Бугунги энг катта глобал муаммолардан бири — фарзанд тарбияси. Фарзандни чиройли тарбиялаш бандага берилган энг катта бахт десак хато қилмаган бўламиз. Бугун аксарият ота-оналар фарзандларининг тарбиясидан хавотирда. Ҳатто фарзандидан қўрқиб яшайдиган ота-оналар ҳам бор.
Баъзи кекса ота-оналар ноқобил фарзандларини зикр қилиб: «Шуларнинг боридан йўғи яхшийди. Ёшлигида ўлиб қўя қолмаган экан. Катта бўлса роҳатини кўраман, деган эдим, қайтага ташвишларим ҳам катталашиб кетди. Булар мани тириклайин гўрга тиқадиган бўлди. Наҳотки, бир парча этлигидан, катта умидлар билан улғайтирсангу катта бўлгач ўз фарзандинг ўлимингни кутиб яшаса», каби гаплар инсоннинг қалбини оғритади.
Дарҳақиқат, кексаликда ҳар-бир инсон фарзандининг ширин муомаласи, самимий хизмати, меҳрга тўла кўзлари унинг учун ҳамма нарсадан кўра муҳимлигини англаб етади. Лекин, минг афсуски, фарзандни ана шундай гўзал инсон бўлишини фақат Ислом дини таълимотларигина таъминлай олишини, у учун ёшлигидан одоб-ахлоққа кўпроқ эътибор бериш лозимлигини кўпчилик ота-оналар кеч тушуниб етишади.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Мен сизларга гўзал хулқларни тамомила ўргатиш учун Пайғамбар қилиб юборилдим», – деб бежиз айтмаганлар. Ҳамма бахт гўзал ахлоқда. Шунинг учун ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳеч бир ота-она фарзандига гўзал хулқдан кўра фойдалироқ бирор нарсани мерос қолдира олмайди», деганлар. Фарзандларимиз гўзал хулқли инсон бўлишини, нафақат ўзимизга балки ортимиздан бошқаларга ҳам кўз қувонч бўлиб, бизга раҳмат эшиттириб юришини хоҳлаймизми? Унда уларга, албатта, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни танитайлик!
Ул Зотни олтиндан қиммат ўгитларини фарзандларимизга ўргатайлик! Чин мусулмон бўлишига эътибор қаратайлик. Ислом нажот кемаси, саодат йўли. Уни йўлбошчиси Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам. Ким у кемага чиқса, инсонни ҳалок қилувчи ҳаёт муаммоларида ғарқ бўлмайди. Ким бу йўлда юрса ҳаёт зулматларида қолиб хор бўлмайди… Бундан бошқа нажот йўли йўқ.
Фарзандларимиз айниқса, уларга суяниб қолганимизда ҳақиқий тиргак бўлишлари учун суннат билан суғорилган бўлишлари шарт. Йўқса, кексайганда ана ўша фарзандидан дили оғриган, кўзи ёшланган инсонларнинг бирига айланиб қолишимиз мумкин. Бундай бўлишидан ҳаммамизни Аллоҳ асрасин! Аллоҳим ҳаммаларимизга аҳли аёл ва бола-чақаларимиздан кўз қувончини ато этсин!
Манбалар асосида тайёрланди
Расулхон Қориев,
Поп тумани “Ғойиб ёронлар” жоме
масжиди имом-хатиби
Бугунги жамиятимизда одоб-ахлоқ жиҳатидан оқсоқликлар кўзга ташланмоқда. Салом бериш, ёрдамга муҳтожларни кўрганда кўмаклашиш, ўзидан катталарга ҳурмат кўрсатиш каби қадриятлар камайиб бораётганини ҳеч ким инкор қилмаса керак. Ҳолбуки, ҳар бир ота-она фарзандининг илмли, солиҳ ва етук инсон бўлиб камол топганини кўришни орзу қилади. Бироқ “ҳолва” деган билан оғиз ширин бўлмайди. Яъни қуруқ орзу-ҳаваснинг ўзи кифоя қилмайди. Балки доимий ва тартибли таълим-тарбия ишига киришиш лозим бўлади. Бу борада жамиятдаги инсонларни уч тоифага бўлиш мумкин:
1. Ўзи ҳам амал қилиб, фарзандини ҳам эзгуликка етаклайдиганлар. Бу тутум дунё ва охират саодатини кўзлаган мўминнинг йўли. Тарбияда энг самарали омил ота-онанинг шахсий намунасидир. Болага, аввало, Аллоҳни танитиш ва солиҳ амаллар билан ўрнак бўлиш лозим. Қуръони каримда таъкидланганидек, иймон келтириб, эзгу амал қилганларга дунёда покиза ҳаёт, охиратда эса абадий жаннат башорати берилган (Наҳл сураси, 97-оят).
2. Ўзи амал қилмай, фарзанди тарбиясига мол-дунё сарфлайдиганлар. Унутманг, пул ҳамма нарсани ҳал қилмайди. Ота-онанинг ўзи диний ва ахлоқий мажбуриятларни бажармаса, панд-насиҳатлари фарзандга таъсир қилмайди. Оилавий муҳитда ота таъминотга, она тарбияга масъул бўлиб, ўзаро ҳурмат ва ҳамжиҳатлик бўлиши шарт.
Шунингдек, ота-оналарнинг беҳуда ишлар, масалан, телефонга кўп боғланиб қолиши тарбиядаги энг катта бўшлиқни юзага келтиради. Фарзанд камолоти учун унинг вақтини тўғри тақсимлаш, уйқу ва дарс тартибини доимий назоратда тутиш, тартибни ушлаш лозим. Энг муҳими, хулқ илмдан устун туради: хулқсиз берилган илм инсонни залолатга етаклайди, шу боис фарзандга гўзал ахлоқий тарбия бериб, сўнг илм билан зийнатлаш керак.
3. Ўзи ҳам амал қилмай, фарзандини ҳам бунга чақирмайдиганлар. Бу тоифанинг оқибати хатарлидир. Аллоҳ таоло Тоҳа сурасида бундай марҳамат қилади: “Ким Менинг зикримдан юз ўгирса, албатта, унинг учун танг ҳаёт бўлур...” (124-оят). Мана шу оятнинг ўзиёқ кишини сергак торттириб, бу тоифадан бўлиб қолмасликка ундаши лозим.
Хулоса шуки, фарзанд қалби ва руҳияти илдиз отиши керак бўлган дарахт кўчати кабидир. Унинг илдизини иймон ва тақво мустаҳкамлайди. Шундай экан, ким фарзандлари камолини кўришни истаса, амали ва эътиборини билан шунга ҳаракат қилсин. Аллоҳ таоло барчамизни тўғри йўлда бардавом қилиб, зурриётларимиз камолини кўрсатсин.
Азиза РАҲМАТОВА,
Самарқанд тумани бош отинойиси