Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
24 Апрел, 2026   |   6 Зулқаъда, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:04
Қуёш
05:31
Пешин
12:26
Аср
17:12
Шом
19:17
Хуфтон
20:36
Bismillah
24 Апрел, 2026, 6 Зулқаъда, 1447

Мўмин мўминнинг кўзгуси

23.11.2018   4550   3 min.
Мўмин мўминнинг кўзгуси

"Мўмин мўминнинг кўзгусидир"[1].

Инсон ўз айбини, ноқислигини ойнада қандай кўрса, мўмин мўмин биродари учун ҳам шундай. Ойнага қарамасдан киши юзидаги айбини кўролмаганидек, мўминлар ҳам ўзаро муносабатда бўлмасалар, бир-бирларидан хабардор бўлолмайдилар. Исломият жамият ҳаёти билан барҳаёт, шунинг учун "дин насиҳатдир" ҳукми барқарордир.

Мўмин киши ғоят соф ва жозибали бир кўзгу каби бўлиши керакки, шояд унга қараган бошқа мўминлар ўз айбу қусурларини кўриб, ўзларини тузатсинлар. Бу ҳам мўмин кишининг камолотига боғлиқдир. Маънан баркамол бўлмаган, жоҳил, хулқи бузуқ кимсалар бундай соф кўзгу бўлолмайдилар. Мўминлар улардан ҳам сабоқ олиб, камолот касб этишлари лозим. Луқмони Ҳакимдан: "Адабни қаердан ўргандинг?" деб сўраганларида: "Адабсиздан" деб жавоб берган экан.

Байт:           

Бу олам бир кўзгудир, ҳар нарса Ҳақ ила қоим,

Муҳаммад кўзгусидин Аллоҳ кўринур доим.

Демак, ул зотнинг издошлари Пайғамбаримизнинг хулқлари билан ахлоқланиши керак. Ахлоқи Муҳаммадийга эришмаган қабиҳ табиатли, ҳирсга берилган, ҳасадгўй, жаҳлдор, мутакаббир, худбин, дунёпараст кимсаларнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг издошлари бўлишга қеч қандай ҳақлари йўқ. Бу муборак мақомни ноҳақ суистеъмол қилганлар ўзларини унинг вориси деб эълон қилиб, ўзларини ҳам, бошқаларни ҳам алдайдилар. Аллоҳ таоло барчамизнинг ёрдамчимиз – неъмат ато этувчи мададкоримиз бўлсин ва бундай сохта ҳоллардан ўз паноҳида асрасин.

"Мўмин мўминнинг кўзгусидир. Ва мўмин мўминни ортидан ҳам ҳимоя қиладиган ва уни қўллаб қувватлайдиган биродаридир"[2].

Сен биродаринг учун бир ойна эканингни унутма! У ҳам сен учун ойнадир. Сен ўзингни унда кўрасан.

Мўмин мўминнинг биродари эканлиги муборак Қуръони карим ояти билан собит бўлган. Исломий биродарлик туғишган ака-ука бўлишдан ҳам қийматлироқдир. Зинҳор би­родаринг шаънига ёмон сўз айтма. Хато-ю камчиликлари ту­файли унга қора чаплама. Ўз ака-укангни қандай ҳимоя қилсанг, диндош биродаринг шаънини ҳам шундай асра, ҳурмат қил. Доим қўлидан тут. Ёрдамга муҳтож бўлганида ҳолини сенга арз қилишини кутиб турмасдан ёрдам бер. Йўқса катта хато қилган бўласан.

Мўмин киши биродарига қаерда дуч келса, унинг ҳолини сўрайди. Кези келганда, унинг яқинларини ҳимоя қилади. Шу зайлда биродарининг дунёсини ҳимоя қилар экан, маънавиятини ҳам муҳофаза қилади. Унинг ёмон жойларга боришига йўл қўймайди, гуноҳ ишлар қилишига асло рози бўлмайди. Уни ҳеч вақт ўз ҳолига ташлаб қўймайди. Доим унинг саодати ва омонлиги учун жон куйдиради. У йўқлигида унинг болаларини ҳимоя қилади, таъминлайди.

Ана шу юксак фазилатларга эга бўлган кишигина ҳақиқий ва комил мўмин бўла олади. Ушбу хусуслар орқали мўмин кишининг иймони нечоғли мустаҳкам экани билинади. Ҳар биримиз мазкур сифатлар билан сифатлансак, комил мўмин даражасига етган бўламиз.

 

Шайх Муҳаммад Зоҳид Қўтқунинг

“Мўминнинг сифатлари” китобидан

 

[1] “Рамуз ал-аҳодис” 230/7; Бухорий, “Адаб ал-муфрад”, 1/252/, 253/238

[2] “Рамуз ал-аҳодис” 230/8, ровий ҳазрати Абу Ҳурайра (р.а.)

Бошқа мақолалар

Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг Расулуллоҳ ﷺга муҳаббатлари

20.04.2026   10819   4 min.
Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг Расулуллоҳ ﷺга муҳаббатлари

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Аллома Саййид Маҳмуд Олусий раҳматуллоҳи алайҳ шоҳ асарлари «Руҳул-маъоний»да бундай ёзадилар: «Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу Савр ғорига киришдан олдин Набий алайҳиссаломга «Сизни ҳақ билан жўнатган Зотга қасам, сиз биринчи бўлиб ғорга кирманг. Мен кирай, агар у ерда бирон нарса бор бўлса, зиёни менга бўлсин», дедилар. Сўнг ғорга кириб, унинг ичини айланиб, ҳамма томонини қўллари билан пайпаслаб, текшириб чиқдилар. Бир тешик топиб, у жойга изорларидан бир парча йиртиб, беркитдилар. Яна иккита тешик чиқди. Турли зарарли ҳашаротлар бўлса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни чақиб, озор бермасин дея, у иккала тешикка икки оёқларини қадаб олиб, сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни ичкарига чақирдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам анча толиққан эдилар. Кирганларидан сўнг Абу Бакрнинг тиззаларига муборак бошларини қўйиб ётиб, уйқуга кетдилар. Ҳазрат Абу Бакр бекорга эҳтиёт чораларини кўрмаган эканлар. Оёқлари билан тўсиб турган тешикларнинг биридан илон келиб, оёқларини чақиб олди. Аммо Абу Бакр илон тешикдан чиқиб кетмаслиги ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам безовта бўлмасликлари учун оёқларини қимирлатмай туравердилар. Бироқ оғриқнинг қаттиқлигидан кўзларига ёш келиб, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак юзларига томган эди, у зот алайҳиссалом уйғониб кетдилар.

Сенга нима бўлди, Абу Бакр? – сўрадилар у зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам.

Ота-онам Сизга фидо бўлсин, ё Аллоҳнинг Расули! Нимадир чақиб олди, – дедилар Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам илон чаққан жойни муолажа қилдилар, оғриқ тезда барҳам топди.

Бу – мисли кўрилмаган муҳаббат ва ишқ достонидир. Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг нафақат ўзлари, балки бутун оилалари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хизматларида шай эдилар.

Шу ҳижрат сафарини мисол қилиб олсак. Ҳазрат Абу Бакр Сиддиқнинг ўзлари у зотга ҳамроҳ, ўғиллари Абдураҳмон ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу эса кундузи Қурайш аҳли орасида юриб, ҳолатни ўрганиб, кечалари ғорга келиб, оталарини хабардор қилиб кетар эдилар. Фуҳайра деган қуллари кундузи қўйларини боқиб, ғор олдидаги келиб-кетган изларни йўқотар, кечаси келиб, Набий алайҳиссалом билан Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳуга сут соғиб берар эди. Асмо бинти Абу Бакр розияллоҳу анҳумо ёш бўлсалар ҳам, бу сафар хизматидан бебаҳра қолмадилар, оналари уйда тайёрлаган овқатни ғордагиларга етказиб турдилар. Хуллас, оиланинг ҳар бир аъзоси Набий алайҳиссалом хизматларида тайёр турдилар, ҳатто бу хизматлари асносида машаққат ва тазйиқларга ҳам учрадилар.

Бир куни Абу Жаҳл кўчада Асмо розияллоҳу анҳони кўриб қолиб, тазйиққа олади, Асмога қараб: "Ҳой Абу Бакрнинг қизи, отанг қани?" деб бақиради. Асмо "Аллоҳга қасам, отам қаердалигини билмайман", деб жавоб беради. Абу Жаҳл жаҳл устида Асмога тарсаки тортиб юборади, зарбнинг кучидан қизнинг қулоғидаги сирғаси учиб кетади, аммо шунда ҳам у зотни бор вужуди билан ҳимоя қилади.

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан Абу Бакр розияллоҳу анҳу ғордан чиқиб, Мадина томон йўлга отланишди. Йўлда Абу Бакр гоҳ олдинга ўтиб, гоҳ орқада қолиб юрдилар. Расулуллоҳ алайҳиссалом нега бундай қилаётганларини сўраганларида "Гоҳо олдинга ўтиб кетишим – йўлни текшириб, бирор хавф йўқлигини билиб келиш учун. Гоҳида орқада колишим – ортимиздан кимдир эргашиб келаётган бўлса, биринчи бўлиб мен йўлиқай деганим учун", дедилар.
 

Шайх Зулфиқор Аҳмад Нақшбандийнинг
"Ишқи Расул" китобидан Нодиржон Одинаев таржимаси