13 Сентябр, 2026, 2 Рабиъус сони, 1448
13 Сентябр, 2026, 2 Рабиъус сони, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим
Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъуун.
Улуғ мутафаккир, ҳассос адиб, фозил инсон, ҳайрат ва нидода, фахр ва армонда, имон ва эътиқодда мусаффо, дарчил туйғулар соҳиби устоз Аҳмад Муҳаммад ҳожи дада бугун орамиздан дорулбақога кўчдилар. Эй, дариғ! Бир бутун нуктадон, дақиқнавис алломанинг умрлари поёнига етди.
Устоз кўплаб диний-маърифий, бадиий, илмий, тарихий асарлар муаллифи ва муҳаррири, хусусан, “Тафсири Ирфон” Қуръони карим маъноларининг таржима ва тафсирининг адабий муҳарррири Аҳмад Муҳаммад Турсун 1949 йилда Наманган шаҳрида туғилганлар. 1967 йилдан бошлаб матбуотда фаолият олиб борадилар.
Қаламлари ҳақиқат узра йўналтирилган устоз “Наманган ҳақиқати” газетасида турли вазифаларда, жумладан, “Наманган атласи”, “Ирфон”, “Таржимон”, “Суҳбатдош”, “Ҳайрат” рўзномаларида бош муҳаррир бўлиб халқимизнинг қалб-қўрини сахифаларга туширган муҳаққиқ эдилар.
2003-2010 йилларда “Ҳидоят” журналида бўлим муҳаррири бўлиб, унинг саҳифаларига ҳикмат дурдоналарини таратдилар.
2014 йилдан буён, “Hilol-Nashr” нашриётининг муҳаррири, нашриёт томонидан ҳар ой чоп қилинадиган “Ҳилол” диний-маърифий, ижтимоий-адабий журналининг ношири, “Олтин силсила” ҳадислар тўплами муҳаррирлар ҳайъати аъзоси, ёшларга ўрнак бўлиб келаётган таҳририятнинг маҳорат соҳиби эдилар.
Марҳум адибнинг элликка яқин диний, бадиий, илмий-маърифий китоблари нашр этилиб, буюк халқимиз ардоғида ўқиб, ўрганиб келинмоқда.
Устоз тасниф этган барча нур чашмаларга тўлган асарлари мисоли зикру суҳбат қилаётгандек таъсир кучига эга эди.
Инсон эришиши керак бўлган энг юксак мартаба ва ахлоқ бобида намуна бўлган олийжаноб зиё нури эдилар.
Бу каби буюк нурли йўл соҳиби устозимиз ёшлик давридан то умрларининг охиригача ўткир зеҳн, теран заковат, зуҳду тақво билан ҳамнафас яшаб ўтдилар.
У кишининг сўзлари, иқрорлари, ахлоқ ҳамидалари барчага ибрат эди.
У олийжаноб инсон таратган ҳикматлардан инсонни қалби покланиб, руҳий озуқаланиб, илоҳий мададга суғорилардингиз.
Бу муҳтарам инсон ҳидоят йўлини аниқ ушлаб, бу муборак йўлда яхшилик изловчиларга йўлдош бўлдилар.
Дунё ва охиратнинг эзгулик ҳазинасини мерос қолдирдилар. Мўмин-мусулмонда бўлган барча гўзал сифатларни ўзларида мужассам этдилар.
Устоз адабиёт бобида юлдуз бўлиш билан бир қаторда, хулқу одобда, хушмуомала ва садоқатда, қаноат ва риёзатда ҳам тенгсиз эканликлари бизнинг қалбимизга ўз нақшини қолдирмоқда.
Тақдирга табдил йўқ! Биз айрилиқ жафосини тортиб турган оила аъзоларига, нуридийда фарзандларига, ака-ука жигаргўшаларига, ҳабиб мухлисларига ўзимизнинг таъзиямизни билдирамиз.
Аллоҳдан сабру жамил тилаймиз. Аллоҳим устознинг руҳларини бизларнинг дуоларимиз билан равҳу райҳон айласин! Омийн, Я Роббал Аламийн.
Абдулҳай Абдулҳафиз ўғли
Бу оят тақводорларга ваъда қилинган жаннатни сифатлаб бериш маъносида бўлиши мумкин. Оят “тақводорларга ваъда қилинган жаннат кофирларга ваъда қилинган дўзахга ўхшаш бўладими?” деган маънода бўлиши ҳам мумкин. Яъни жаннат билан дўзах бирбирига ўхшаш эмас.
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда жаннат ҳақида бундай марҳамат қилади: “Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли: ичида айнимаган сувли анҳорлари, таъми ўзгармаган сутли анҳорлари, ичувчилар учун лаззатбахш хамрли анҳорлари, мусаффо асалли анҳорлари бор. Улар учун унда барча мевалар ва Раббиларидан мағфират бордир. Улар дўзахда мангу қоладиган, ўта қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган кимса (кофирлар)га ўхшармиди?” (Муҳаммад сураси, 15-оят).
Аллоҳ таоло бу оятда бундай демоқда: “Сифати шундай доимий неъматлар ичра бўлган кишилар мудом азобланадиган, сифатлари ана ундай бўлган кимсалар каби бўлурми?” Яъни жаннатийлар дўзахийлар каби бўлмайди. Шундан олдин келган оят ҳам ушбу оятга қиёс қилинади.
“Унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари доимийдир”. Яъни жаннатнинг мевалари доимий бўлиб, асло тугаб қолмайди. Улар дунё мевалари ва унинг неъматларига ўхшамайди. Дунё меваларининг ҳар қандай тури вақти билан тугаб қолади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло охират жаннатининг мевалари ва ундаги жамики неъматлар узлуксиз, доимий эканини ҳамда кофирларга охиратнинг азоби ҳам бардавом эканини хабар қилди.
“Ва соялари…” Аллоҳ таоло жаннатнинг сояси ҳам узлуксиз экани, унда ботиши билан сояси ҳам йўқоладиган қуёш бўлмаслигини баён этиб, ундаги барча неъматларнинг давомийлиги ва манфаатли бўлишини билдирди. Сояда манфаат бор, лекин зарар йўқ, қуёшда эса фойда билан бирга зарар ҳам бордир. Худди шундай, дунё ҳаётида барча нарсаларда фойдали тарафлари билан бирга зарарли жиҳатлар ҳам бўлади. У неъматлар келиши вақти билан тўхтаб, завол топади. Аллоҳ таоло охиратдаги соя, жаннатдаги барча неъматлар зарарсиз, узлуксиз, боқий бўлишини ва улар дунёдаги сояга ва неъматларга ўхшамаслигини хабар қилди.
“Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Бу оят нинг зоҳирини эътиборга оладиган бўлсак, гўзал оқибат ширкдан сақланганларга бўлиши айтилди. Чунки Аллоҳ таоло кофирларнинг оқибати дўзах эканини зикр қилди. Яъни улар нинг оқибати, жазоси дўзахдир. Жаннат эса ширкдан сақланганларнинг мукофотидир.
“Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Ёки ушбу иборанинг маъноси: “Тақво қилганлар нинг оқибати жаннатдир, кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”.
Муфассирлардан баъзилари Аллоҳ таолонинг “Бу тақво қилганларнинг оқибатидир” оятининг маъносини бундай баён қилади: “Уларнинг амаллари, яхшиликларининг оқибати жаннатдир. Аллоҳ таолонинг ягоналигига куфр келтирган кимсалар амалларининг оқибати эса дўзахдир”.
Имом Абу Мансур МОТУРИДИЙнинг “Таъвилотул Қуръон” асаридан
Абдулатиф АЛЛОҚУЛОВ таржима қилди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 