25 Август, 2026, 12 Рабиъул аввал, 1448
25 Август, 2026, 12 Рабиъул аввал, 1448
Кўз очиб юмгунча умримизнинг яна бир йили ўтиб, раҳмат ва мағфират, баракот ойи бўлган Рамазон кириб келди. Бу кунни муштоқ кутган, бу ойнинг ташрифидан умидвор қанчадан-қанча инсонлар ичида бизни ҳам омонлик ва сиҳатликда ушбу янги Рамазон билан сийлаган Аллоҳга чексиз ҳамдларимиз бўлсин.
Бу ойнинг фазилатлари, таърифларга сиғмас хислатлари ва меҳрибончиликларини ўз умматларига илинган Пайғамбаримизга с.а.в. саловот ва саломларимиз бўлсин.
Ушбу муборак ойнинг имкониятларидан оқилона фойдаланиб, бу ойни “мўминнинг мавсуми” дея ғанимат билган, олти ой Аллоҳдан Рамазонга етказишини сўраб йиғлаган, яна олти ой эса Рамазонда тутилган рўзаларини қабул бўлишлигини сўраб илтижолар қилганча ушбу ойдан гуноҳлари мағфират қилинган ҳолатда чиққан саҳобалар ва Аллоҳнинг жамики суюкли бандаларига Роббимизнинг раҳматлари ёғилсин.
Бу ойнинг фазилатлари ва хосиятлари, биз билган ва билмаган тухфаларининг саноғи беҳисоб. Бир бугун уларга урғу бермоқчи ёки рўзанинг фарзлиги ҳақида эслатмоқчи ғам эмасмиз. Чунки ҳар йили Рамазон яқинлашиши билан бу маълумотлар такрор ва такрор айтилганидан кўпчилигимиз Рамазон ҳақида, рўза ҳақида анчагина маълумотларга эгамиз. Бугун биз йил бўйи эътибор бермаганимиз, айнан Рамазон ойининг рўзаси туфайлигина бизнинг жасадимизда содир бўладиган ОЧЛИК деган ҳолатнинг дунё ва охиратимиз учун нечоғлик фойдали эканлигини эслатиб қўймоқчимиз холос.
Аввало Аллоҳ учун бўлган очликда Аллоҳнинг розилиги бор. Имом Ғаззолий “Иҳёи улумид-дин” китобларида ушбу ҳадисни келтирадилар. Росулуллоҳ с.а.в.: “Нафсларингизга қарши очлик ва чанқоқлик билан курашинглар. Албатта бу иккисининг ажри Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчининг ажри кабидир ”, дедилар.
Қиёмат кунининг шиддати ва қўрқинчларидан омонда бўлади. Абу Ҳурайра р.а. айтадилар: Бир куни Росулуллоҳнинг с.а.в. хузурларига кирдим ва у зотни ўтириб намоз ўқиётган ҳолатларида топдим. Бас, у кишидан бунинг сабабини сўрадим. У зот: “Очлик сабабли, туриб намоз ўқишга холим йўқлигидан ўтириб намоз ўқияпман”, дедилар. Буни эшитиб мен йиғладим. Шунда Росулуллоҳ с.а.в.: “Йиғлама, эй Абу Ҳурайра! Албатта қиёмат кунининг шиддати Аллоҳдан савоб умидида оч юрувчи кишига етмайди”, дедилар. (Мансур ривояти)
Аллоҳ таолонинг ҳузуридаги манзилларнинг афзалида бўлади. “Аллоҳ таолонинг ҳузурида манзил жиҳатидан энг афзалингиз очлиги ва тафаккури узунроқ бўлганингиздир. Аллоҳ ёмон кўрадиган кишилар эса ҳар бир кўп ухловчи ва кўп еб-ичувчилардир” (Ғаззолий)
Қалбнинг мунаввар бўлишига ва шайтоннинг йўлларини торайтиришга сабаб бўлади. Набий с.а.в. айтадилар: “ Қалбларингизни очлик ва дағал либос кийишлик билан мунаввар қилинглар. Албатта шайтон инсоннинг қон томирларида юради. Унинг йўлиниочлик билан торайтиринглар”.
Яҳё ибн Муъоз ар-Розий айтадилар: “Васваса шайтоннинг уруғидир. Агар унга ер ва сув берилса ўсади, агар бу иккиси топилмаса қуриб кетади. Айтилди: “Ер нимаю, сув нима?”. Айтдилар: “Тўқлик васваса учун ер, уйқу эса у учун сувдир”.
Айтиладики : “ Дунёда очликни ихтиёр қилганлар, охиратда тўқ бўладилар. Бу дунёда тўқ бўлган инсонларнинг кўплари охиратда оч бўладилар”.
Имом Ғаззолий (р.а.) ўзларининг “Иҳёу улумид-дин” китобларида шундай дейдилар: “ Тўқ қорин устига овқатланиш мохов касалини келтириб чиқаради”.
Имом Байҳақийдан ривоят қилинган бир ҳадисда айтилади: “ Бир кунда икки маҳал овқатланиш исрофдир. Ва Аллоҳ исроф қилувчиларни суймас”.
Саҳл ибн Абдуллоҳ айтадилар: “ Охират талабида юрган киши учун тўқликдан кўра зарарлироқ нарсани билмайман”.
Боязид Бистомий ҳазратларидан: “ Бу улкан даражаларга нима сабабидан етдингиз?”, деб сўрашди. Шунда у зот: “ Оч қорин ва яланғоч бадан билан”, дея жавоб беришди.
Демак , очликнинг инсон учун дунё ва охиратда фойдалари катта экан. Айтишадики: “ Агар Фиръавн оч бўлганда, худоликни даъво қилмаган бўларди”.
Хулоса ўрнида шуни айтмоқчимизки, рамазон ойи келиши билан баъзи бир инсонлар арзимаган баҳоналар ва беморликларини рўкач қилиб рўза тутишдан ўзларини “озод” қилиб олишади. Агар шундай кишилар ҳам ихлос билан, озгина сабр-тоқат билан, Аллоҳ таолодан савоб умидида бир ой рамазон рўзасини тутсалар, ва мана шу одатни тарк қилмаган ҳолда йил бўйи маълум бир кунларда рўза тутиб очлик ҳиссини туйиб юрсалар, ҳам охиратлари учун, ҳам бу дунёдаги хожатларининг рўёби учун, соғлиқлари учун ҳам фойдали бўлади. Энг асосийси эса, Росулуллоҳ с.а.в. айтганларидек: “Бир банда Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, ўша кунги рўзаси сабабли Аллоҳ унинг юзини дўзахдан етмиш йиллик масофага узоқ қилади”. (Муттафақун алайҳ)
Олмазор туманидаги “Мевазор” масжиди имом-ноиби: Ёрбек Исломов
Минг йиллик тарих, ноёб меъморий обидалар, қадимий ҳунармандчилик ва бой маданий мерос уйғунлашган Бухоро бугун нафақат сайёҳларни ўзига чорламоқда, балки замонавий медиа имкониятлари орқали дунё аудиториясига янада кенг танитилмоқда.
Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан мамлакатимизда туризмни иқтисодиётнинг стратегик йўналишларидан бирига айлантириш, Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий меросини жаҳонга кенг тарғиб қилиш, хорижий сайёҳлар оқимини кўпайтириш ва ҳудудларнинг туристик салоҳиятидан самарали фойдаланиш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.
Ана шу эзгу мақсадларнинг мантиқий давоми сифатида Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитаси кўмагида Малайзиянинг “Universiti Teknologi MARA” олий таълим муассасаси Санъат, дизайн ва медиа факультетининг талаба ҳамда ўқитувчиларидан иборат 18 кишилик ижодий гуруҳ Бухоро вилоятида бўлди, хабар бермоқда ЎзА.
Малайзиялик ижодкорларнинг Бухорога ташрифи оддий туристик сафардан кўра кенгроқ мазмун касб этди. Уларнинг асосий мақсади — Бухоронинг бой тарихий-маданий мероси, қадимий обидалари, бетакрор меъморий муҳити ва туристик салоҳиятини замонавий медиа платформалар орқали халқаро аудиторияга етказишдан иборат бўлди.
Ижодий гуруҳ вакиллари шаҳарнинг ҳар бир манзилидан ўзига хос сюжет излади. Улар учун асрлар силсиласида қад ростлаган обидалар шунчаки тарихий ёдгорлик эмас, балки замонавий авлодга сўзлаб берилиши лозим бўлган улкан тарихий ҳикояга айланди.
Малайзиялик ёш фотограф ва дизайнерлар Арк қўрғони, Лаби Ҳовуз ансамбли, Пойи Калон мажмуаси, қадимий савдо тоқлари, Исмоил Сомоний мақбараси, Чашмаи Аюб каби кўп асрлик тарихдан дарак берувчи масканларда тасвирга олиш ишларини олиб борди.
Шунингдек, ижодкорлар Бухоронинг анъанавий ҳунармандчилик марказларига ташриф буюриб, усталарнинг меҳнати, миллий санъат намуналари, қадимий касбларнинг авлоддан-авлодга ўтиб келаётган жараёнларини ҳам объектив орқали муҳрлашди.
Бугун ахборот макони жадал ўзгараётган бир пайтда бирор мамлакат ёки шаҳар ҳақида тасаввур уйғотишнинг энг таъсирчан воситаларидан бири — сифатли визуал контент. Шу маънода, ташриф давомида тайёрланган фото ва видеоматериаллар “storytelling” — воқеани таъсирчан ҳикоя қилиш услубида яратилгани билан аҳамиятлидир. Зеро, бир суратда Бухоронинг кўҳна гумбази, яна бир кадрда ҳунарманднинг моҳир қўллари, бошқа бир лавҳада эса қадимий кўчалардаги ҳаёт акс этиши мумкин. Бу тасвирлар орқали Бухоро ҳақидаги маълумот оддий матндан кўра, таъсирчанроқ тарзда миллионлаб инсонларга етиб бориши мумкин.
Ижодкорлар томонидан яратилган контентлар ижтимоий тармоқлари ҳамда YouTube платформаси орқали намойиш этилиши режалаштирилган. Бу эса Бухоронинг туристик салоҳиятини, аввало, Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари аудиториясига кенг тарғиб қилиш учун муҳим имкониятдир.
Бундай халқаро ижодий ташрифлар Бухоронинг туристик брендини янада кучайтириш, хорижий аудиторияда шаҳар ҳақида янги ва жозибадор тасаввур уйғотишга хизмат қилади.
Энг муҳими, бу жараёнда Бухоро тарихи музейларда қолиб кетмаяпти. У замонавий технологиялар, ижтимоий тармоқлар ва ижодкорлар нигоҳида янги авлодга етказилмоқда.
Бухоронинг қадимий кўчаларида олинган ҳар бир кадр, ҳунарманд қўлидан чиққан ҳар бир буюм, обидалар бағрида акс этган ҳар бир лавҳа дунёнинг турли бурчакларидаги инсонларни “Бу қандай шаҳар?”, “Унинг тарихи қандай?”, “Мен ҳам бу жойни кўришни истайман” деган қизиқишга чорлаши мумкин. Бу эса туризм тарғиботининг энг таъсирчан кўринишларидан биридир.
Малайзиялик талаба ва устозларнинг Бухорога ташрифи яна бир муҳим жиҳати билан аҳамиятли. Турли маданият ва таълим мактабларига мансуб ёш ижодкорлар Бухоро мисолида Шарқ ва Жануби-Шарқий Осиё маданиятлари ўртасида янги ижодий кўприк яратди. Бу нафақат туризм, балки маданий дипломатия, таълим ва ижодий ҳамкорлик учун ҳам янги имкониятларни очади.
Бугун Бухоронинг кўҳна обидаларига қараётган малайзиялик ёш фотографнинг камерасида нафақат тарих, балки Ўзбекистоннинг замонавий қиёфаси ҳам акс этмоқда. Эртага ушбу тасвирларни кўрган минглаб ёшлар Бухорони ўзлари учун янги, қизиқарли ва албатта бориб кўришга арзийдиган манзил сифатида кашф этишлари мумкин. Шу боис, бу ташрифни бир неча кунлик ижодий сафар эмас, балки Бухородан дунёга йўл олган улкан визуал ҳикоянинг бошланиши, дейиш мумкин. Зеро, тарихни асраш — уни келажак авлодга етказишдир. Туризмни ривожлантириш эса ана шу тарихни дунёга танитиш билан чамбарчас боғлиқ.
Ўтмишда Бухоро карвонлар йўли орқали дунё билан боғланган эди. Бугун эса унинг тарихи камералар, ижтимоий тармоқлар ва рақамли платформалар орқали бутун дунёга тарқалмоқда. Энг муҳими, бу жараён давлатимиз раҳбари ташаббуслари асосида юртимизнинг туристик салоҳиятини жаҳонга кенг тарғиб этиш, Ўзбекистонни янада жозибадор ва рақобатбардош туристик маскан сифатида намоён этиш йўлидаги эзгу ишларга муносиб ҳисса бўлиб қўшилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 