunday deyiladi: “Kofir bo‘lganlarga bu dunyo ziynatli qilib qo‘yilgan. Ular imon keltirganlar ustidan kuladilar. Holbuki, qiyomat kuni taqvoli bo‘lganlar ulardan balanddirlar” (Baqara surasi, 212-oyat).
Islom shiorlarini, xususan, Qur’oni karimni masxara qilish mo‘minga ham, sog‘lom aql egasiga ham mutlaqo yarashmaydi. Ayniqsa, mamlakatimiz aholisining asosiy qismi Islom diniga e’tiqod qilar ekan, xalqimizning milliy va diniy qadriyatlarini hurmat qilish har bir O‘zbekiston fuqarosining burchidir.
Tolibjon NIZOM