26 Июн, 2026, 11 Муҳаррам, 1448
26 Июн, 2026, 11 Муҳаррам, 1448
Тасаввур қилинг, сизнинг ўта ашаддий душманингиз бор. У сизга шу даражада душманчилик қиладики унга қарши туришга сизда мадор қолмаган. Камига, у сиз бутун умрингизни тиккан, бор кучингиз билан ҳаракат қилаётган ҳамда бутун ўй-фикрингизни эгаллаган орзу ва мақсадингиз йўлида энг катта тўсиқ бўлиб турибди. Сиз мақсад сари қанча ҳаракат қилсангиз у сизни бу йўлдан буриб юбориш учун сизданда кўп тер тўкмоқда. Унинг бу зулмларидан, сизга ёмонликларидан чарчадингиз, кучингиз қолмади. Айни шундай ҳолда қийналиб турганингизда сизга бир хушхабар етиб келди. Билдингизки, душманингиз қилган жиноятлари сабаб кишанланибди, мақсадингиз тарафга эса бир қадам қолган. Ушбу хабардан қанчалик хурсанд бўласиз? Нималарни ҳис этасиз? Юрагингиз ҳапқириб, ҳаяжондан ёрилишига бир баҳя қолади, шундай эмасми?
Агар ушбу ҳолатни тасаввур қила олган бўлсангиз биз сизга етказмоқчи бўлган хушхабарни қабул қилинг. Бизнинг энг катта душманимиз бўлган, доимий бизни васвасага соладиган шайтон кишанланган, энг катта орзуйимиз, бутун вужудимиз билан талпинаётганимиз жаннат эшиклари эса ланг очиқ турибди. Ушбу хушхабарни биз ўзимиз ўйлаб топганимиз йўқ. Бу хабарни инсонларнинг энг ростгўйи, икки олам саййиди ва суюкли Ҳабибимиз (с.а.в) айтмоқдалар. Келинг, У зотнинг сўзларига қулоқ тутинг:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : «إِذَا جَاءَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، وَسُلْسِلَتْ الشَّيَاطِينُ». رواه البخاري ومسلم.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: «Рамазон келганда жаннатнинг (барча) эшиклари очилади, дўзахнинг (барча) эшиклари қулфланади ва шайтонлар кишанланади». Бухорий ва Муслим ривоятлари.
Бундай ажойиб хушхабарни эшитган ҳар қандай мўмин беихтиёр ҳар куни Рамазон бўлишини, бу ой уни ҳеч қачон тарк этмаслигини истайди. Ҳар кунимиз Рамазон бўлиши учун эса ушбу ойни ғанимат билиш, унда амалларни кўпайтириб олиш лозим. Агар биз йил бўйи айни шу кайфият бизни тарк этмаслигини истасак бу ойда ўзимиз учун бирор яхши амални вазифа қилиб доимий одатга айлантириб олишимиз керак бўлади. Масалан, аваллари Қуръон тиловатини камроқ қилган бўлсак бу ойда кунлик вазифани ўқишга одатланишимиз ва буни йил давомида тўхтатмаслигимиз ёки жамоат намозларига бироз бепарволик қилган бўлсак бу ойда жамоатга одатланиб йил бўйи амал қиладиган одатимизга айлантириб олишимиз лозим. Ана шунда бу гўзал ойнинг шукуҳи бизни йил давомида тарк этмайди ва шайтонлар кишандан бўшатилганда ҳам улар бизнинг амалларимизга тўсқинлик қила олмайди.
Аллоҳ таоло ушбу муборак ойнинг қолган ўн кунлик – маърифат даҳасини ҳам ғанимат билишимизни, унда солиҳ амалларни янада кўпайтириб олишимизни барчамизга насиб айласин. Ҳар кунимиз Рамазон бўлсин!
Ийсохон Яҳё тайёрлади
Бугунги ахборотлашган жамиятда интернет ва ижтимоий тармоқларнинг ривожланиши натижасида маълумот алмашиш жараёни сезиларли даражада тезлашди. Шу билан бирга, турли мазмундаги ёлғон хабарларнинг тарқалиши ҳам кучайди. Айниқса, диний мазмундаги ёлғон хабарлар жамиятнинг маънавий муҳитига, диний бағрикенгликка ва ижтимоий барқарорликка салбий таъсир кўрсатадиган омиллардан бири сифатида намоён бўлмоқда.
Диний мазмундаги ёлғон хабарлар деганда диний манбаларга асоссиз равишда нисбат берилган, бузиб талқин қилинган ёки ҳақиқатга мос келмайдиган маълумотлар тушунилади. Бундай хабарлар кўпинча Қуръон оятлари, ҳадислар, машҳур уламолар фикрлари ёки диний воқеалар билан боғлиқ ҳолда тарқатилади. Уларнинг асосий мақсади инсонларнинг диний ҳиссиётларига таъсир қилиш, маълум ғояларни тарғиб этиш ёки жамиятда турли қарама-қаршиликларни юзага келтиришдан иборат бўлиши мумкин.
Ёлғон диний ахборотларнинг кенг тарқалишига бир қатор омиллар сабаб бўлади. Аввало, айрим фуқароларнинг диний билимлари ва медиасаводхонлиги етарли даражада шаклланмагани туфайли улар ҳар қандай маълумотни текширмасдан қабул қиладилар ва бошқаларга тарқатадилар. Шунингдек, ижтимоий тармоқларда ахборотнинг тезкор тарқалиши ҳам бундай хабарларнинг оммалашишига хизмат қилади. Кўплаб фойдаланувчилар маълумотнинг манбаси ва ишончлилигини текширмасдан уни улашишга мойил бўладилар.
Диний мазмундаги ёлғон хабарларнинг энг салбий оқибатларидан бири жамиятда ишончсизлик муҳитининг шаклланишидир. Асоссиз маълумотлар турли ижтимоий гуруҳлар ўртасида тушунмовчиликларни келтириб чиқариши, диний масалаларда баҳс ва зиддиятларнинг кучайишига сабаб бўлиши мумкин. Натижада жамиятдаги ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳурмат тамойиллари заифлашади.
Бундай хабарлар маънавий ҳаётга ҳам жиддий зарар етказади. Диний масалалар бўйича нотўғри маълумотларни мунтазам қабул қилган инсонларда диннинг асл моҳияти ҳақида хато тасаввурлар шаклланади. Бундай ҳолат диний қадриятларнинг нотўғри тушунилишига, айрим ҳолларда эса мутаассиблик ёки бефарқлик кайфиятларининг юзага келишига олиб келади.
Ёлғон диний ахборотлар мафкуравий хавфсизлик учун ҳам муҳим таҳдид ҳисобланади. Айрим радикал гуруҳлар ва экстремистик оқимлар интернет орқали сохта диний маълумотларни тарқатиш орқали ўз тарафдорларини кўпайтиришга ҳаракат қиладилар. Улар диний манбаларни контекстдан узиб талқин қилиш ёки сохта маълумотларни ҳақиқат сифатида тақдим этиш орқали ёшлар онгига таъсир кўрсатишга уринадилар. Бундай ҳолатлар жамият барқарорлигига ва фуқаролар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Мазкур муаммонинг олдини олиш учун, аввало, аҳолининг медиасаводхонлигини ошириш зарур. Фуқаролар ахборотни танқидий таҳлил қилиш, унинг манбасини текшириш ва ишончли маълумотларни ёлғон хабарлардан ажрата олиш кўникмаларига эга бўлишлари лозим. Шу билан бирга, диний билимларни фақат ишончли манбалар ва малакали мутахассислардан олиш муҳим аҳамият касб этади. Таълим муассасалари, оммавий ахборот воситалари ва диний-маърифий ташкилотларнинг ҳамкорлиги бу борадаги самарадорликни янада оширади.
Хулоса қилиб айтганда, диний мазмундаги ёлғон хабарлар замонавий ахборот маконининг жиддий муаммоларидан бири ҳисобланади. Улар жамиятнинг маънавий муҳитига, ижтимоий барқарорлигига ва мафкуравий хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатади. Шу сабабли ҳар бир фуқаро ахборотларни қабул қилиш ва тарқатишда масъулиятли бўлиши, диний масалаларда эса фақат ишончли манбаларга таяниши зарур.
Абдулазиз Абдуваҳидов,
Имом Термизий халқаро илмий тадқиқот маркази илмий ходими
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа