28 Октябр, 2026, 17 Жумадул аввал, 1448
28 Октябр, 2026, 17 Жумадул аввал, 1448
Танловга!
— Фақат рўзадорларни даъват қилайлик, аяжон. Тадбирнинг номи ифторлигу, қорни тўқларни чақирамизми?..
— Яқин қариндошларни айтмасак, айб бўлади, қизим!.. Бутун маҳалла-кўй, қариндошлар таклиф қилинади-да!
“Одамлардан андиша қиламизу, Аллоҳ ва Расулидан ҳаё қилмаймизми, аяжон? Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан “Дастурхонларнинг энг ёмони, очлар қолиб тўқлар даъват қилинганидир” мазмунда ҳадис ривоят қилинади. Рўза тутмаган, Аллоҳнинг буйруғига итоат қилмаганларга дастурхон ёзишнинг нима кераги бор, аяжон?!”... Бу сўзлар юрагидан отилиб чиқиб, бўғзида тугунланди. Онасига эътироз билдиролмади. Оқшом ифторлик дастурхони ёзилган уйларга бирин-кетин меҳмонлар жойлашдилар. Аксарияти рўза тутмаган, “қалби тоза”лар. Рўза тутмаган бўлишса-да, тортинмай ифторлик (!) дастурхонининг тўридан жой олишганига қарамай, рўзадорлар олдида оғиз очишни кутмай олдиларига қўйилган егуликларни кавшай бошлашди...
Ифторлик ўтди. Тўқлар тўйди. Баъзилари дуо қилиб, айримлари эса, шукроналикни ҳам унутиб қўзғалдилар.
— Опа,- деди ўн олти яшар жияни,- ифторликда Ислом ҳақида, Аллоҳнинг буйруқлари, Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васалламнинг ҳаёт йўллари, суннатлари, саҳобийлар ҳақида гапирилмайдими? Мен шунақа суҳбатлар бўлади деб келгандим. Одатий ғийбатлар “айланди” дастурхонда.
— Қўявер, синглим,- деди жиянидан кўзини олиб қочиб.- Бири оёғи, боши оғришидан шикоят қилганди, рўза тутишини, ҳам иймон, ҳам соғлик ҳаловатини ҳис қилишини айтиб балога қолдим. Намоз ўқимай, рўза тутмаса ҳам қалби тозалигини нақ бир соат такрорлаб чарчамади.
— Бекор гапирибсиз-да, асабингиз бузилибди...
— Йўқ, синглим, аксинча, ундайларга сабр ва чиройли муомала билан, аввало айтганларимизга ўзимиз амал қилиб, ҳол тили билан тушунтиришда давом этишимиз керак. Чунки, биз фақат насиҳат қилгувчимиз, Ҳидоятга бошлагувчи эса Аллоҳ субҳонаҳу ва таолонинг Ўзи...
Умида Адизова
Даъво: Қуръон хатмининг савоби ўликларга етиб-борадими ёки йўқми?
Раддия: Қуръондан хатм қилиниб унинг савобини ўликларга бағишланса, бу савоб марҳумларга бориб етади. Марҳумларимиз ҳаққига мағфират сўраб дуо қилиб туришимиз лозим.
Усмон ибн Аффоннинг розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда бундай дейилади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳум дафн этилгандан сўнг унинг тепасида туриб: “Биродарингизга мағфират сўранглар ва унга Аллоҳдан сабот тиланглар, зеро, у ҳозир сўралмоқда”, дедилар (Имом Термизий ривояти).
Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда бундай дейилади: “Саъд ибн Убода йўқлигида онаси вафот этиб қолди. Шунда Набийнинг олдиларига келиб: “Ё Расулллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам онам мен йўғимда вафот этди унинг номидан садақа қилсам, савоби етадими?” деб сўрадилар.
У зот алайҳиссалом: “Ҳа”, дедилар. “Бўлмаса, сизни гувоҳ қиламанки, менинг ушбу боғим у киши номидан садақадир” (Имом Бухорий ривояти).
Хулоса қилиб айтганда, марҳумларимиз ҳақига қилинадиган хатми Қуръон, дуолар, садақалар савоби ўтганларимизга бориб етишида ҳеч қандай шубҳа йўқ.
Имом Шаъбий раҳимаҳуллоҳ айтадилар:
كَانَتِ الأَنْصَارُ إِذَا مَاتَ لَهُمُ الْمَيِّتُ يَأْتُونَ قَبْرَهُ فَيَقْرَؤُونَ عِنْدَهُ الْقُرْآنَ مرقاة المفاتيح
“Ансорлар орасида кимнинг маййити вафот этса, унинг қабрига бориб, у ерда Қуръон ўқир эдилар”.
Бу амал саҳобалар даврида мавжуд бўлган. Ибн Умар розияллоҳу анҳунинг васиятлари:
إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ فَلْيُسْرِعْ بِهِ إِلَى قَبْرِهِ وَلْيُقْرَأْ عِنْدَ رَأْسِهِ بِفَاتِحَةِ الْبَقَرَةِ وَعِنْدَ رِجْلَيْهِ بِخَاتِمَتِهَا.
“Агар сизлардан бири вафот этса, уни тезда қабрига олиб боринглар. Бош томонида Бақара сурасининг бошини, оёқ томонида эса охири ўқилсин” (Имом Табароний, Имом Байҳақий ривояти).
Ўткирбек Собиров
Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 