Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
05 Июн, 2026   |   18 Зулҳижжа, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:08
Қуёш
04:51
Пешин
12:27
Аср
17:35
Шом
19:57
Хуфтон
21:32
Bismillah
05 Июн, 2026, 18 Зулҳижжа, 1447

Аллоҳ таолога хуш ёқувчи фазилат эгаси

27.04.2020   4759   2 min.
Аллоҳ таолога хуш ёқувчи фазилат эгаси

Динимизда инсонлардаги ғайрат, шижоат сингари сифатлар қадрланади ва унга тарғиб қилинади. Жумладан, буюк бобакалонимиз, ҳадис мулкининг султони Имом ал-Бухорий ҳазратлари ҳам ушбу фазилат билан сифатланганлар. Айниқса, у зотнинг ҳадис жамлашдаги ғайрат ва шижоатлари таҳсинга сазовордир. Улуғ алломалардан Ал-Муборакфурий айтадилар: “Имом ал-Бухорий машаққатларга чидамли, ишда тиришқоқ бўлиб, ўз қўлларидан келадиган юмушни бировга юклашни хушламас эканлар”.

Ғайрат – саъй-ҳаракат, иштиёқ, жўшқинлик, иш-ҳаркатга бўлган кучли, астойдил киришиш маъноларида ишлатилади. Ғайратли киши бирор ишга бор куч-қуввати билан ҳаракат қиладиган, шижоатли одам тушунилади.

Росулуллоҳ (с.а.в.) бундай дейдилар: “Албатта, Аллоҳ таоло бандалари ичида ғайратлисини яхши кўради” (Имом Бухорий ривояти). Яъни кимки ҳар бир ишда у хоҳ диний, хоҳ дунёвий бўлсин ғайрат, шижоат билан бажарадиган бўлса, албатта, уни Аллоҳ таолонинг ўзи ёрлақайди ва у мақсад қилган нарсаларга эришади. Чунки саъй-ҳаракат бандадан, уни баракасини бериб, зиёда қилиш Аллоҳдандир.

Анушервони одил вазири Бузуржмеҳрдан сўради: “Ғайрат, шижоат нима?” Бузуржмеҳр унга: “Юракнинг қуввати” – деб жавоб берди. Анушервон яна ундан: “Нега қўлнинг қуввати эмас?”– деб сўради. Бузуржмеҳр: “Агар юракда қувват бўлмаса, қўлда ҳам қувват бўлмайди. Қўл қуввати юрак қувватига боғлиқ”– деб жавоб беради.

Дарҳақиқат, инсон юракдан бирор ишга ғайрат ва шижоат билан қўл урар экан, у нафақат кўзлаган мақсадига, балки унданда кўпроғига эришади. Муҳаммад Жавҳар Заминдор бундай дейди: “Мақсадни қўлга киритишда ғайрат иш беради. Ҳар кимда ғайрат бўлмаса, унда ўзгаларга ибрат бўла олиш қобилияти бўлмайди”.

Кўплаб ғайрат ва шижоат эгалари бошқаларга доимо ибрат бўлиб келган. Жумладан, буюк фақиҳ Имом Абу Юсуф (р.а.) ҳазратлари бунга намунадир. У зот тўғрисида устозлари Абу Ҳанифа (р.а.) бундай дейдилар: “Сени зеҳнинг паст эди, сенинг доимийлигинг, ғайратинг ва шижоатинг бундан ҳалос этди”.

Улуғларимизнинг сиймоларидаги ғайрат, шижоат сингари сифатлар авлодаларга намунадир. Ушбу юксак ҳулқ билан барчаларимиз ҳулқланишимизни Яратган эгамиз насиб айласин.

Абдулазиз Бобамирзаев
“Ҳидоя” ўрта махсус ислом
билим юрти мудири

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Қайноналарга 6 маслаҳат

04.06.2026   3591   4 min.
Қайноналарга 6 маслаҳат

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Она фарзандини тўққиз ой қорнида кўтариб юради, оғир машаққатлар билан дунёга келтиради ва бутун умрини унинг камоли учун бағишлайди. Фарзандга бўлган бу муҳаббат Аллоҳ таолонинг буюк неъматларидан биридир.

Аммо аёл киши ўғлини уйлантирган куни қайнонага айланади. Шу кундан бошлаб у фарзанди ҳаётидаги энг муҳим инсон сифатидаги ўрнини бошқа бир инсон — келини билан баҳам кўришга тўғри келади.

Дарҳақиқат, қайнона бўлиш осон эмас. Бу аёл ҳаётидаги муҳим бурилиш нуқталаридан бири бўлиб, кўпинча унинг аҳамияти етарлича эътироф этилмайди.

Ҳар бир аёл яхши қайнона бўлишни истайди. Бироқ буни айтиш осон, амал қилиш эса анча мушкул. Чунки она билан ўғлининг турмуш ўртоғи ўртасидаги муносабат жуда нозик ва эҳтиёткорликни талаб қилади.

Мусулмон инсон ҳаётдаги ҳар бир ўзгаришга тайёр туришга ҳаракат қилиши лозим. Қайноналик масъулияти ҳам бундан мустасно эмас.

 

1. Келин сизнинг қизингиз эмас

Ҳар бир қайнона аввало бир ҳақиқатни қабул қилиши керак: ўғлингизнинг аёли сизнинг қизингиз эмас. У бошқа оилада, бошқа муҳитда тарбия топган. Шунинг учун ундан ўз қизларингиздан кутган нарсаларни кутманг.

У билан қўпол ёки ҳаддан ташқари тўғридан-тўғри муомала қилманг. Чунки у сизнинг яхши ниятингизни қизларингиз каби дарҳол тушунмаслиги мумкин.

 

2. Келинингизга қизингизга қандай муносабат қилинишини истасангиз, шундай муносабатда бўлинг

Келинингиз ҳам бир оиланинг ардоқли фарзанди. Қизингизга қандай муносабатда бўлишларини истасангиз, унга ҳам шундай муносабатда бўлинг.

Унинг ҳар бир хатосини кузатиб юрманг. Ҳар бир камчилиги учун ҳукм қилишга шошилманг. Агар бирор хато қилса ёки камчиликка йўл қўйса, қизингизни кечирганингиз каби кечиришга ҳаракат қилинг.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: Раҳм қилмаганга раҳм қилинмайди (Имом Бухорий, Имом Абу Довуд ва Имом Термизий ривояти).

Шунингдек, Ҳамдун Қассор раҳматуллоҳи алайҳнинг қуйидаги ҳикматли сўзларини ҳам ёдда тутинг: “Агар дўстингиздан бирор хато ўтса, унга етмишта узр топинг. Агар бунга қодир бўлмасангиз, айбни ўзингиздан қидиринг.

 

3. Аёллар туғма уй бекаси эмаслигини унутманг

Ўзингизнинг ёш келин бўлган даврингизни эсланг. Ўша пайтдаги тажрибангиз билан бугунги маҳоратингизни таққосланг.

Яхши уй бекаси бўлиш бир кунда шаклланмайди. У вақт, сабр ва тажриба орқали қўлга киритиладиган фазилатдир.

 

4. Ўғлингизга тегишли ҳар бир нарса сизга тегишли эмас

Оила қурган ўғлингизнинг ва унинг турмуш ўртоғининг мол-мулки уларнинг шахсий мулки ҳисобланади. Уларнинг ҳаётига ва шахсий қарорларига ҳурмат билан муносабатда бўлиш муҳимдир.

 

5. Ўғлингиз ўз масъулиятларини англаши керак

Она сифатида фарзандларингиз устида катта ҳақ-ҳуқуқларга эгасиз. Фарзандингизни бу ҳақ-ҳуқуқларни тўғри англаган ҳолда тарбияланг. Айниқса, ўғлингизга аёлининг ҳақларини ҳам ўргатинг. Токи у онасининг ҳақларини адо қилиш баҳонасида турмуш ўртоғининг ҳуқуқларини поймол қилмасин.

 

6. Душман эмас, иттифоқчи бўлинг

Ўғлингиз ва набираларингизга ғамхўрлик қилиш йўлида келинингиз билан аҳил бўлишингиз лозим. Сизлар бир-бирингизга қарши эмас, балки бир мақсад йўлида ҳаракат қилаётган иттифоқчиларсиз.

Ишонч ва самимиятга асосланган муносабатларни шакллантиринг. Келинингиз унинг манфаатларини ўйлаётганингизни ҳис қилсин.

Унинг ютуқларидан ўзингизникидек қувонинг. Зеро, унинг бахти ва муваффақияти бутун оиланинг бахтидир.

Энг муҳими, келинингизга меҳр ва ғамхўрлик кўрсатинг. Унга яхши сўзлар айтинг. Чунки ширин сўз ва самимий муносабат инсон қалбида муҳаббат уйғотади.

Унутманг: сиз ҳам бир вақтлар қўллаб-қувватлашга муҳтож бўлган келин бўлгансиз.

Юртимиздаги ҳар бир оила бахтиёр оила бўлсин!

 

Даврон НУРМУҲАММАД

 

Мақолалар