Ибн Таймия тарафдан “Исломни қайта жонлантириш, салафлар йўлига қайтиш” шиорлари остида, унга қадар бутун мусулмон умматида бўлмаган янги фикрлар, мужтаҳидлар ижмоъсига хилоф қарашлар, тўрт мазҳаб уламоларининг на фиқҳий ва на ақидавий асосларига мос бўлган ҳукмлар ошкор қилина бошлади. Тарихчиларга кўра, Ибн Таймиянинг ақидавий ва фиқҳий масалаларда мужтаҳидлар кенгаши—ижмоъга хилоф назариётлари умумий ҳисобда олтмишга яқин масалада бўлган. (Ижмоъга хилоф фикр билдириш—бу ҳаракат аҳли сунна уламолари томондан баъзи ўринларда куфр, баъзи ўринларда бидъат-залолат, деб баҳоланади ва исломда қаттиқ қораланади.)
Масалан, унинг фикрича, Аллоҳнинг каломи қадим ва азалий эмас балки, ҳодис Аллоҳ томондан яратилган эди. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг муборак қабрини зиёратига бориш (агарча, ибн Таймияга қадар, қариб саккиз асрдан бери бутун Ислом оламида бу амал жорий бўлишига қарамасдан) бидъат ва залолатдир. Шунингдек, Росулуллоҳнинг туғилган кунларини нишонламоқ—мавлид байрами ҳам бидъат ва фойдасиздир. Росулуллоҳдан қолган асори атиқаларни табаррукан асраб-авайламоқ гўёки ширкдир.
Сохта салафийлар ҳар қандай янгиликни бидъат деб ҳисоблаб, фиқҳий мазҳабларни инкор қиладилар, уларга эргашганларни қоралайдилар. Аслида улар эргашаётган “мужтаҳид”лар солиҳ салафлар қаторига кирмайди. Чунки Ибн Таймийя ва Ибн Қайюм Абу Ҳанифа (раҳматуллоҳи алайҳ)дан деярли олти юз йил кейин яшаб ўтишган. Демак, «салафий” оқимининг икки имомини солиҳ салафлардан олти асрлик тафовут ажратиб турибди. Орадан шунча узоқ вақт ўтган бўлишига қарамай, “Сохта салафийлар” бу икки шахснинг таълимотини жуда катта эътибор билан ўрганиб, амал қилишади.
Шунингдек, салафийлар орасида охирги йилларда фиқҳий ва ҳатто ақидавий аҳкомларда ҳам Албоний фикрларига мурожаат қилиш ҳолатлари бирламчи одатга айланди. “Салафийлик” оқими раҳнамоларидан бири Носир Албонийнинг тўрт мазҳаб ақидаси ва фиқҳига хилоф равишда чиқарган бемаза фатволарини ҳукмингизга ҳавола этамиз:
1. Мусҳафи шарифни ўпиш бидъат ва залолатдир.
2. Қуръон тиловатидан кейин “содақолллоҳул азим” деб айтишлик бидъатдир.
3. Ҳайзли аёллар Қуръон ўқишлари мубоҳдир.
Толибжон Шарипов
Тошкент ва Самарқанд шаҳарларида бўлиб ўтган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ, янги кашфиётлар” халқаро медиафорум Россиянинг етакчи оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Хусусан, “МИР 24”, “Sputnik Узбекистан”, “Islam News”, “Дайджест Москва-Баку”, “TRT на русском”, “CGTN-Русский” каби йирик оммавий ахборот воситаларида медиафорум ҳақида туркум материаллар эълон қилинди.
Манбаларда форумнинг аҳамияти ҳақида алоҳида тўхталиб ўтилган. Тадбирларда 50 га яқин мамлакатдан 300 нафарга яқин соҳа мутахассислари ва халқаро медиа етакчилари иштирок этди. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг тарихий манбаларни рақамлаштириш ва сунъий интеллект имкониятларини жорий этишдаги инновацион ўрни юқори баҳоланган.
Россия медиа оламида Ўзбекистондаги ўзгаришлар фақат тарихий ёдгорликлар ва сайёҳлик салоҳияти билан чекланиб қолмай, балки IT соҳаси, қурилиш, тиббиёт ва иқтисодий тараққиётдаги муваффақиятлар орқали янгича талқинда намоён бўлаётгани алоҳида таъкидланган.
Анжуман доирасида Россия, Ўзбекистон ва Озарбайжон ҳамкорлигида “Шамойили набавийя” қўлёзмасини нашр этиш ва Катта Лангар Қуръонини атрофлича тадқиқ қилиш каби аниқ амалий лойиҳаларга старт берилгани эътироф этилди.
Шунингдек, Россиянинг “Россия” миллий маркази ва Тошкентдаги Ислом цивилизацияси маркази ўртасида ўзаро “Россия ва Ўзбекистон кунлари”ни ўтказиш бўйича муҳим келишувга эришилгани хабар қилинди.
Россия ахборот майдонида Ўзбекистон бой қўлёзма ва илмий мерос соҳиби, тарихий манбаларни рақамлаштирувчи марказ ҳамда гуманитар-маданий соҳада ишончли ва ташаббускор ҳамкор сифатида гавдаланди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати