Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
28 Январ, 2026   |   9 Шаъбон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:17
Қуёш
07:38
Пешин
12:41
Аср
15:53
Шом
17:38
Хуфтон
18:53
Bismillah
28 Январ, 2026, 9 Шаъбон, 1447

Ўзбекистон буюк алломалар юрти

15.09.2018   26844   5 min.
Ўзбекистон буюк алломалар юрти

Табаррук диёримизда камол топган улуғ муҳаддислар, фозилу фузалоларнинг номини бутун дунёда яхши билишади. Бобокалонларимиз билан нафақат фахрланиш, балки уларнинг бой маънавий меросини тадқиқ ва тарғиб этиш бурчимиздир. Шу маънода, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг 2017 йил 14 февралдаги “Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори буюк мутафаккирлар -хотирасини абадийлаштириш ва илмий фаолиятини кенг ўрганишга оид ишлар силсиласининг янги босқичи сифатида тарихий аҳамиятга эга.


Ушбу ҳужжатга биноан фаолияти йўлга қўйилган марказ ислом дини ривожига улкан ҳисса қўшган буюк ватандошимиз Абу Исо Термизий (Имом Термизий) ва термизий алломаларнинг беназир меросини илмий асосда чуқур ўрганиш, миллий-диний қадриятларимизни асраб-авайлаш ва ривожлантириш, шу асосда ёш авлодни эзгу ғоялар руҳида тарбиялашдек улуғвор мақсадларга хизмат қилади.


Ўзбекистон Буюк алломалар юрти деганимизда дунёни ўз илми билан ларзага солган ҳадис илмининг султони, бетакрор илм соҳиби Муҳаммад ибн Исмоил ал-Бухорий, алгебра фанига асос солган Мусо ал-Хоразмий, “Астрономия асослари” фундаментал оламнинг тузилиши, ернинг ўлчови ҳақида дастлабки маълумотларни IX асрда бера олган Аҳмад Фарғоний, улуғ қомусий аллома, биринчи бўлиб ер шари глобусини яратган Абу Райҳон Беруний, медицина отаси деб тан олинган Абу Али ибн Сино, “Шарқ Аристотели” деб ном олган буюк аллома Абу Наср Фаробий, 1018 та юлдузни ҳолатини ва жойлашувини XV асрда баён қилиб берган астрономия соҳасида буюк аллома Мирзо Улуғбек, “Мусулмонларнинг эътиқодини тузатувчи” деган юксак шарафга сазовор бўлган, калом илмининг етук алломаси Имом Мотурудий, “Дин ва миллатнинг ҳужжати” деган ном билан ижод қилган ислом ҳуқуқшуносларидан бири Бурҳониддин Марғиноний, “Дилинг Аллоҳ, қўлинг меҳнатда бўлсин” деган пурмаъно сўзлар соҳиби, дунёга машҳур бўлган буюк аллома Баҳоуддин Нақшбанд ҳазратлари, ўзбек тилининг асосчиси, юртбошимиз таъбири билан айтганда “Агар бу улуғ зотни авлиё десак, у авлиёларнинг авлиёси, мутафаккир десак, мутафаккирларнинг мутафаккири, шоир десак, шоирларнинг султони” бўлган, жаҳон адабиёти тарихида порлоқ юлдуз бўлиб порлаган ҳазрат Алишер Навоий ва яна шунга ўхшаш минглаб азиз авлиё, олиму уламо, фозилу фузалоларни мисол келтира оламиз. Аллоҳнинг назари тушган олимларнинг она заминимизда қўним топишлари, шу замин тупроғида мангу ётишларида ҳамҳикматлар бисёр. Шундай экан ташлаётган қадамларимизни, олаётган илмимизни, гапираётган гапимизни устозларга муносиб шогирт сифатида амалга оширишимиз зарур.


Аллоҳ таоло илм излашни, илм ўрганишни барча мусулмон бандаларига буюрган. Қуръони каримнинг бир неча оятлари бунга далолатдир:
яъни: “…Аллоҳ сизлардан имон келтирган ва илм ато этилган зотларни (баланд) даража (мартаба)ларга кўтарур. Аллоҳ қилаётган (барча яхши ва ёмон) амалларингиздан хабардордир”, – деб башорат беради.
Бундан ташқари Пайғамбаримиз Муҳаммад (а.с.)дан илм ва илм аҳлларининг фазилати ҳақида кўплаб ҳадиси шарифлар ривоят қилинган.


Абу Умома (рз.)дан ривоят этилади. У зот айтадилар: “Расулуллоҳ (с.а.в.) ҳузурларида бири обид ва бири олим бўлган икки киши зикр этилди. Шунда Расулуллоҳ (с.а.в.): “Олим кишининг обидга нисбатан фазли менинг ораларингиздаги энг қуйи табақа вакилига нисбатан фазлим кабидир”, – деб марҳамат этдилар. Сўнг яна у зот (а.с.): “Дарҳақиқат, Аллоҳ, Унинг малоикалари, осмон ва ер аҳллари, ҳатто инидаги чумоли ва ниҳоят денгиздаги балиқлар ҳам одамларга яхшилик ўргатувчи олимларга мағфират сўраб дуо қилишади”, – дедилар”. Бу ҳадисни ҳамюртимиз Имом Термизий ҳам ривоят этганлар.

Илм ва илм аҳлининг даражаси ҳар қайси жамиятда ҳам юқори даражага қўйилган. Ўзбекистонимиз ҳам устозлар ватани бўлгани учун ана шундай шарафли номларга муносиб топишгандир. Дарҳақиқат, ота инсоннинг дунёга келишига сабаб бўлса, устоз унга таълим бериб илмини зиёда қилади. Боболаримиздан қолган одатга кўра намозларидан сўнг Пайғамбаримиз (с.а.в.)га саловот айтиб бўлгач, ота-оналари қаторида таълим-тарбия берган устозларининг ҳақларига ҳам Яратгандан мағфират сўраб дуо қиладилар. Ёшларимиз ҳам ана шу одатни дастурул амал қилиб, ўрганиб олишлари, ўтган устозлар ҳаққига доимо дуолар қилиб, ҳаётда яшаб турган устозлар дуосини олиб яшашлари мақсадга мувофиқдир. Бугунги кун ёшлари замон талабидан келиб чиқиб дунёвий билимлар билан бирга диний билимларни ёки диний билимлар билан бирга дунёвий билимларни аъло даражада ўзлаштиришлари керак.
Устозлар юрти бўлган Ўзбекистонимизда яна ҳам устозлар кўпайишини умид қилиб Аллоҳдан сўраб қоламиз.

А.Бобоев
Шовот тумани “Ваянган бобо” масжиди имом-хатиби

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Сукут сақлашнинг 703 та энг муҳим фойдаси (5-қисм)

27.01.2026   825   8 min.
Сукут сақлашнинг 703 та энг муҳим фойдаси (5-қисм)

1-қисм2-қисм3-қисм, 4-қисм

фақат АСОСИЙЛАРИни санаб ўтамиз 

УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:  

СУКУТ сақлашнинг

703 та энг муҳим ХИСЛАТИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

 

 

 

  1. Сукут — ТИЛНИНГ ҚАЛҚОНИ.
  2. Сукунат тил гуноҳларидан сақлайди.
  3. Қулф — эшик учун, сукут — тил учун.
  4. Ортиқча сўз — кўп гуноҳнинг эшиги.
  5. Тилга энг яхши тарбиячи — сукут.
  6. Сукунат — тилни тозаловчи омил.
  7. Хатоли қарордан асрайди.
  8. Ҳар бир гапнинг ўрни борлигини англатади.
  9. Инсонни ҳаддан ташқари гаплардан сақлайди.
  10. Шошмасликни ўргатади.
  11. Ортиқча сўздан асрайди.
  12. Сўзнинг қудратини ҳис қилдиради.
  13. Сўзга қиймат беради.
  14. Яхши ўйлашга шароит яратади.
  15. Фаросатни кучайтиради.
  16. Ортиқча эҳтиросларни тартибга солади.
  17. Мулоҳаза қилишни ўргатади.
  18. Сўз ва амални бирлаштиради.

 

 

  1. Сукут — НИЗОЛАРНИНГ ЕЧИМИ.
  2. Жанжални сукут ўчиради.
  3. Сукунат — тотувлик калити.
  4. Ғийбатдан сукут билан қочилади.
  5. Сукунат — ҳар бир низонинг энг яхши ечими.

 

 

  1. Сукут — ГУНОҲДАН САҚЛОВЧИ ҚАЛҚОН.
  2. Сукут тил гуноҳларини камайтиради.
  3. Сукут беҳуда гапдан асрайди.
  4. Сукут — ножўяликдан узоқлаштиради.
  5. Сукут — тилни поклайди.
  6. Сукут — тақвога етаклайди.
  7. Қийинчиликсиз ибодат.
  8. Гуноҳдан асрайди.
  9. Тафаккурни кучайтиради.
  10. Зикрга шароит яратади.
  11. Ниятни тозалайди.
  12. Сукунат ибодатни самимий қилади.
  13. Билимсизлик айбларидан тўсиқ.
  14. Сукут — ҳаво ва ҳасадга қарши.
  15. Кўп сўз ҳасадни қўзғайди, сукут уни ўчиради.
  16. Сукунат нафсни тарбиялайди.
  17. Сукунат — ички поклик.
  18. Сукунат — ҳасадга қарши қалқон.

 

 

Сукутнинг РУҲИЙ ФАЗИЛАТЛАРИ:

  1. Сукут — қалбнинг оромгоҳидир.
  2. Сукут — руҳни поклайди.
  3. Сукут — ғашликни кетказади.
  4. Сукут — фикрни сокинлаштиради.
  5. Сукут — муносибликка етаклайди.
  6. Сукут — руҳий қувват манбаи.
  7. Сукут — эҳтиром белгиси.
  8. Сукут — ҳаётни чуқур англашга ёрдам.
  9. Сукут — шошма-шошарликда қалқон.
  10. Сукут — қалб равшани.

 

 

  1. Сукут — РУҲИЙ БАҚУВВАТЛИКНИНГ БЕЛГИСИ.
  2. Сукут ҳис-туйғуларни бошқаради.
  3. Сукут қаҳру-ғазабни назорат қилади.
  4. Сукут иродани мустаҳкамлайди.
  5. Сукут — ботиний куч.
  6. Сукут — қалбнинг озуқаси.

 

 

  1. Сукут — РУҲИЙ ПОКЛИК ВА ИЛОҲИЙ ЯҚИНЛИК.
  2. Сукут ибодатни мукаммал қилади.
  3. Сукут — зикрга тайёрлов.
  4. Сукут — қалбни Парвардигори оламга яқинлаштиради.
  5. Сукут — руҳнинг софлашуви.
  6. Сукут — имон ва ихлоснинг нишони.
  7. Сукут — тақво рамзи.
  8. Сукут — ихлоснинг исботи.
  9. Зикрга куч сукутдан келади.
  10. Сукунат — имоннинг суянчиғи.
  11. Гап фойдасиз бўлса — сукут буюк ибодат.

 

 

РУҲИЙ ФОЙДАЛАР:

  1. Ички хотиржамликни оширади.
  2. Асабни тинчлантиради.
  3. Қалбни енгил қилади.
  4. Рухий изтиробни камайтиради.
  5. Ваҳимани пасайтиради.
  6. Қўрқувни назорат қилади.
  7. Ички мувозанат яратади.
  8. Сабрни мустаҳкамлайди.
  9. Ғазабни босади.
  10. Сукунат инсонда бардош туйғусини кучайтиради.
  11. Норозиликни камайтиради.
  12. Ҳавас ва ҳасадни сўндиради.
  13. Руҳий хасталикларни енгиллаштиради.
  14. Ҳадикни бартараф қилади.
  15. Ўз-ўзини назорат қилиб боришни кучайтиради.
  16. Қалб тозалигига хизмат қилади.
  17. Фазилатли хислатларни уйғотади.
  18. Ихлосни оширади.
  19. Қалбда ортиқча ғовурни йўқ қилади.
  20. Таваккулни мустахкамлайди.
  21. Имонни мустаҳкамлашга ёрдам беради.
  22. Гўзал хулқни чархлайди.
  23. Бефойда хаёлларни камайтиради.
  24. Вужудга енгиллик бахш этади.
  25. Ички қувватни тиклайди.
  26. Йўқотилган руҳий ресурсларни тўлдиради.
  27. Салбий эмоцияларни ювиб ташлайди.
  28. Илдам отилишдан сақлайди.
  29. Ички гаплар юкини енгил қилади.
  30. Бақувват руҳий энергияга сабаб бўлади.
  31. Бефойда эҳтиросларни сўндиради.
  32. Ички қувватни бошқаришга ўргатади.
  33. Оғриқ ҳиссини енгиллаштиради.
  34. Рухий чорасизликни пасайтиради.
  35. Севимли ишларга мотивацияни оширади.
  36. Ҳовлиқмасликни ўргатади.
  37. Ички тотувликни пайдо қилади.
  38. Қаноатни оширади.
  39. Бандликни қисқартиради.
  40. Уят туйғусини қўллаб-қувватлайди.
  41. Тўсиқсиз қўрғон.
  42. Сукунат инсонни руҳан бақувват қилади.

 

 

 

ДОНОЛАРНИНГ ҲИКМАТЛИ ХУЛОСАЛАРИ:

 

  1. Сукут — донолик калити.
  2. Сукут — қалб ва ақлни уйғунлаштиради.
  3. Сукут — ҳаётдаги ҳар лаҳзани қадрлаш имкони.
  4. Сукут — фикр ва хулқни тартибга солади.
  5. Сукут — баҳс ва зиддиятларни тинч қилади.
  6. Қулф — эшик учун, сукут — тил учун.
  7. Сукут — инсонга сабр ва ўзаро ҳурматни ўргатади.
  8. Сукут — руҳий тинчлик ва энергия манбаи.
  9. Сукут — фикрларни чуқур англашга ёрдам беради.
  10. Сукут — фалсафанинг чўққиси.
  11. Сукут — одоб ва маданиятнинг ажралмас қисми.
  12. Сукут — ҳаётдаги хаёл ва амални уйғунлаштиради.
  13. Сукут — сўзсиз ҳам таъсир кўрсатади.
  14. Сукут — тафаккур ва ҳис-туйғуларни уйғунлаштиради.
  15. Сукут — шошма-шошарликдан қалқон.
  16. Сукут — баҳсда ғалаба ҳамда эҳтиром рамзи.
  17. Сукут — инсоннинг ички қудрати ва зеҳнини бойитади.
  18. Сукут — ортиқча гапдан ва хаёлдан асрайди.
  19. Сукут — оила ва жамиятда барқарорликка ёрдам.
  20. Сукут — ҳаётдаги синовлардан омон қолиш калити.
  21. Сукут — ҳар дақиқада ҳикмат ва маъно уйғотади.
  22. Сукут — юксак хулоса.
  23. Сукут — инсоннинг энг оддий, энг қиммат хислати.
  24. Сукут — инсонни инсон қиладиган сифатлардан бири.
  25. Сукут — ҳар бир сўзнинг қийматини кўрсатади.
  26. Сукут — қалбга олиб борувчи йўл.
  27. Сукут — инсофнинг ҳамроҳи.
  28. Сукут — ҳақиқий донолик ва бахт белгиси.
  29. Сукут — донолик қасрининг эшиги.
  30. Ақл равшан бўлади. Ортиқча гапдан қочган инсоннинг фикри тозаланади, ақли йиғилади.
  31. Қалб хотиржам бўлади. Сукут инсонни ички тинчликка олиб боради, асабларни тинчлантиради.
  32. Хатолар камаяди. Кўп гапда кўп хато бўлади. Кам гапирган одам кам адашади.
  33. Ҳикмат эшитишга ёрдам беради. Сукут қилган инсон яхши эшитади, яхши эшитган одам эса яхши англайди.
  34. Одоб ва камтарлик белгиси. Сукут ‒ ақл, одоб, вазминлик ва камтарликнинг аломати.
  35. Муносабатларни яхшилайди. Сукут айрим ҳолларда низоларни олдини олади, эҳтиромни оширади.
  36. Гуноҳдан асрайди. Тил гуноҳларининг кўпи ортиқча ва бефойда гапдан келади. Сукут эса уни тўсади.
  37. Диққaтни оширади. Кам гапирган инсон кўпроқ кузатади ‒ натижада фикрлаш тезлиги ортади.
  38. Руҳий қувватни тиклайди. Сукут қалбдаги “ортиқча юк”ни ташлаб, инсонни енгиллаштиради.
  39. Ким “Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга умматман, У Зотга эргашаман, У Зотдан ўрнак оламан”, деса, ҳеч ҳам талашиб-тортишувчи бўлмасин!
  40. Сўзга қиймат беради. Кам гапирган одамнинг ҳар бир сўзи таъсирли ва қабул қилинади.
  41. Сукут — ҳикмат манбаи.
  42. Сукут — қалбга ором, ақлга нур, тилга тарбия.
  43. Сукут — нур, тозалик ва барака манбаи.
  44. Сукут — оилада барака.
  45. Сукут — инсоннинг энг буюк тарбиячиси ва доноликка етакловчи йўлдир.

 

 

 

ДОНОЛАР тавсиялари:

 

  1. Гапиришдан олдин ўйланмоқ даркор.
  2. Ҳис-туйғулар кучли бўлса ҳам сабр билан сукут сақлаш — ақлли инсоннинг йўли.
  3. Муҳим мулоқотларда аввало тинглаш, кейин сўзлаш — олтин қоида.
  4. Баҳс ва зиддиятларда сўз ортиқ бўлмасин, сукут билан ҳал қилишга ҳаракат қилиш лозим.
  5. Ким “Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга умматман, У Зотга эргашаман, У Зотдан ўрнак оламан”, деса, ҳеч ҳам талашиб-тортишувчи бўлмасин!
  6. Ҳар куни бир лаҳза сукут — руҳ ва ақл учун машқ бўлади.
  7. Сукут — инсонни инсон қиладиган сифатлардан бири.
  8. Сукут — инсоннинг энг оддий, энг қиммат хислати.
  9. Сукут — кичикликда улуғлик.
  10. Сукут — қалбга олиб борувчи йўл.
  11. Сукут — ҳаётдаги синовлардан омон қолиш калити.
  12. Сукутни ўз вақтида, ўз пайтида, ўз ўрнида ва ўз меъёрида қўллашлик — ҳикмат, ақл ва ҳақиқий донолик белгисидир.

 

Меҳрибон Парвардигоримиз ўзларимизни ҳам, фарзанд-зурриётларимизни ҳам Ўзи буюрган, Жаноби Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам тавсия этган, ўтмишда ўтганларимизнинг руҳлари шод бўладиган, халқимиз хурсанд бўладиган, ота-оналаримиз рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!

 

Иброҳимжон домла Иномов.

 

Мақолалар