Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вирус ҳақида нима деганлар?
Ушбу ҳолатда ҳам намозни жамоат билан адо этиш керакми?
Ҳозирги кунда кенг тарқалаётган коронавирус (СOVID-19) ҳукуматларни ва ахборот агентликларини бутун дунё аҳолисига фойдали бўлган энг аниқ маълумотлар ва керакли кўрсатмалар беришни талаб қилмоқда. Чунки вирус бутун дунё бўйлаб тарқалиб кетди. Шунингдек шифокорлар, эпидемия ва пандемия соҳа мутухасисларига талаб ошмоқда.
Иммунолог доктор Энтони Фосси ва тиббиёт мухбири доктор Санжай Гупта каби мутахасислар касалликнинг олдини олиш учун шахсий гигиена ва карантин қоидаларига риоя қилиш, одамлардан ажралиб олиб уйда ўтириш (СOVID-19) га қарши энг самарали восита деб айтишмоқда.
Эпидемия вақтида шахсий гигиенага риоя қилишни ва карантин қоидаларига амал қилишни ким тавсия қилганини биласизми?
Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам, бундан 1400 йил аввал.
У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳалокатга олиб борадиган касалликларнинг мутахассиси эмасдилар. Шундай бўлса-да ҳозирги замонда кенг тарқалаётган коронавирус каби касалликларнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш бўйича маълумотлараг эга эдилар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай юқумли касалликлар ҳақида: “Агар сизлар у (касаллик) бирор ерда тарқаганини эшитсангиз у ерга борманг. Агар сиз яшаётган ерда (у касаллик) тарқаган бўлса у ердан чиқманг”, деганлар.
Шунингдек, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Касал одам соғлом одамнинг олдига бормасин”, деганлар.
Шунингдек Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам одамларни касалликдан ҳимоя қиладиган тозалик қоидаларига амал қилишга даъват қилардилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қуйидаги ҳадисларига эътибор беринг: “Поклик иймондандир”.
“Таомнинг баракаси ундан олдин (икки қўлни) ювишдир ва ундан кейин (икки қўлни) ювишдир”.
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам оғриқдан озор чекаётган одамларга нима қилишга буюрганлар?
У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам одамларни тиббиёт билан даволанишга чақириб: “Эй Аллоҳни бандалари, даволанинглар. Албатта Аллоҳ таоло ўлимдан бошқа дардга шифо беради”, деб марҳамат қилганлар.
Муҳими шундаки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мантиқ ва ақида ўртасидаги мувозанатни идрок этганлар. Охирги кунларда баъзи одамлар карантин ва ўз ўзини ҳимоя қилиш учун уйда ўтиришдан жамоат билан намоз ўқишни афзал дейишмоқда.
Тўғри, намоз ўқиш Роббимизнинг бандаларига буюрган буйруғидир. Лекин ушбу ҳолатда намозни уйда адо этган маъқул. Касалликдан тузалиш учун унинг сабабларига амал қилиш керак.
Қуйидаги қиссани тафаккур қилиб кўринг: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам туясини боғламасдан тарк қилган бир саҳройи кишини кўрдилар. Саҳройидан туяни боғлаб қўймаганининг сабабини сўрадилар. Бадавий Аллоҳга таваккал қилганини айтди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алйҳи васаллам: “Уни боғлаб қўй, кейин таваккал қил дедилар”.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам одамларга дин ишларида маслаҳат қилишни буюрдилар. Лекин барча одамлар яхши ҳаёт кечиришлари учун турли хил касалликлардан ҳимояланиш, бунинг учун маълум қоидаларга амал қилиш лозим эканини буюрдилар.
Бошқача қилиб айтганда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам одамларга ақл билан иш тутишларини тавсия қилдилар.
Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу Шомга борганларида у ерда вабо тарқалганини эшитиб орқага қайтишга қарор қилдилар.
Шунда Абу Убайда розияллоҳу анҳу:
«Аллоҳнинг қадаридан қочибми?» деди.
Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу унга:
«Шуни сендан бошқа айтса бўлмасмиди? Ҳа, Аллоҳнинг қадаридан, Аллоҳнинг қадарига қочамиз. Айтгин-чи, агар сенинг туяларинг бўлса-ю улар икки бўлинган бир водийга тушсалар. Бўлакларнинг бири серҳосил бўлса-ю бошқаси қуруқ бўлса, ҳосилдорида боқсанг ҳам Аллоҳнинг қадари ила боқасан, қуруғида боқсанг ҳам Аллоҳнинг қадари ила боқасан. Шундай эмасми?» дедилар.
Манба: azon.uz
Ўзбекистон элчихонаси ташаббуси билан жадидлар ҳаракати намоёндаси Маҳмудхўжа Беҳбудий таваллудининг 150 йиллик юбилейи муносабати билан тадбир ўтказилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Ушбу тадбир Токио хорижий тиллар университети, “Mitsubishi” жамоат фонди ҳамда етакчи жадидшунос олим, профессор Хисао Комацу кўмагида ташкил этилди. Унда Ўзбекистон, Япония ва Туркиядан келган етакчи олимлар иштирок этди.
Учрашувда олимлар Марказий Осиё давлатларида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар, жадидлар меросини чуқур ўрганиш ҳамда тарғиб этишга қаратилган қатор таклиф ва ташаббусларни муҳокама қилди.
Иштирокчилар Маҳмудхўжа Беҳбудий ҳаёти ва ижоди ҳақида алоҳида тўхталиб ўтди. Таъкидланганидек, Маҳмудхўжа Беҳбудий ўзбек халқининг буюк маърифатпарвари, жадидчилик ҳаракатининг йирик намояндаларидан бири, ёзувчи, драматург, публицист ва жамоат арбобидир. У ўз ҳаётини халқни илм-маърифатли қилиш, таълим тизимини ислоҳ этиш ва миллий тараққиёт ғояларини тарғиб қилишга бағишлаган.
Беҳбудий 1875 йилда Самарқанд вилоятида туғилган. У ёшлигидан диний ва дунёвий илмларни пухта ўзлаштириб, араб, форс ва турк тилларини мукаммал ўрганган. Кейинчалик жадидчилик ғояларини қўллаб-қувватлаб, янги усулдаги мактабларни ташкил этиш, замонавий таълимни йўлга қўйиш ва ёш авлоднинг билимли бўлиб вояга етишига катта ҳисса қўшган.
Маҳмудхўжа Беҳбудий ижод соҳасида ҳам салмоқли мерос қолдирган. Унинг “Падаркуш” драмаси ўзбек адабиётидаги илк драматик асарлардан бири ҳисобланади. Шунингдек, у газета ва журналларда халқнинг маърифати, илм-фан, миллий тараққиёт ва озодлик ғояларига бағишланган кўплаб мақолалар ёзган. Бундан ташқари, саёҳатномалар, дарсликлар ва публицистик асарлар яратиб, халқни замонавий билимларни эгаллашга даъват этган.
Тадбир доирасида махсус китоблар кўргазмаси ҳамда “Маҳмудхўжа Беҳбудий” фильми намойиш этилди. Дипломатлар япониялик ижодкорларга ўзбек жадидчилик ҳаракатига бағишланган 20 дан ортиқ фильмлар тўпламини тақдим этди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати