31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448
31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448
Инсоннинг ўз Ватанида яшаши – чинакам саодат. Чунки Ватанимизда барчамизнинг киндик қонимиз тўкилган, илк қадамимизни шу заминга қўйганганмиз. Ёшликдаги юрт билан боғлиқ ширин хотираларимиз мангуликка муҳрланган.
Aллоҳ бизга ўз Ватанимизни севиш, ўзга юртларда бўлсак, уни қўмсаш ҳиссини, табиатини ато этган. Ватанни қўмсаш, соғиниш Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдан меросдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўзлари туғилиб-ўсган маскан Маккаи мукаррамада 53 йил яшадилар. Бу вақт ичида у зотга мушрикларннг зулми, камситишлар шу даражага етдики, ҳатто ҳаётлари хавф остида қолди, жонларига қасд қилмоқчи бўлишди.
Набий алайҳиссалом Aллоҳ таолонинг буйруғи билан Маккадан чиқар эканлар: “Эй Макка, сендан кўра менга севимлироқ, суюклироқ шаҳар йўқ. Агар қавмим сендан чиқармагнида, бошқа жойни макон тутмас эдим”, деб кўзларида ёш билан чиқиб кетдилар (Имом Термизий ривояти).
Шу пайтда Aллоҳ таоло расулининг кўнглини кўтариб, ушбу оятни нозил қилди: «Эй Муҳаммад, албатта, сизни ушбу Қуръонни фарз қилган Зот, шак-шубҳасиз сизни қайтиш жойига, яъни Маккага қайтаргувчидир» (Қасас сураси, 85-оят).
Сўнгра Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам сафарларини ҳотиржам давом эттирдилар.
Инсоннинг Ватани олдида учта муҳим вазифаси бор.
Мадинаи мунаввара ҳақига эса: “Ё Aллоҳим, Мадинани Маккани суйганимдек ёки ундан ҳам зиёдароқ қилгин” (Имом Бухорий ривояти).
Бу ҳақда Пайғамбаримиз бундай деганлар: “Aгар қиёмат қоим бўлиб қолсаю, қўлингда бир кўчатни экишга улгурсанг, экиб қол” (Имом Бухорий ривояти).
Атоқли шоиримиз Эркин Воҳидовнинг:
Келдинг оламга демак,
Етмас уни сўрмак, емак,
Ерни етмоғинг керак
Бўстон ўзинг ризвон ўзинг, деган мисралари Ватанни боғу бўстонга, жаннатга айлантириш ўз қўлимизда эканига ишорадир.
Заҳириддин Муҳаммад Бобур ўз ватанининг соғинчида яшаб, яқинларини, ҳатто ўз диёрининг сувларини қўмсаб, бундай ёзган:
Оқар сувлар фироқида,
Кўзларимдан оқар сув.
Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «Ерни (Аллоҳ хайрли ишларга) яроқли қилиб қўйгандан кейин (унда) бузғунчилик қилмангиз! Унга (Аллоҳга) ҳам қўрқинч ва ҳам умид билан дуо қилингиз! Аллоҳнинг раҳмати эзгу иш қилувчиларга яқиндир» (Aъроф сураси, 56-оят).
Ўз Ватанига хиёнат қилиш, унга қарши қурол кўтариш жуда катта жинятдир. Aфсуски, Ватан қадрига етмаган кимсалар “Ҳижрат қилиш фарз”, деб ёшларни чалғитмоқдалар.
Онгли одам ҳеч қачон Исломнинг беш рукни эмин-эркин адо этилаётган юртдан чиқиб, олов ва уруш ўчоқларига кетмайди. Ҳижрат, жиҳод деб жаннат қидириб, дўзах томон кетаётган ақли ноқис кимсалар қилмишлари хато эканини кеч англамоқдалар.
Ватан тинчлиги, осойишталиги, ободлигига ўз ҳиссамизни қўшиб, уни турли унсурлардан ҳимоя қилиш ҳар биримизнинг бурчидир.
Ватанимизни Яратган Ўз паноҳида асрасин!
Эркиной ЖУМАБОЕВА,
Бектемир тумани отинойиси
Раддия: Исломда пешволикни даъво қиладиган гуруҳ ва оқимлар диндаги айрим тушунча ва сўзларни ғаразли мақсадлари йўлида бузиб, нотўғри талқин қилиши ҳаммага маълум. Улар шу орқали мусулмонлар ҳиссиётига тегиниш, ўзларига тобеларни кўпайтириш, диндор ва илмли бўлиб кўринишга ҳаракат қилади. “Тоғут” сўзи улар кўп ишлатадиган, инсонларни, айниқса ҳукмдорларни айблашда қўллайдиган тушунчалардан бири. Аслида у нима? Қандай маъноларда ишлатилади? Кимлар тоғут бўлиши мумкин?
“Тоғут” лафзи “туғён” сўзи билан ўзакдош бўлиб, Аллоҳ белгилаб қўйган чегарадан чиқишга, куфрда ҳаддан ошишга, исён қилишга нисбатан ишлатилади. Исломда Аллоҳнинг йўлидан бошқа йўл “тоғут” дейилади. Тоғутнинг каттаси Шайтондир.
“Тоғут” калимаси Қуръони каримнинг саккиз жойида зикр қилинган бўлиб, уламоларимиз уни турлича тафсир қилган. Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу, Имом Шаъбий, Имом Заҳҳок “Тоғутдан мурод – Шайтон” деган. Имом Абу Олия ва Муҳаммад ибн Сирин тоғут сеҳргар ва фолбин эканини айтган.
“Тафсири Жалолайн”да тоғут сўзи тафсирига мурожаат қилайлик: “Ким тоғутга куфр келтириб, Аллоҳга иймон келтирса, батаҳқиқ узилмайдиган мустаҳкам тутқични ушлаган бўлади” (Бақара сураси, 256) ва “Куфр келтирганларнинг дўстлари тоғутлардир. Уларни нурдан зулматларга чиқарурлар” (Бақара сураси, 257) оятларида тоғутлар – бут-санамлар ва Шайтон, “Китоб (Таврот)дан насибадор бўлганларнинг “Жибт” ва “Тоғут”га сиғинишларини ва кофирларга “Шулар мўминлардан кўра тўғрироқ йўлдадир” дейишларини кўрмадингизми?!” (Нисо сураси, 51) оятида – Жибт ва Тоғут Қурайш қабиласидагиларнинг икки санами, “Ўзларини, Сизга нозил қилинган (Қуръон) ва Сиздан олдин нозил қилинган (илоҳий китоблар)га иймон келтирган, деб ҳисоблайдиганларнинг ҳукм сўраб, Тоғут ҳузурига боришни хоҳлаётганларини кўрмадингизми?” (Нисо сураси, 60) оятидаги тоғут куфрда ҳаддан ошган, туғёнга кетган Каъб ибн Ашраф, “Кофирлар (эса) Тоғут йўлида жанг қиладилар” (Нисо сураси, 76-оят) ва “Ким Аллоҳнинг лаънатига учраган, ғазабига дучор бўлган, маймун ва чўчқага айлантирилган ва тоғутга ибодат қилган бўлса, ана ўшалар ёмон мартабадаги ва тўғри йўлдан бутунлай адашган кимсалардир” (Моида сураси, 60) оятларида улар Шайтон, “Батаҳқиқ, Биз ҳар бир умматга: “Аллоҳга ибодат қилинг ва тоғутдан четланинг” деб пайғамбар юборганмиз” (Наҳл сураси, 36-оят) ва “Тоғутдан, унга ибодат қилишдан четда бўлганларга ва Аллоҳга қайтганларга хушхабар бор” (Зумар сураси, 17-оят) оятларида ҳам улар Шайтон деб назарда тутилган.
Аллома Ибн Атийя айтади: “Баъзи олимлар: “Аллоҳдан ўзга ибодат қилинадиган ҳар қандай нарса тоғутдир”, деган”. Фиръавн, Намруд ва ўзини илоҳ деб эълон қилганлар ва ибодат қилинадиган бут-санамлар тоғут дейилади.
Муқотил розияллоҳу анҳу “Куфр келтирганларнинг дўстлари тоғутлардир” оятидаги тоғутни Каъб ибн Ашраф ва Ҳуяй ибн Ахтаб деб тафсир қилган. У иккиси ислом ва мусулмонларга адовати чексиз, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга кўп азият берган, мусулмонларга қарши урушга жуда кўп даъват қилган яҳудийлардан эди.
Имом Нававий айтади: “Лайс, Абу Убайда, Кисоий ва кўпчилик тилшунослар: “Тоғут – Аллоҳ таолодан бошқа ибодат қилинадиган нарса”, деган”.
Шайх Муҳаммад Амин Шинқитий: “Ҳақиқат шуки, Аллоҳдан ўзга ибодат қилинадиган ҳар қандай нарса тоғут, энг катта тоғут эса Шайтондир”, дейди.
Тоғут сўзининг маъноси ҳақида буюк муфассир Имом Табарий “Жомиъул баён” тафсирида: “Фикримча, тоғут ҳақида тўғри гап шуки, тоғут Аллоҳга туғён қилиб, Уни тарк этиб, Ундан ўзгага ибодат қилинган нарсадир. Ўша маъбуд инсон, шайтон, бут ва бошқа нарсалар бўлиши мумкин”, дейди.
Муфассир олим Ҳасан Таҳсин Файзли “тоғут” сўзини “Аллоҳдан узоқлаштирадиган, унинг амрларини бажаришни ман этадиган кимсалар”, деб изоҳлаган.
Демак, саҳобаи киромлар, тобеинлар ва уламоларимизнинг сўзларидан тоғут калимаси шайтон, сеҳргар, фолбин ва Аллоҳдан бошқа ибодат қилинадиган ҳар қандай нарса экани маълум бўлмоқда.
Афсуски, ҳозирги кунда баъзи тоифалар мусулмон раҳбарларни тоғут деб атаб, уларни осонгина кофирга чиқармоқда. Уларнинг услуби хаворижларникига ўхшайди. Улар арзимас нарсалар туфайли иймонли одамни кофирга чиқариб, қонини ҳалол ҳисоблаб, қанчадан-қанча беайб мусулмонлар умрига зомин бўлмоқда, исломнинг пок номига доғ тушириб, асл моҳият ва тамойилларини ёт ва бузғунчи ғоялардан иборат фитналар соясига тушириб қўймоқда.
Ўткирбек Собиров
Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 