Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
17 Август, 2026   |   4 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:06
Қуёш
05:34
Пешин
12:27
Аср
17:18
Шом
19:24
Хуфтон
20:47
Bismillah
17 Август, 2026, 4 Рабиъул аввал, 1448

МУБАЙЯН ВА НАСРИЙ БАЁНИ: Ишорат номайи аъмолға (Ўттиз бешинчи мавзу)

24.01.2021   2039   3 min.
МУБАЙЯН ВА НАСРИЙ БАЁНИ: Ишорат номайи аъмолға (Ўттиз бешинчи мавзу)

ОЗ-ОЗ ЎРГАНИБ ДОНО БЎЛУР...

*   *   *

Заҳируддин Муҳаммад Бобур хазиналари

*   *   *

МУБАЙЯН ВА НАСРИЙ БАЁНИ

*   *   *

ИЙМОН-ЭЪТИҚОД  КИТОБИ

*   *   *

НАЗМ

 

 

Ушбулардин кейин будур аҳвол,

Келгуси элга номайи аъмол.

Суъадонинг ўнг илгидин келгай,

Анда ул эл саъодатин билгай.

Ашқиё  номасинки тергайлар,

Орқадин, сўл иликка бергайлар.

 

НАСРИЙ БАЁН

 

Номаи аъмол баёни

 

Бу воқелардан кейин аҳвол шундай бўлади: инсонларнинг қўлларига номаи аъмоллари – амаллар китоби тарқатилади.

(Номаи аъмол) саъодатли кишиларнинг ўнг қўлига берилади, шунда у инсонлар саъодатга эришганларини биладилар. Шақоват аҳли бўмиш бадбахт кимсаларнинг номасини эса териб-танлаб, орқадан ёки чапдан – чап қўлга берадилар.

 

ИЗОҲ. Қуръони каримда ўз китоби – номаи аъмоли ўнг қўлидан берилган кишининг хурсандчилиги (Ал-Ҳаққа сураси, 19-оят); китоби чап қўлидан берилган кимсанинг надомати (Ал-ҳаққа, 25-оят); номаи аъмоли орқа  тарафидан  бериладиган  кимсанинг  ҳалокати  (Иншиқоқ  сураси, 10-11-оятлар) баён қилинади. Далиллар:

 

Ал-Ҳаққа сураси, 19–24-оятлари маъноси: “Бас, ул кун китоби ўнг қўлидан берилган киши айтур: «Олинглар, менинг китобимни ўқинглар! Албатта, мен ҳисобимга рўбарў бўлишимни аниқ билар эдим». (Қр: 84:9.) Бас, у ўзи рози бўладиган бир ҳаёт ичрадир. Олий бир боғдадирки, мевалари (олувчига) эгилиб тургандир. «Ўтган кунларда тақдим этган (яхши) амалларингиз сабабли, эмин-эркин енглар ва ичинглар!» (дейилур)”.

 

Ал-ҳаққа сураси, 25–35-оятлари маъноси: “Аммо китоби чап томонидан берилган киши эса дерки: «Эҳ, кошки менга китобим берилмаса эди! - Ҳисобим не эканин ҳеч билмасам эдим! Кошки  (дунёдаги) ўша (ўлим) ҳамма ишни тугатган бўлса эди!  Мол-мулким менга ҳеч бир фойда бермади. (Бутун) салтанатим ҳам йўқ бўлиб мендан кетди». (Аллоҳ вазифадор забония фаришталарига амр қилур:) «Тутинглар уни, (қўлларини бўйнига) боғланглар; Сўнг уни (даҳшатли) оловга солинглар! Сўнг узунлиги етмиш газ бўлган занжирга боғлаб қўйинглар (дўзахга ташланглар)! Чунки у улуғ Аллоҳга иймон келтирмас эди. Мискинга таом беришга интилмас – тарғиб ҳам қилмас эди». Бас, бу кун бу ерда у (кофир – инкорчи кимса)нинг ҳеч бир яқин (қариндош ва) дўсти йўқ”.

 

Иншиқоқ  сураси, 10-15-оятлар маъноси: “Аммо кимнинг китоби орқасидан берилса: («Эй ўлим, қайдасан!» деб) ўлимни чақириб қолур ва алангали дўзахга кирур. Чунки у (ҳаёти дунёда иймон келтирмай) аҳли-оиласи (ва қавми) ичида масрур (молу мулки сабабли сархуш) эди. Дарҳақиқат, у ҳеч қачон (тирилиб, ҳисоб учун Раббига) қайтмасман деб ўйлаган эди. Йўқ! (У Раббига қайтур! Чунки) Албатта, Рабби уни ўта кўриб тургувчидир”.

 

Насрий баён ва шарҳ муаллифи:

Мирзо КЕНЖАБЕК

Мақолалар
Бошқа мақолалар

Икки улуғ неъмат

14.08.2026   19578   3 min.
Икки улуғ неъмат

#Мустақилликнинг 35 йиллиги

 

Мустақиллигимизнинг 35 йиллик тўйи яқинлашиб, жойларда байрам шукуҳи кеза бошлади. Бундан дилда шукроналик ҳисси ортмоқда.

Тарихга назар ташланса, ҳамма даврда ҳам давлатнинг ривожланиши, тараққий топиши жамиятнинг фаровон ва осойишта ҳаёт кечиришига боғлиқлиги аён бўлади.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам тинчлик-хотиржамлик энг катта неъмат эканлигини таъкидлаб, бундай деганлар: “Икки неъмат борки, кўпчилик инсонлар унинг қадрига етмайди. Улар хотиржамлик ва сиҳат-саломатлик” (Имом Бухорий ривояти).

Демак, тинчлик ва хотиржамлик Аллоҳ таъолонинг беҳисоб бўлган буюк илоҳий неъматларидан. Шундай экан, тинчликнинг қадрига етиб, унинг шукрини адо этиш инсоннинг бурчларидандир. Зеро, ҳаётнинг бир маромда давом этиши, Ҳақ таоло буюрган ишлар хотиржам адо этилиши учун ҳам осойишталик лозим бўлади. Аллоҳ таоло ҳам: “Эй, имон келтирганлар! Ёппасига тинчлик ишига киришингиз!” дея буюради (Бақара сураси, 208-оят). Тинчлик, салимлик мавзуси ўта муҳим бўлгани боис Қуръони карим оятларидан ўрин олган. Зотан, араб тилидаги “салм”, “силм”, “салом”, ва “ислом” сўзлари бир ўзакдан чиққан, турли маънодаги сўзлар бўлсада, айнан бир мақсадга йўналтирилгандир.

Бандага берилган неъматларнинг қадрига етишда ва уни асрашда, бизга пайғамларларнинг отаси бўлган, Иброҳим алайҳиссалом ўрнак бўлиб келган. У зот ўз даврида Маккага тинчлик, унинг аҳлига ризқ сўрагани сўзимизнинг ёрқин мисолидир: “Ибрoҳим: “Эй, Рaббим, бу (Мaккa)ни тинчлик шaҳри қилгин вa унинг aҳoлисидaн Aллoҳгa вa oxирaт кунигa ишoнувчилaргa (турли) мeвaлaрдaн ризқ қилиб бeргин” деди” (Бақара сураси,126-оят).

Аллоҳ таоло бу орқали Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни ўтган пайғамбарлар ҳаётидан хабардор қилиш баробарида, улар сўраган нарсаларни ҳам билдириб, шунга чақирган.

Бу неъатлар бардавом бўлиши учун ҳам инсондан шукр ва қадрлаш талаб этилади. Тинчлик ҳукм суриб турган жойга яна тинчлик сўраб дуо қилиш эса, муқаддас динимиз буюрадиган ишлардан. Шундай экан, инсон ким бўлишидан қатъий назар, ўзи яшаб турган, Аллоҳ неъмат қилиб берган Ватани, унинг зилол сувлари, ҳавоси, нози неъматлари ва бошқа барча шароитларига шукр қилиб, уни зиёда бўлишини сўраб дуо қилиши лозим.

Бугун дунёда тинчлиги, хотиржамлигини йўқотганлар қанча. Буларни кўриб, эшитиб турганлар ибрат олиб, хулосалар чиқариб, ўзлари учун инъом қилинган тинчлик ва хотиржамликни қадрлаб, асраб авайлаши лозим.

Юртимизда ҳукм сураётган тинчлик, хотиржамликни сақлаш, уни турли хил ғаразли хуруж, ҳамлалардан, фитна ва бўҳтонлардан ҳимоя қилиш, ғарзли ва манфур кимсаларнинг макрларига учмасдан, ёш авлодни ҳам улардан хабардор қилиб, ислом таълимотининг эзгу ғояларини кенг тарғиб этиш ҳар биримизнинг бурчимиздир. Бу хусусида Аллоҳ таоло бундай деган: “Эзгулик ва тақво (йўли)да ҳамкорлик қилингиз, гуноҳ ва адоват (йўли)да ҳамкорлик қилмангиз! Аллоҳдан қўрқингиз! Албатта, Аллоҳ азоби қаттиқ зотдир” (Моида сураси, 2-оят).

Хулоса қиладиган бўлсак, динимизнинг тинчлик ва хотиржамликка бўлган эътибори нечоғлик катта, ҳамда бағрикенглик унинг негизи экани яққол намоён бўлади. Инсон ўзидаги неъматнинг қадрини унинг устида мулоҳаза юритиш, шу неъматдан ўзгалар ҳам баҳраманд ёки бебаҳра эканини ўйлаб кўриш билан билади. Бу эса Аллоҳга янада кўпроқ шукр қилишга ундайди.

Неъматнинг бардавом бўлиши, унинг шукри адо этилишига ҳам боғлиқ. Ёши улуғ нуроний отахон ва онахонларимиз ушбу икки улуғ неъматнинг мустаҳкамлигини сўраб дуо қилишлари шундан. Аллоҳ таоло юртимиз тинчлиги ва хотиржамлигини барқарор, бардавом, халқимиз ҳаётини бундан-да фаровон қилсин.

Исомиддин АҲРОРОВ