Шайх Юсуфхон тўра Шокиров нафақат Ўзбекистон, балки бутун Марказий Осиё мусулмонлари маънавий ҳаётида, ислом дини ривожи йўлида ўзига хос из қолдирган йирик олим ва забардаст мударрисдир.

Таваллуди ва ёшлик йиллари

Юсуфхон тўра Шокиров 1926 йили Қирғизистоннинг Тўқмоқ шаҳрида зиёли оилада дунёга келди. Унинг ёшлик йиллари инсоният тарихидаги энг оғир даврлардан бири — Иккинчи жаҳон уруши йилларига тўғри келди. Урушнинг сўнгги паллаларида ва ундан кейинги тикланиш даврида жамоа хўжалигида тракторчи бўлиб ишлади. Бироқ оиладаги илмий муҳит ва отаси, таниқли диний арбоб Олимхон тўрадан олган бошланғич сабоқлари унинг қалбида илмга бўлган кучли иштиёқни уйғотди.

Илм олиш йўлида

Юсуфхон тўранинг билим олиш мақсадида босиб ўтган йўли — Бухородан Қоҳирагача, мадрасадан университетгача бўлган сафари юксак ирода ва матонат намунасидир.

- 1948–1955 йиллар: Бухородаги машҳур Мир Араб мадрасасида таҳсил олди;

- 1955–1961 йиллар: Миср Араб Республикасидаги дунёга машҳур Ал-Азҳар университетида ўқиб, замонавий ва ислом илмларини эгаллади;

-  1962–1967 йиллар: Тошкент Давлат университети (ҳозирги ЎзМУ) Шарқ филологияси факультетида таҳсил олиб, илмий салоҳиятини кенгайтирди;

-  1975 йил: Москва шаҳрида Араб филологияси йўналишида номзодлик диссертациясини муваффақиятли ҳимоя қилди;

- Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик илмий текшириш институтида тадқиқот олиб борди.

Кўп қиррали фаолият

Шайх Юсуфхон тўра Шокиров ўз фаолияти давомида дин-маърифий соҳа ва таълимида самарали меҳнат қилди:

-  Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтининг илк ректори (1971-1972) сифатида диний кадрлар тайёрлашга бошчилик қилди.

-  1975 йилдан бошлаб 20 йилдан зиёд вақт давомида Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний назоратида Зиёуддинхон ибн Эшон Бобохон ва Шамсиддинхон Бобохонов каби муфтийлар билан бирга ишлаб, раис ўрибосари лавозимида фаолият юритди.

-  Шунингдек, Бухородаги Мир Араб мадрасаси ва Тошкент ислом институтида араб адабиёти, тафсир, ҳадис ва балоғат фанларидан талабаларга сабоқ берди.

Илмий ишлари

-  4 жилдли "Алишер Навоий асарлари тилининг изоҳли луғати" китобининг "Хазойинул маъоний" асари. – Тошкент: "Фан", 1983.;

-  "Қиссаи Рабғузий" китобидаги оят ва ҳадисларнинг ўзбек тилидаги тадқиқи. – Тошкент, 1992.;

-  "Ислом – иймон, эътиқод ва ҳаёт тарзи". – Тошкент, 1993.;

-  "Ал-Азҳар – минг йил давомидаги араб филологияси маркази" монография, – Москва, 1975.

Шогирдлар эҳтиромидаги сиймо

Шайх Юсуфхон тўра Шокиров 2000 йилнинг 28 сентябрида 74 ёшда Тошкент шаҳрида вафот этди. Жаноза намозини муфтий Абдурашид қори Баҳромов ўқиган. “Минор” қабристонига дафн этилган.

2026 йилнинг январь ойида улуғ олим таваллудининг 100 йиллик юбилейи кенг нишонланади. Бу сана нафақат бир инсон хотирасига эҳтиром, балки мураккаб даврларда ҳам ислом динининг софлигини сақлаб қолган ва халқимизга зиё улашган бутун бир авлод хизматларини эътироф этишдир. Юсуфхон тўра каби фидойи зотларнинг ҳаёт йўли бугунги ёш авлод учун илмга интилиш ва ватанпарварликнинг юксак намунаси ҳисобланади.