Барчамиз яхши биламизки, Қадр кечаси йилнинг энг улуғ кечасидир. Бу кеча энг улуғ ой ичига яширилган. У кечада қилинган ибодатлар, дуолар, зикрлар Қадр кечаси мавжуд бўлмаган бошқа минг ойдан яхшироқдир. Бу ҳақида Қуръонда очиқ айтиб қўйилган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ
“Лайлатул Қадр минг ойдин яхшироқдир” (Қадр сураси, 3-оят).
Қуръон нозил бўлган бу кечада дуолар ижобат бўлади, амалларнинг савоби жуда улуғ бўлади. Бу кечада қилинадиган дуо ҳақида ҳадиси шарифларда келган.
عن عائِشةَ رَضِيَ اللهُ عنها قالت: قلتُ: يا رسولَ اللهِ، أرأيتَ إنْ عَلِمْتُ أيُّ ليلةٍ ليلةُ القَدرِ، ما أقولُ فيها؟ قال: قُولي: اللَّهُمَّ، إنِكَّ عَفُوٌّ تُحِبُّ العَفوَ فاعْفُ عَنِّي
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади, у киши айтдилар: «Эй Расулуллоҳ, агар Қадр кечаси қайси кеча эканини билсам (яъни, қадр кечасини топишга муваффақ бўлсам), унда нима деб дуо қилай?» дедим. У зот: «Аллоҳумма иннака Афуввун туҳиббул афва фаъфу ъанний» деб айт!» дедилар». Имом Аҳмад, Термизий, Ибн Можа, Насоий, Ҳоким, Байҳақий ривоят қилишган.
Дуонинг маъноси: «Ё Аллоҳ, албатта, Сен Афуввсан (гуноҳларни кечирувчи, афв қилувчисан), кечиришни яхши кўрасан, мени афв қилгин, кечиргин».
Улуғ кечада Оиша онамизга тавсия қилинаётган дуони кўряпсизми?
Оиша онамиз барча оналаримиз ичида энг ёши бўлганлар.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам аёллари ичидан фақат у кишига бокира ҳолларида уйланганлар.
Онамизга бўҳтон қилишганда Аллоҳ таолонинг Ўзи оятлар нозил қилиб, онамизнинг покликларини эълон қилган. Бу оятлар қиёматга қадар тиловат қилинади.
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам умрлари охирида бетоб бўлганларида Оиша онамизнинг уйларида қолишга бошқа оналаримиздан рухсат олганлар.
Севикли Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабрлари ҳам Оиша онамиз розияллоҳу анҳонинг ҳужраларида бўлди.
Одамлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан кимни кўпроқ яхши кўришлари ҳақида сўрашганида у зот алайҳиссалом “Оишани” деганлар. “Эркакларданчи?” дейишганда, “Унинг отасини” деб жавоб берганлар.
Мана шу айтилганлар онамизнинг фазилатлари нақадар улуғлигини кўрсатади. Мана шундай мақомдаги кишига Қадр кечасида Аллоҳ таолодан афв, кечирим сўраш буюрилмоқда.
Энди биз кўзимизни каттароқ очайлик! Қадр кечасини ғанимат билиб, бу кечада кўпроқ ибодат қилишга, Роббимиздан кўпроқ мағфират сўрашга ҳаракат қилайлик! Зеро, ҳар бир инсон хатокордир. Хато қилувчиларнинг яхшиси эса тавба қилувчилардир.
Аллоҳ таоло бизга раҳм қилсин! Гуноҳларимизни кечирсин! Қадр кечасида ихлос билан ибодат қилиб, гуноҳларимиз кечирилишини насиб этсин!
Нозимжон Иминжонов тайёрлади
Ўзбекистон элчихонаси ташаббуси билан жадидлар ҳаракати намоёндаси Маҳмудхўжа Беҳбудий таваллудининг 150 йиллик юбилейи муносабати билан тадбир ўтказилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Ушбу тадбир Токио хорижий тиллар университети, “Mitsubishi” жамоат фонди ҳамда етакчи жадидшунос олим, профессор Хисао Комацу кўмагида ташкил этилди. Унда Ўзбекистон, Япония ва Туркиядан келган етакчи олимлар иштирок этди.
Учрашувда олимлар Марказий Осиё давлатларида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар, жадидлар меросини чуқур ўрганиш ҳамда тарғиб этишга қаратилган қатор таклиф ва ташаббусларни муҳокама қилди.
Иштирокчилар Маҳмудхўжа Беҳбудий ҳаёти ва ижоди ҳақида алоҳида тўхталиб ўтди. Таъкидланганидек, Маҳмудхўжа Беҳбудий ўзбек халқининг буюк маърифатпарвари, жадидчилик ҳаракатининг йирик намояндаларидан бири, ёзувчи, драматург, публицист ва жамоат арбобидир. У ўз ҳаётини халқни илм-маърифатли қилиш, таълим тизимини ислоҳ этиш ва миллий тараққиёт ғояларини тарғиб қилишга бағишлаган.
Беҳбудий 1875 йилда Самарқанд вилоятида туғилган. У ёшлигидан диний ва дунёвий илмларни пухта ўзлаштириб, араб, форс ва турк тилларини мукаммал ўрганган. Кейинчалик жадидчилик ғояларини қўллаб-қувватлаб, янги усулдаги мактабларни ташкил этиш, замонавий таълимни йўлга қўйиш ва ёш авлоднинг билимли бўлиб вояга етишига катта ҳисса қўшган.
Маҳмудхўжа Беҳбудий ижод соҳасида ҳам салмоқли мерос қолдирган. Унинг “Падаркуш” драмаси ўзбек адабиётидаги илк драматик асарлардан бири ҳисобланади. Шунингдек, у газета ва журналларда халқнинг маърифати, илм-фан, миллий тараққиёт ва озодлик ғояларига бағишланган кўплаб мақолалар ёзган. Бундан ташқари, саёҳатномалар, дарсликлар ва публицистик асарлар яратиб, халқни замонавий билимларни эгаллашга даъват этган.
Тадбир доирасида махсус китоблар кўргазмаси ҳамда “Маҳмудхўжа Беҳбудий” фильми намойиш этилди. Дипломатлар япониялик ижодкорларга ўзбек жадидчилик ҳаракатига бағишланган 20 дан ортиқ фильмлар тўпламини тақдим этди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати