Баъзи тоифалар Аҳли сунна вал жамоанинг икки буюк мактаби Ашъарий ва Мотуридийларни «жаҳмий» ёки «муъаттила» деб аташади. Бундай гап-сўзлар кўпинча Мушаббиҳалар томонидан айтилади. Аслида, Ашъарий-Мотуридий, Жаҳмий ва Мушаббиҳалар ўртасидаги фарқ қандай? Қуйида бундан хабардор бўламиз:
1) Жаҳмийлар - Аллоҳ таолонинг илм, ирода ва шу каби сифатларини бекор, деб айтадиган тоифа. Жаҳмийлар Аллоҳ таолонинг сифатларини кетказиш билан танилган. Шунинг учун ҳам улар "Муъаттила" номини олган. Уларнинг бу гаплари ботил ва бекордир. Қуръони карим ва суннати набавийда Аллоҳ таолонинг исм ва сифатларининг баёни келган. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло бундан пок Зотдир!
2) Мушаббиҳалар - Аллоҳ таолонинг сифатларини бор, дейишади. Бироқ, у сифатларни ҳиссий маънога буришади ва Аллоҳ азза ва жаллани яратган нарсаларига ўхшатишади. Уларнинг наздида У жисм, чегараланган, Аршга тегиб туради ва шу каби гап-сўзларни кўпайтиришади. Аллоҳ таоло буларнинг барчасидан олий ва пок Зотдир!
3) Ашъарий-Мотуридийлар - Аллоҳ таолонинг сифатларини бор, дейишади. Бу билан муъттилачи Жаҳмийларга хилоф қилишади. Шунингдек, бу сифатлардан илк зеҳнга келадиган ҳиссий маъноларни даф қилишади. Бу билан эса Мушаббиҳаларга хилоф қилишади!
Аҳли сунна вал жамоанинг икки Ашъарий ва Мотуридий мактаблари мана шундай васатийлик йўлини танлаганлар. Бунда уларнинг асослари Қуръони карим ва суннати набавийдир!
___________
* Таътил сўзининг маъноси "кетказиш", "бекор қилиш" бўлиб, истилоҳда Аллоҳ таолодан сифатларини кетказиш ва бекор қилиш маъноларида ишлатилади. Тарихда бу билан энг кўп Жаҳмийлар танилган.
* Ташбеҳ сўзининг маъноси "ўхшатиш" бўлиб, истилоҳда худди тамсил каби Аллоҳ таолонинг Зоти ва сифатларини бандаларнинг сифатларига ўхшатишдир. Бундай тоифалар "Мушаббиҳа"лар, деб номланади.
Саудия Арабистонининг нуфузли ОАВда Ўзбекистоннинг маданий-гуманитар, туризм ва спорт соҳаларидаги халқаро ҳамкорлиги ҳамда мамлакатда бўлиб ўтадиган йирик тадбирларга бағишланган таҳлилий мақолалар эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Хусусан, Саудия Арабистонининг “Amwaj” нашрида жорий йилнинг 24–29 август кунлари Тошкентда “Ислом цивилизацияси: янгича нигоҳ, янги кашфиётлар” мавзусида халқаро медиафорум ўтказилиши кенг ёритилди.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида бўлиб ўтадиган ушбу йирик тадбирга етакчи хорижий журналистлар ва халқаро экспертлар тўпланиши қайд этилган. Форум дастури ялпи мажлислар, талабалар учун маҳорат дарслари, медиатурлар ва Самарқанднинг тарихий обидаларини зиёрат қилишни ўз ичига олади ҳамда Ўзбекистон давлат мустақиллигининг 35 йиллигини нишонлашга бағишланади.
Шунингдек, нашрда Самарқандда Ўзбекистон Туризм қўмитаси томонидан ташкил этилган биринчи Ўзбекистон–Грузия туризм форуми ҳам ёритилган. Таъкидланишича, тадбир Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Грузияга давлат ташрифи чоғида эришилган келишувларнинг амалий ифодаси бўлди.
Томонлар қўшма сайёҳлик маҳсулотларини яратиш, тўғридан-тўғри авиақатновларни кенгайтириш ва туризмнинг янги турларини ривожлантириш масалаларини муҳокама қилган. Грузиядан келаётган сайёҳлар оқимининг сезиларли даражада ошгани ва Ўзбекистон туризм соҳасининг умумий кўрсаткичлари юқори экани қайд этилган.
“Saudi Press Agency” ахборот агентлиги Жидда шаҳрида Саудия Арабистони Ислом ишлари, даъват ва иршод вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Дин ишлари бўйича қўмитаси ўртасидаги Англашув меморандумига доир ижро дастури имзолангани ҳақида хабар берди.
Ушбу ҳужжат мўътадиллик тамойилларини мустаҳкамлаш, экстремизмга қарши курашиш, воиз ва имомлар учун ўқув курсларини ташкил этиш, Қуръони Карим маъноларини ўрганиш ва ёйиш соҳасидаги ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати