29 Апрел, 2026, 11 Зулқаъда, 1447
29 Апрел, 2026, 11 Зулқаъда, 1447
Динимиз доимо илму маърифатга тарғиб қилади. Қуръони каримда: «Аллоҳ сизлардан иймон келтирган ва илм ато этилган зотларни (баланд) даража (мартаба)ларга кўтарур» (Мужодала сураси, 11-оят), дейилган. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир”, деганлар (Имом Аҳмад ривояти).
Фарз Аллоҳ таолонинг қатъий амри бўлиб, уни бажариш ҳар бир мўмин-мусулмон учун мажбурийдир. Фарзни бажармаслик эса, улкан гуноҳдир. У икки қисмга – фарзи айн ва фарзи кифояга бўлинади.
Фарзи айн – ҳар бир мусулмон шахсан бажариши шарт бўлган амал. Уни биров учун бошқа одам адо эта олмайди. Бунга намозни мисол қилиш мумкин. Балоғатга етган ҳар бир мўмин инсон беш вақт намозни ўқиши фарзи айн. Ўқимаган одам қаттиқ гуноҳкор бўлади.
Фарзи кифоя эса, баъзи бир мусулмонлар адо этса, бошқалар учун ҳам кифоя қиладиган амал. Бунга жаноза намозини мисол қилиш мумкин. Бир мусулмон вафот этса, унинг жанозасини ўқиб, дафн этиш ҳамма мусулмонлар учун фарз бўлади. Аммо фарзи кифоя бўлгани учун бир инсоннинг жанозасини баъзи мусулмонлар ўқиса, бошқалардан фарз соқит бўлади.
Илм талаб қилиш борасида фарзнинг иккаласи ҳам иштирок этади.
Ҳар бир мусулмон ўзи учун зарур илмни, дину диёнатни, ҳалол-ҳаромни билиб олиши фарзи айндир.
Мусулмонлар жамоаси учун зарур бўлган ҳунар ва илмларни талаб қилиш эса фарзи кифоядир. Ҳар бир соҳада одамлар манфаатига хизмат қиладиган мутахассисларни етиштириш Ислом жамиятининг барча аъзоларига фарзи кифоя бўлади. Эҳтиёжларни қондирадиган даражада мутахассис тайёрлаган жамият аъзоларидан мазкур умумий масъулият соқит бўлади.
Бу фарз ўша мутахассислар зиммасига ўтади. Агар жамиятда уларнинг соҳаси бўйича камчилик юзага келса, ўша мутахассислар жавобгардир. Фарзандларига таълим-тарбия бериши, бирор касбнинг бошини туттириши ҳар бир ота-онанинг зиммасидаги мажбуриятдир.
Демак, бугун жамиятимиз учун зарур бўлган турли соҳа мутахассисларини тайёрлаш барчамизнинг зиммамиздаги фарзи кифоядир. Бунинг учун фарзандларимизни ёшлигидан ўзи қизиққан соҳага йўналтириб, Ватанга, халққа, динга хизмат қиладиган етук мутахассис бўлиши учун барча шароитларни ҳозирлашимиз лозим. Шундагина бу фарз биздан соқит бўлади.
Муҳаммад Қуддус АБДУЛМАННОН,
Хўжаобод тумани
“Етти чинор” жоме
масжиди имом ноиби
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллоҳ таоло яратган ажиб неъмат, инсоннинг саломатлиги учун энг фойдали маҳсулотлардан бири асалдир.
Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади:
﴿وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾
«(Эй, Муҳаммад!) Роббингиз асалариларга ваҳий (бўйруқ) қилди: “Тоғларга, дарахтларга ва (одамлар) барпо қиладиган нарсаларга инқурингиз”. Сўнгра турли мевалардан еб, Парвардигорингиз (сиз учун) қулай қилиб қўйган йўллардан юрингиз!» Уларнинг қоринларидан одамлар учун шифо бўлган турли рангдаги шарбат (асал) чиқур. Албатта, бунда фикр юритадиган қавм учун аломат бордир» (Наҳл сураси, 68-69-оятлар).
Ҳадиси шарифда ҳам жуда кўп ўринларда асалнинг шифо экани баён қилинган. Жумладан: Абу Мутаваккилдан, у Абу Саид Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга бир киши келиб: “Менинг бир биродарим қорни(касаллиги)дан шикоят қилмоқда”, деди. Бошқа ривоятда; “Ошқозони дармонсиз бўлди”, дейилган. У зот алайҳиссалом: “Унга асал ичиргин”, дедилар. У киши жўнаб кетди ва яна қайтиб келиб: “Асал ичирган эдим. Ундан бирор нарсани кетказмади”, деди. Бошқа ривоятда: “У (асал) фақат дармонсизликни зиёда қилди холос”, деди. Икки ёки уч марта келган эди Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга яна: “Асал ичир!” дедилар.Учинчи ёки тўртинчисида: “Аллоҳ рост гапиради. Дўстингни қорни ёлғончи экан”, дедилар (Имом Термизий, Имом Насоий, Имом Аҳмад ривояти).
“Саҳиҳи Муслим”да: “Дўстингни қорни тузалмас касалликка чалинибди” лафзи келтирилган. Яъни, ҳазми бузилибди, ошқозони касалланибди деган маънода.
Яна бир ҳадисда: “Ўзларингизга икки шифо; асал ва Қуръонни лозим тутинглар” дейилган (Имом Можа, Имом Ҳоким ривояти).
Асал мижози нам, совуқ кишилар учун энг яхши озуқадир. У жигар, юракни тозалайди. Сийдикни ҳайдайди. Кўзга суртилса, кўриш қобилиятини оширади.
Эрта тонгда асални сувга аралаштириб ичишда жуда кўп фойда бўлиб, саломатликни яхшилайди ва зеҳнни оширади.
"Исломда саломатлик" китобидан
Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим ўғли
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа