Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
25 Август, 2026   |   12 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:17
Қуёш
05:42
Пешин
12:25
Аср
17:10
Шом
19:12
Хуфтон
20:32
Bismillah
25 Август, 2026, 12 Рабиъул аввал, 1448

Карантинда кимлар рўза тутмаслиги мумкин?

25.04.2020   3742   2 min.
Карантинда кимлар рўза тутмаслиги мумкин?
Ҳар йили юртдошларимиз муборак Рамазон ойини ўзгача тайёргарлик ва хурсандчилик билан кутиб олади, кўтаринки кайфиятда ўтказади.

Бу йил муборак кунлар синовли даврга тўғри келди. Шу сабаб халқимиз орасида рўза тутиш билан боғлиқ турли гап-сўзлар юрибди. Ваҳоланки, Ўзбекистон мусулмонлари идораси Уламолар кенгашининг Рамазон ойини ўтказиш ҳақидаги баёнотида бу ҳақда аниқ маълумотлар берилган эди.

Ижтимоий тармоқлардаги бу каби мулоҳазаларга яна бир бор ойдинлик киритиш мақсадида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон Ишматбековга мурожаат қилдик.

– Карантин вақтида рўза тутиш тақиқланади, деган гапга ҳеч қандай асос йўқ. Аслида, шариатимизда айрим тоифа кишилар рўза тутмаслигига рухсат берилган. Булар – кекса кишилар, яъни қарилиги сабаб рўза тутишга ҳоли йўқ, кундан-кунга жисмонан заифлашиб бораётган ёши улуғ кексалар ва сурункали касалликка мубтало бўлган биродарларимиз, рўза тутиш саломатлигига жиддий зиён етказиши мумкин бўлган беморлар.

Бундай кишилар рўза тутмагани эвазига Рамазон ойининг ҳар бир куни учун фидя бериши лозим бўлади. Бу ҳақда Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилган:


وعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ

яъни: “(Рўза тутишга) мадори етмайдиганлар зиммасида бир мискин кимсанинг (бир кунлик) таоми фидядир. Кимки ихтиёрий равишда зиёда хайр қилса (лозим бўлганидан ортиқ фидя берса), ўзига яхши.” (Бақара сураси, 184-оят).

Бундан ташқари, вақтинча бемор бўлиб турган ёки сафарга чиққан кишилар ҳам беморлик ва мусофирлик кунларида рўза тутмаслиги мумкин. Фақат, бемор соғайганидан сўнг ва мусофир сафардан қайтганидан кейин тутмаган кунларининг ўрнига қазосини тутиб бериши шарт бўлади.

Карантин даврида қўлларни тез-тез ювиш, антисептик воситалардан фойдаланиш рўзани тутмасликка асос бўла олмайди. Чунки, бу ишлар рўзани очмайди. Шунингдек, зарурат бўлса вақти-вақти билан оғизни чайқаб туришнинг ҳам зарари йўқ. Фақатгина, оғиз чайқалганда ғарғара қилинмайди, яъни томоқдан ичкарига сув ўтказмаслик керак. Акс ҳолда рўза очилади.

Шифокорлар томонидан карантин даврида рўза тутиш коронавирусга чалинишга олиб келади ва у орқали ҳалок бўлиш хавфини кучайтиради, дейилган тақдирда ва бу нарса илмий жиҳатдан ўз тасдиғини топганда, рўза тутмаслик мумкин бўлади.
 

 

Муҳайё Тошқораева, ЎзА
 
Манба: http://uza.uz/
Рамазон-2020
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Кеч ухлаш умрни қисқартиради

25.08.2026   8100   1 min.
Кеч ухлаш умрни қисқартиради

Тадқиқотларга кўра, дунё аҳолисининг 58 фоизи уйқусизликдан азият чекмоқда. Бунинг биринчи сабаби гаджетлар доимий томоша қилиш оқибатида кечки соат 23:00 дан кейин ухлашга одатланишдир. 
 

Кеч ухлаш соғлиққа бир қанча хавф туғдиради.


Жигар ва бошқа аъзолар ўзини тиклай олмайди. Инсон организмидаги барча аъзолар тунда, айниқса, соат 22:00–02:00 оралиғида фаол тикланиш жараёнига киришади. Хусусан, жигар соат 23:00 дан кейин танани фаол тозалаш (детоксикация) вазифасини бажаради. Агар инсон у пайтда ухламаган бўлса, вазифа тўлиқ бажарилмайди. Бу эса чарчоқ, безовталик, тушкунликка олиб келади.


Гормонлар мувозанати бузилади. Уйқу вақтида, айниқса, соат 22:00–01:00 орасида ўсиш гормони (мелатонин ва соматотропин) ишлаб чиқарилади. Бу гормонлар иммунитетни кўтариш, тери ва ҳужайраларни тик лаш, стрессни камайтиришга хизмат қилади. Агар ухлаш кечикса, бу гормонлар кама йиб боради.


Ақлий фаолият сусаяди. Эътиборни жамлаш, эслаб қолиш қобилиятининг пасайиши айнан ўз вақтида ухламаслик билан боғлиқ. Оқибатда иш унумдорлиги ёмонлашиб, сифатли ўқишга ҳам салбий таъсир қилади.


Руҳий мувозанат бузилади. Соат 23:00 дан кейин ухлайдиган инсонларда депрессия, қўрқув, руҳий заифликлар кўп кузатилади.


Юрак уриш мувозанати ёмонлашади.


Сўнгги йилларда юракқон томир касалликлари ҳам кўпайиб, ҳам “ёшариб бормоқда”. Кам ва ўз вақтида ухламаслик юракни зўриқтириб, умрнинг қисқаришига сабаб бўлмоқда. Юракни даволаш учун ўз вақтида ухлаш керак.


Энг фойдали уйқу эса соат 22:00 дан 05:00 гача бўлади. Чунки айнан шу соатларда уйқу фазалари мукаммал кечади.


Интернет манбалари асосида тайёрланди.

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 8-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

Ўзбекистон янгиликлари