17 Сентябр, 2026, 6 Рабиъус сони, 1448
17 Сентябр, 2026, 6 Рабиъус сони, 1448
Танловга!
Кўз ҳам рўза тутадими дейсизми? Ҳа, албатта. Кўз ҳам рўза тутади. Қандай қилиб дейсизми?
Кўзнинг рўзаси: ҳаромдан уни сақлаш, фаҳш нарсалардан узоқлаштириш ва қайтарилган нарсалардан йироқ тутиш.
Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ * وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ
(سورة النور 30-31)
“Сен мўминларга айт, кўзларини тийсинлар ва фаржларини сақласинлар. Ана шу улар учун покдир. Албатта, Аллоҳ нима ҳунар қилаётганларидан хабардордир. Сен мўминаларга айт, кўзларини тийсинлар ва фаржларини сақласинлар” (Нур сураси 30-31-оятлар).
Кўз қалбнинг юргазувчиси ва руҳнинг эшигидир. У сабабли яхшиликлар ва покиза нарсаларга эришиш ёки мункар ишлар сабабли азобга дучор бўлиши мумкин.
Абу Саид ал-Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кўзни тийгин” дедилар (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).
Назарини сақлай олмаган киши тўртта мусибатга дучор бўлади:
Биринчиси: Қалб ҳар жойда, ҳар ўринда хавотирда ва синиқ ҳолатда бўлади. Кўнгил хотиржамлигини йўқотади. Бир жойга ўрнаша олмайди. Доим нималардандир шикоят қилади. Бу кўзнинг у ёқ бу ёққа аланглашишидан бўлади.
Иккинчиси: Кўзи олдида гавдаланиб турган нарсанинг йўқотишлиги билан жону танни толиқтириб, унга қийинчиликлар келтириб чиқаради.
Учинчиси: Ибодатни ва унинг ҳаловатини кетишлиги.
Иймон ва яқиний илм ҳаловатини кўзини тия олган ва қовоқларини беркитган кишигина тотади.
Тўртинчиси: Ён-атрофдаги нарсаларга қарайверганлигига яраша катта гуноҳ ва жазога лойиқ бўлиш.
Аллоҳ таоло бизни булардан асрасин!
Киши кўзини харом нарсалардан тийиши эвазига Аллоҳ таоло унга ҳақиқий иймон ҳаловатини тотишликни неъмат қилиб беради.
Уламолар кўз ҳақида шундай дейишган: “Кўз йўлбошловчидир. Қўйиб юборилса овлайди, бўйсундирилса бош эгади ва ўз ҳолига ташлаб қўйилса қалбга фасодни олиб келади”.
Кўзни бўш қўйсанг, сени уқубатга ташлайди. Тизгинини бўш қўйсанг сени азобга дучор қилади. Кўзини харомдан тийиб, ботинини тақво ва зоҳирини эса суннат билан безаган кишига бирор нарса хавф туғдира олмайди.
Кўзни муҳофаза қилишда 5 та каромат ва фойдалар бор:
Рамазон ойида ошқозонларимиз рўза тутганидек, кўзларимиз ҳам Аллоҳ таоло ҳаром қилган нарсалардан рўза тутсин!
Ушбу муборак ойда қилаётган ибодатларимизни Аллоҳ Ўз даргоҳида мақбул айласин!
Кўкалдош ўрта махсус ислом билим юрти
Мударриси Файзуллаев Дониёр
Манбалар асосида тайёрлади
Бу оят тақводорларга ваъда қилинган жаннатни сифатлаб бериш маъносида бўлиши мумкин. Оят “тақводорларга ваъда қилинган жаннат кофирларга ваъда қилинган дўзахга ўхшаш бўладими?” деган маънода бўлиши ҳам мумкин. Яъни жаннат билан дўзах бирбирига ўхшаш эмас.
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда жаннат ҳақида бундай марҳамат қилади: “Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли: ичида айнимаган сувли анҳорлари, таъми ўзгармаган сутли анҳорлари, ичувчилар учун лаззатбахш хамрли анҳорлари, мусаффо асалли анҳорлари бор. Улар учун унда барча мевалар ва Раббиларидан мағфират бордир. Улар дўзахда мангу қоладиган, ўта қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган кимса (кофирлар)га ўхшармиди?” (Муҳаммад сураси, 15-оят).
Аллоҳ таоло бу оятда бундай демоқда: “Сифати шундай доимий неъматлар ичра бўлган кишилар мудом азобланадиган, сифатлари ана ундай бўлган кимсалар каби бўлурми?” Яъни жаннатийлар дўзахийлар каби бўлмайди. Шундан олдин келган оят ҳам ушбу оятга қиёс қилинади.
“Унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари доимийдир”. Яъни жаннатнинг мевалари доимий бўлиб, асло тугаб қолмайди. Улар дунё мевалари ва унинг неъматларига ўхшамайди. Дунё меваларининг ҳар қандай тури вақти билан тугаб қолади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло охират жаннатининг мевалари ва ундаги жамики неъматлар узлуксиз, доимий эканини ҳамда кофирларга охиратнинг азоби ҳам бардавом эканини хабар қилди.
“Ва соялари…” Аллоҳ таоло жаннатнинг сояси ҳам узлуксиз экани, унда ботиши билан сояси ҳам йўқоладиган қуёш бўлмаслигини баён этиб, ундаги барча неъматларнинг давомийлиги ва манфаатли бўлишини билдирди. Сояда манфаат бор, лекин зарар йўқ, қуёшда эса фойда билан бирга зарар ҳам бордир. Худди шундай, дунё ҳаётида барча нарсаларда фойдали тарафлари билан бирга зарарли жиҳатлар ҳам бўлади. У неъматлар келиши вақти билан тўхтаб, завол топади. Аллоҳ таоло охиратдаги соя, жаннатдаги барча неъматлар зарарсиз, узлуксиз, боқий бўлишини ва улар дунёдаги сояга ва неъматларга ўхшамаслигини хабар қилди.
“Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Бу оят нинг зоҳирини эътиборга оладиган бўлсак, гўзал оқибат ширкдан сақланганларга бўлиши айтилди. Чунки Аллоҳ таоло кофирларнинг оқибати дўзах эканини зикр қилди. Яъни улар нинг оқибати, жазоси дўзахдир. Жаннат эса ширкдан сақланганларнинг мукофотидир.
“Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Ёки ушбу иборанинг маъноси: “Тақво қилганлар нинг оқибати жаннатдир, кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”.
Муфассирлардан баъзилари Аллоҳ таолонинг “Бу тақво қилганларнинг оқибатидир” оятининг маъносини бундай баён қилади: “Уларнинг амаллари, яхшиликларининг оқибати жаннатдир. Аллоҳ таолонинг ягоналигига куфр келтирган кимсалар амалларининг оқибати эса дўзахдир”.
Имом Абу Мансур МОТУРИДИЙнинг “Таъвилотул Қуръон” асаридан
Абдулатиф АЛЛОҚУЛОВ таржима қилди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 