Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
05 Август, 2026   |   22 Сафар, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:50
Қуёш
05:18
Пешин
12:34
Аср
17:29
Шом
19:40
Хуфтон
21:10
Bismillah
05 Август, 2026, 22 Сафар, 1448

Рўзадор тилига эҳтиёт бўлсин

06.05.2020   4211   3 min.
Рўзадор тилига эҳтиёт бўлсин

Рўза тутиш нафақат еб-ичиш ва нафсни жиловлаш билан, балки тилидан чиқаётган ҳар бир сўзга эътиборли бўлиш билан ҳам мукаммал адо этилади. Киши тонг қоронғусидан то шомгача қийналиб еб-ичмасаю оғзидан турли сўкиниш ва ёлғонлар чиқаверса, бу рўза мукаммал бўлмайди. Бу борада Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилинган ҳадиси шарифда Расулуллоҳ (с.а.в.): “Рўза шаҳватлардан тўсувчидир, агар бирортангиз рўза тутадиган бўлса, нолойиқ сўзларни айтиб, жоҳиллик қилмасин, бирор киши урушиб ёки сўкишадиган бўлса, мен рўзадорман, деб икки марта айтсин”, - дедилар. (имом Бухорий ва имом Муслим ривоятлари). Ушбу ҳадисда айтилганидек, имкон борича ёмон сўзлардан узоқ бўлиш, мабодо бирор кимса рўзадорни ранжитадиган бўлса,  тилига эҳтиёт бўлишдан чалғитса бунинг ҳам ечими борлигини, “мен рўзадорман” деб айтиши кифоя экани таъкидланади.

Набий (с.а.в.): “Баъзи рўзадрлар борки, уларга рўзаси учун очликдан ўзга нарса бўлмас. Баъзи тунда бедор бўлган борки, уларга бедорлиги учун уйқусизликдан ўзга нарса бўлмас”, дедилар. Баъзи кишилар рўза тутдим, деб вақтини бекорчи ишларга сарф этади,  ғийбат қиладилар, ёлғон гапириб турли тушунмовчиликларга сабаб бўлади ёки мақтанчоқлиги билан риёкорга айланади. Ушбу ҳадис одамларни ана шундай рўзадорга макруҳ, яъни ёмон кўрилган ишларни бажармасликни огоҳлантиради, акс ҳолда қийинчиликдан бошқаси берилмаслиги таъкидланади. Демак, ҳар бир ибодатнинг ўзига керакли қайтариқларига қатъий амал қилиш жоиз бўлганидек, рўзанинг ҳам муҳим шартларидан бири – тил офатларидан сақланмоқдир.

Ёлғон гапириш мунофиқлик аломати экани ҳадисларда келтирилади. Бу иллат рўза учун ҳам ўз таъсирини ўтказмай қолмайди. Бу борада бир ҳадиси шарифда: “Ким ёлғон гапиришни ва унга амал қилишни қўймаса, унинг таоми ва шаробини тарк қилмоғига Аллоҳнинг эҳтиёжи йўқ”, дейилади. Демак, рўза тутдим деб ният қилган, унинг барча қийинчиликларини сабот билан енгган ҳар киши албатта ёлғон гапиришдан ҳимояланмоғи муҳим экан.

Рўзадор ғийбат, сўкиниш, бўҳтон каби барча иллатли амаллардан тийилмаса, унинг савоблари йўққа чиқиши мумкин. Бу хақда Расулуллоҳ (с.а.в.): «... У киши очликдан бошқа нарсага эга бўлмайди» — деганлар. (Ибн Можа ривояти, саҳиҳут тарғиб).

Аксинча, рўза тутган инсон яхши гапларни гапириб, инсонларга эзгулик улашса, кўнгилларини олиб ширинсуҳан бўлишга интилса, кўплаб савобларга эришади. Рамазоннинг беқиёс имкониятларидан бири дуоларнинг ижобат этилишидир. Бебаҳо лаҳзаларни беҳуда ишларга сарф этиш ўрнига холис дуо қилишнинг хислати сон саноқсиздир.

Бу борада Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ (с.а.в.): “Уч тоифа кишининг дуоси рад этилмайди. Улар: Рўзадорнинг оғиз очгунича қилган дуоси, одил имомнинг дуоси, мазлумнинг дуоси”, - деганлар (Термизий ва Ибн Можа ривоятлари)

Абдуллоҳ ибн Ос (р.а.)дан ривоят қилинган яна бир ҳадисда Расулуллоҳ (с.а.в.): “Рўзадорнинг ифтор пайтида қилган дуоси рад қилинмайди”, - дедилар. (Ибн Можа ва Ибн Сунний ривоятлари).

 

Манбалар асосида “Кўкалдош” ўрта махсус ислом билим юрти мудир муовини А.Ғаниев тайёрлади.

 

Рамазон-2020
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

“Watan” газетаси: Китобларда ўқиганларимизни Ўзбекистонда ҳақиқатда бошдан кечирамиз

03.08.2026   7676   2 min.
“Watan” газетаси: Китобларда ўқиганларимизни Ўзбекистонда ҳақиқатда бошдан кечирамиз

Саудия Арабистонининг нуфузли “Watan” газетасида “Китобларда ўқиганларимизни Ўзбекистонда ҳақиқатда бошдан кечирамиз” сарлавҳали кенг мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.

Араб дунёси ўқувчилари эътиборига тақдим этилган ушбу материалда Ўзбекистоннинг бой ислом цивилизацияси ва маданий мероси Марказий Осиё тарихи ҳамда замонавий тараққиётида тутган ўрни атрофлича ёритилган.

Мақола муаллифи таъкидлаганидек, глобаллашув ва рақамли технологиялар асрида ҳақиқий ҳайрат ва ноёбликни ҳис қилиш мураккаблашиб бораётган бир пайтда, Ўзбекистонга қилинган ташриф инсонга тарихий манбаларда ўқилган билимларни айнан ҳаётда, кўз олдида қайта кашф этиш имконини беради.

“Ўзбекистонда сиз шунчаки тарихий билимларни ёдга олмайсиз, балки мозий ва келажак ўртасидаги хаёлий вақт машинасида яшайсиз. Тошкент, Самарқанд, Бухоро ва Хива каби қадимий шаҳарларда китобларда ўқилган номлар — Мовароуннаҳр, Шош, Фарғона водийси, Жайҳун ва Сайҳун каби географик тушунчалар муҳташам меъморий обидалар ва тирик маданият кўринишида намоён бўлади”, — деб ёзади муаллиф.

Нашрда Тошкентда Ислом таълими, фан ва маданият ташкилоти (ICESCO) ҳамда Ислом цивилизацияси маркази ҳамкорлигида ўтказилган анжуманга ҳам алоҳида тўхталиб ўтилган. Унда ҳазрати Усмон Мусҳафининг Ислом цивилизацияси марказида сақланаётгани, шунингдек, Самарқанддаги Имом Бухорий ва Имом Мотуридий мажмуалари, Регистон ва Шоҳи Зинда обидалари, Ҳазрати Қусам ибн Аббос мақбараси ва Амир Темур мақбарасининг бетакрор меъморий гўзаллиги юқори баҳоланган.

Муаллиф, шунингдек, Бухорода туғилиб, бутун ислом дунёсига довруғ солган Имом ал-Бухорий, математика ва астрономия асосчиси Муҳаммад ал-Хоразмий, Имом ат-Термизий каби буюк алломаларнинг жаҳон илм-фани ривожига қўшган беқиёс ҳиссасини алоҳида эътироф этган. Фарғона водийси шаҳарлари — Андижон, Наманган, Марғилон ва Қўқоннинг тарихий аҳамияти ҳамда уларнинг Араб ярим ороли ва ислом дунёси билан кўп асрлик маданий-илмий алоқалари кўрсатиб ўтилган.

Мақола якунида Ўзбекистонда ёш авлоднинг, хусусан, университет талабалари ва волонтёрларнинг араб тилини мукаммал эгаллаб, замон билан ҳамнафас ҳолда ўз миллий ва исломий мероси билан фахрланиб яшаётгани, меҳмонларни “Хуш келибсиз, Имом Бухорийнинг меҳмонлари!” дея самимий кутиб олишлари Саудия Арабистони делегациясида алоҳида ва чуқур таассурот қолдиргани таъкидланади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари