Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
13 Сентябр, 2026   |   2 Рабиъус сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:41
Қуёш
06:01
Пешин
12:19
Аср
16:45
Шом
18:40
Хуфтон
19:56
Bismillah
13 Сентябр, 2026, 2 Рабиъус сони, 1448

Тавассул қилиш жоизми?

20.08.2021   1592   3 min.
Тавассул қилиш жоизми?
Ўзларини соф салафлар йўлидан юрганлигини даъво қилиб келаётган сохта салафийлар тавассул борасида аҳли сунна вал жамоа ақидасига зид равишда тавассулни ширк, тавассул этувчиларни эса мушрик деб айюҳаннос солишмоқда. 
Аслида тавассул бу – Аллоҳ таолонинг сифатлари, солиҳ амаллар, тирик ва вафот этган улуғ инсонларни восита қилиб Аллоҳдан ҳожат сўрашдир. Васила сифатида гоҳида қилинадиган солиҳ амаллар, Аллоҳ таолонинг розилиги учун бажарилган тоат-ибодатлар Парвардигорнинг даргоҳига яқинлаштирувчи кучли восита бўлса, баъзан эса Аллоҳ наздида юксак мартабага эга бўлган обрў-эътиборли солиҳ бандалар Яратган ҳузурида восита ва васила бўладилар.
 
Қуръони каримда: «Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан қўрқингиз ва Унга (яқинлаштирувчи савобли ишлардан) васила (восита) излангиз ҳамда Унинг йўли (тоати)да жидду жаҳд қилингиз, токи (охиратда) нажот топгайсиз!» (Моида сураси, 35-оят) дейилади.
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Фотима бинти Асад розияллоҳу анҳо вафот этганида унинг қабрига тушиб: «Ҳаёт берадиган ва ўлдирадиган Аллоҳдир. Доимо барҳаёт, ўлмайдиган Зот, онам Фотима бинти Асадни мағфират қил, ҳужжатини айтишини насиб эт, кирар жойини кенг қил. Пайғамбаринг ҳаққи ва ўзимдан олдинги пайғамбарлар ҳаққи билан», деб дуо қилдилар» (Имом Табароний ривояти). 
Бу ҳадисда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам томонларидан ўтган пайғамбарлар ҳурмати билан очиқ-ойдин тавассул қилингани кўринади. Тирикларни васила қилиш мумкин лекин вафот этганларни васила қилиш мумкин эмас деганларга ҳам бу қатъий ва аниқ жавобдир.
 
Аллома Имом Шавконий «Туҳфатуз зокирийн» китобида тавассулнинг жоиз эканини батафсил баён этган ва ҳамда тавассул то саҳобалар давридан ижмоъан қабул қилинган амал эканини бир қанча далиллар билан келтириб ўтган (Имом Шавконий. «Туҳфатуз зокирийн», 138-бет).
 
Афсуслар бўлсинки, тавассулни инкор этадиганлар на бу каби оят-ҳадисларга ва на мужтаҳид уламоларнинг сўзларига қулоқ тутадилар. Уларнинг даъволарига кўра ҳеч бир кишини тавассул қилиш жоиз эмас ва бунга мутлақо йўл қўйилмайди. Улар ҳар бир қилмоқчи бўлган амаллари ёки гапирмоқчи бўлган сўзларига Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг, саҳобаи киромларнинг ёхуд буюк мужтаҳидларнинг эмас балки ўзларининг ғоявий раҳнамолари бўлмиш Ибн Таймия (1263–1328) раҳматуллоҳи алайҳнинг фикрларига таянадилар ва буни шак-шубҳасиз тўғри деб эътиқод қиладилар.
Ҳақиқатни тан олиб айтадиган бўлсак, улар ўз раҳнамоларининг тавассул борасида айтган гапларидан мутлақо бехабар кўринади, шекилли. Акс ҳолда бу каби бўлмағур даъволар билан оламга жар солиб, ўзларига эргашувчиларнинг бошини қотирмаган бўларди.
 
Буюк тарихчи, муфассир ва муҳаддис Ибн Касийр (1301–1373) раҳимаҳуллоҳ ўзларининг «ал-Бидоя ван-ниҳоя» номли китобларида Ибн Таймия раҳматуллоҳи алайҳнинг: 
«Аллоҳдан бошқа ҳеч кимдан ёрдам сўралмайди. Набийдан ҳам ибодат маъносида ёрдам сўралмайди.  Лекин у билан тавассул қилиш мумкин ва ундан Аллоҳга шафоатчи бўлишлигини (ташаффуъ) сўраса бўлади», деган сўзларини келтириб ўтганлар  (Ибн Касийр. «ал-Бидоя ван-ниҳоя». 14-жилд. 45-бет).
 
Мана ҳақиқат ойдинлашди: Ибн Таймия раҳматуллоҳи алайҳ ҳам аҳли сунна вал жамоа эътиқодига хос ва мос фикрни айтган эканлар. Ушбу жамоа эътиқодига кўра, албатта, Аллоҳ таолодан бошқа ҳеч кимдан мадад сўралмайди. Ҳатто Пайғамбарлардан ҳам. Аммо Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламни дуода васила қилиш, у зотнинг қиёмат кунида шафоатчи бўлишларини сўрашга ҳеч қандай монеълик йўқ. Аксинча бу марғуб ва маҳбуб амаллардандир.
 

Эркин ҚУДРАТУЛЛОҲ

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ҳолид Ал-Фадли: Ўзбекистоннинг илмий ва маънавий мероси бутун ислом олами учун улкан бойликдир

02.09.2026   49891   2 min.
Ҳолид Ал-Фадли: Ўзбекистоннинг илмий ва маънавий мероси бутун ислом олами учун улкан бойликдир

Кувайт университети Тил маркази директори, доктор Ҳолид Ал-Фадли мамлакатимиз мустақиллигининг 35 йиллиги арафасида “Дунё” АА орқали юртдошларимизга ўзининг самимий табриги ва эзгу тилакларини йўллади.

– Мустақилликнинг 35 йиллик байрами муносабати билан яқин дўст ва қардош Ўзбекистон халқини чин дилдан самимий муборакбод этаман. Ўзбекистонлик барча биродарларимизга юксак тараққиёт, фаровонлик, тинчлик-хотиржамлик ва янги муваффақиятлар тилайман.

Биз Ўзбекистон билан азалдан мустаҳкам дўстлик, ўзаро ҳурмат ва самимий меҳр-оқибат ришталарига эгамиз. Ушбу муборак заминдан кўплаб буюк ва машҳур ислом уламолари етишиб чиққан. Бу бебаҳо илмий ва маънавий мерос нафақат Ўзбекистон, балки бутун ислом олами учун улкан бойлик ҳисобланади.

Кувайт университети ва Ўзбекистоннинг етакчи олий таълим муассасалари ўртасида яқин ва самарали ҳамкорлик алоқалари йўлга қўйилганидан мамнунмиз. Кўп йиллардан буён ўзбекистонлик талабалар юртимизда, хусусан, Кувайт университетида араб тили ва маданиятимиз бўйича ўз билимини ошириб келмоқда. Улар бир ўқув йили давомида, яъни уч семестр мобайнида араб тилини пухта ўрганиш билан бирга, Кувайт маданияти, тарихи ва жамияти билан яқиндан танишиш имконига эга бўлмоқда.

Ўзбек талабалари билан мулоқотлар давомида уларнинг таълим ва илмга жуда катта қизиқиш ҳамда иштиёқ билан ёндашишига алоҳида эътибор қаратдим. Улар нафақат араб тилини ўрганиш, балки бошқа халқнинг маданияти, санъати, иқтисодиёти ва ривожланиш тенденцияларини чуқур англашга интилаётгани қувонарли.

Араблар ва ўзбек халқи ўртасида асрлар давомида шаклланган чуқур тарихий, илмий ва маънавий алоқалар мавжуд. Мен ушбу дўстона ва қардошлик ришталари келгусида янада мустаҳкамланиб, янги мазмун билан бойишини истайман. Бу борада халқаро конференциялар ўтказиш, қўшма илмий тадқиқотларни йўлга қўйиш, профессор-ўқитувчилар ва талабалар алмашинувини кенгайтириш муҳим аҳамият касб этади.

Кувайтдаги Ўзбекистон элчихонаси томонидан билдирилаётган ташаббус ва таклифларни қўллаб-қувватлаш, уларни амалга оширишга янада катта эътибор қаратиш зарур. Биз ҳам икки мамлакат ўртасидаги таълим, илм-фан ва маданий-гуманитар ҳамкорликни ривожлантириш учун янги имкониятлар ва истиқболли ташаббусларни амалга оширишдан манфаатдормиз.

Яна бир бор, қардош Ўзбекистон халқини Мустақилликнинг 35 йиллик қутлуғ байрами билан қутлайман. Аллоҳ таоло қардош Ўзбекистон диёрига тинчлик-хотиржамлик, фаровонлик, тараққиёт ва улкан муваффақиятлар ато этсин.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари