Тўлиқ исмлари Убай ибн Каъб ибн Қайс ибн Убайд ибн Муовия ибн Амр ибн Моликдир. Мадинайи Мунавварада яшаган Хазраж ва Авс қабиласидан бўлган Ансорийлардан бўлганлар. Оналари Суҳайла бинти Нажжор бўлган. У кишининг иккита куняси бор: Абулмунзир – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ушбу куня билан у кишини номлаганлар, Абу Туфайл – бу куняни эса Умар розияллоҳу анҳу берганлар.
Ташқи кўринишлари:
У киши катта ҳам эмас, кичкина ҳам эмас, ўрта бўйли эдилар. У киши оқ юзли ва оқ соқолли деб ном қозонганлар.
Исломга киришлари:
У киши Исломга эрта кирганлардан ҳисобланадилар. Иккинчи Ақаба байъатида қатнашганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинага ҳижрат қилганларидан кейин у кишини доим лозим тутганлар. У киши Хандақ, Уҳуд ва Бадр каби бир қанча ғазотларда иштирок этганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бирор жойга чиқасалар у кишини қавмга имом қилиб тайинлар эдилар. Шунингдек, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишини халққа Қуръон таълимини беришга масъул шахлардан этиб тайинлаганлар. “Қуръонни тўрт кишидан таълим олинглар: Абдуллоҳ ибн Масъуд, Абу Ҳузайфанинг мавлоси Солим, Муоз ибн Жабал ва Убай ибн Каъб” (Имом Бухорий ривояти).
Убай ибн Каъб ва Қуръон қироати:
У киши Қуръони каримни чиройли тиловат қилишда жуда машҳур бўлганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Умматнинг қориси” деб гувоҳлик берганлар. Умар розияллоҳу анҳу у кишини энг Афзал саҳобалардан деб санаб, одамларни Рамазон ойи қилинадиган хатми Қуръонга у кишининг ортларига жам қилиб қўядилар. У киши яна чиройли ёзишда ҳам машҳур бўлганлар. Шу сабабдан ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишини ваҳйни ёзиб оладиган кишилардан қилиб танлаб олганлар.
Сифатлари:
У киши хулқ-атвор жиҳатидан ҳам саҳобаларнинг энг афзалларидандир. Чунки, у зот Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қўл остиларида тарбия топдилар. Тақво ва иймонлари, ибодат ва ижобатлари билан машҳурдирлар. У киши одамларга Қуръони каримни таълим берганларидек, усулуд-диндан ҳам таълим берганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадиси шарифларини ҳам халққа етказганлар.
Вафотлари:
У киши Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳунинг халифалик даврларида вафот этганлар. Аммо, ҳозиргача аниқ вафот этган саналари мавжуд эмас. Бир ривоятда 19-20- ҳижрий йилда деган таҳминлар учрайди.
Аллоҳ барча соҳобалардан, шу қатори бизлардан ҳам рози бўлсин!
Кўкалдош ўрта махсус ислом билим юрти
4-курс талабаси Абдуссами Эргашев
Манбалар асосида тайёрлади
Ўзбекистонда фаолият юритаётган устоз сифатида кейинги йилларда мамлакатда амалга оширилаётган кенг қамровли ислоҳотлар алоҳида эътиборга лойиқ эканини таъкидламоқчиман. Айниқса, маънавий-маърифий ҳаётни юксалтириш, диний бағрикенглик муҳитини мустаҳкамлаш ҳамда инсон қадрини улуғлашга қаратилган ташаббуслар ўзининг амалий самарасини кўрсатмоқда.
Жорий йилги муборак Рамазон ойида давлат томонидан эҳтиёжманд аҳолини қўллаб-қувватлаш мақсадида ажратилган маблағлар, жойларда ифторлик ва хайрия тадбирларининг кенг ташкил этилаётгани жамиятда меҳр-оқибат ва ҳамжиҳатлик муҳитини янада кучайтириши шубҳасиз. Бу тарихда ҳам кўп кўрилган натижа. Мамлакат раҳбари бошчилигида амалга оширилаётган эзгу ишлар халқ фаровонлиги йўлида давлат ва жамоатчилик ўртасидаги ҳамкорликнинг амалий ифодаси бўлиб хизмат қилмоқда.
Шу билан бирга, диний таълим муассасаларини ривожлантириш, масжидларни обод этиш, имом-хатиблар ҳамда соҳа вакилларининг билим ва малакасини оширишга қаратилган чора-тадбирлар ҳам изчил давом этмоқда. Маърифий тарғибот ишларининг замонавий ёндашувлар асосида йўлга қўйилиши эса, айниқса, ёш авлоднинг соғлом ва тўғри билим олишида муҳим аҳамият касб этади.
Ўзбекистонда яшаётган бир хорижлик инсон сифатида айтишим мумкинки, мазкур ислоҳотлар жамиятда ўзаро ҳурмат, бағрикенглик ва ижтимоий барқарорлик муҳитини мустаҳкамлашга хизмат қилиши билан ҳам катта аҳамиятга эгадир.
Шайх Аҳмад Ражаб Аҳмад Адавий,
Мир Араб Олий мадрасаси ўқитувчиси