Мазкур мақола орқали барча юртдошларимизга ҳозирги кунда тез-тез учраб турган виртуал фирибгарлик ҳақида оз бўлсада маълумот беришни ва шунинг асносида ўзларини улардан ҳимоя қилиш йўлларини эслатиб ўтишни мақсад қилдик.

Бизнинг асримизга келиб илм-фан ва техника юксак чўққиларни забт этди. Ва бунинг муқобилида баъзи инсонлар олган билимларидан нотўғри мақсадда фойланиш йўлини тутдилар. Бугунги кунда тез-тез қулоғимизга чалиниб турадиган банк пластик картасидан ўз-ўзидан пулларни йўқолиб қолиши, ёки турли хил акциялар баҳонасида пластик карталардаги маълумотларни ўзлаштириб олиш ҳолатлари кўпайиб қолди. Улар ўзларининг ғаразли ниятларини амалга ошириш учун президент фармонлари ёки катта-катта акциядор корхоналарнинг номларидан ҳам фойдаланишади. Бундан кўзлаган масадлари ўз қурбонларини ишонтиришдир. Улар қандай йўл тутишини қуйида билганимизга сизларга айтиб ўтамиз:

• 1. Сизга телефон қилиб ўзларини CLICK evolution компаниясининг хавфсизлик хизмати ходими деб таништиришади ва сизнинг пластик картангизга ҳозиргина хаккерлик ҳужуми бўлганлигини айтишади (жуда кўпчилик бунга осонгина ишонишади). Кейин, улар биз сизга смс код юбордик шу кодни айтсангиз пластик картангизга ҳимоя ўрнатиб берамиз дейишади. Кодни айтган одам эса пластик картасидаги барча пулларини ўғирлатиб қўйганини кейин сезиб қолади. Бу фирибгарларнинг энг ёмон томони ҳозирча бундайларни кимлигини топишнинг имкони йўқлигидир.

Бундай пайтда қандай йўл тутиш керак? Сизга телефон қилишди ва ўзларини мазкур компаниядан деб таништиришди шу заҳоти билингки, булар фирибгарлар. Имкони борича булар билан мулоқотга киришманг ва телефонгизга келган смс кодни ҳеч кимга айта кўрманг.

• 2. Кейинги фирибгарлик, телефонингизга смс тариқасида ёки телеграм каналларидан президент фармонларини асос қилиб аҳолига пул тарқатилаётганини жуда ишончли қилиб баён этишади ёки сизга катта акциядорлик компаниясидан ютуқ чиққанини айтишади ва у пул ёки ютуқни пластик картангизга юклаб олишингиз учун сизга сайтга кириш учун ҳавола (ссылка) юборишади. Агар сиз мазкур ҳавола орқали сайтга кирсангиз ва пластик карта рақамларини терсангиз бор пулингиздан маҳрум бўласиз.
  
  
• 3. Навбатдаги ўғирлик, агар сиз интернет дўконлар орқали бирор маҳсулотингизни сотмоқчи бўлиб реклама қўйсангиз масалан, OLX.uz иловаси орқали бирор моддий қийматдаги буюмни сотмоқчисиз. Сизга ўзларини харидор сифатида таништириб махсулот пулини пластик картангизга ўтказиб беришларини ва маҳсулотни почта орқали юборишингизни илтимос қилишади. Шу ўринда улар сизга телефонингизга келган махфий смс кодни айтганингиздан кейин пул ўтказа олишларини уқтиришади. Бундай ҳолатда билингки булар фирибгарлар ва асло махфий кодни айта кўрманг.

Яна бир маълумотни айтиб ўтишни бурчимиз деб билдик, агар сизга бирор бир инсон эҳсон тариқасида сизга моддий ёрдам бериш учун пластик картангиз устидаги 16 талик рақамларни юборишни сўраса майли у инсон дўстингиз бўлса ҳам пластик картангизни расмга олиб юборманг. Фақат 16 талик рақамларни ёзиб юборинг холос. Агар, вақтингиз зиқ бўлиб расмга олиб юборсангиз ҳам карта устидаги амал қилиш муддатини яширинг. Мисол учун сизнинг картангиз амал қилиш муддати дейлик, 04/28 айнан мана шу рақамларни яширинг.

Ўйлаймизки, оз бўлсада керакли маълумотларни сизларга етказдик. Мусулмон одам доимо ўзига хушёр ва ўзгаларга нисбатан бир қадар ҳамиятли бўлмоғи лозим.

Мир Араб олий мадрасаси матбуот хизмати