Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
19 Октябр, 2026   |   8 Жумадул аввал, 1448
search icon
Aввалги сайт
O`Z РУ EN AR

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:20
Қуёш
06:39
Пешин
12:08
Аср
15:53
Шом
17:41
Хуфтон
18:55
Bismillah
19 Октябр, 2026, 8 Жумадул аввал, 1448
Aввалги сайт
#search
 YouTube

Идда муддатлари

03.09.2018   33577   3 min.
Идда муддатлари

 «Идда» сўзи луғатда «санаш», «ҳисоблаш» маъноларини билдиради. Шариатда эса, аёл киши эрининг вафотидан кейин ёки эри билан ажрашгандан кейин бошқа ерга тегмай ўзини  сақлаши лозим бўлган муддатга айтилади.

Идда муддатлари:

  1. Эри талоқ қилган аёл талоқдан сўнг уч марта ҳайз кўриб, учинчи ҳайзидан пок бўлиши билан иддаси тугайди.

Аллоҳ таоло:

«Талоқ қилинган аёллар, ўзларича уч қуруъ кутадилар. Уларга Аллоҳ уларнинг раҳмларида халқ қилган (яратган) нарсани яширишлари ҳалол эмас. Агар, Аллоҳга ва охират кунига иймонлари бўл-са», деган (Бақара, 228).

Аллоҳ таоло аёлларнинг бачадонларида яратган нарсадан мурод эса, ҳайз ёки ҳомиладир. Мўмина-муслима аёл бу нарсаларни беркитмаслиги керак. Мисол учун, ери талоқ қилган бўлса, талоқдан кейин ҳомила аниқ бўлса ҳомиласини яшириб, уч марта ҳайз (ой кўрмоқ, узрли бўлмоқ) кўрдим, деб бошқа эрга тегишга шошмаслиги лозим.

Ҳанафий мазҳабимиз уламолари эри талоқ қилган хотин талоқдан сўнг уч марта ҳайз кўриб, учинчи ҳайзидан пок бўлиши билан иддаси тугайди, дейдилар.

  1. Ёши кексалиги ёки жуда ёшлиги ёки бўйи етган бўлса ҳам умуман ҳайз кўрмайдиган аёл уч ой идда ўтиради.

Аллоҳ таоло:

« Хотинларингиз орасидаги (кексайиб) ҳайз кўришдан умид узганлари, агар сизлар (иддалари хусусида) шубҳалансангиз, бас, (билингизки) уларнинг иддалари уч ойдир, яна (бирор марта) ҳайз кўрмаганларнинг (иддалари) ҳам», деган.  (Талоқ, 6)

  1. Эри вафот этган ҳомиладор бўлмаган аёл талоқ қилинса тўрт ой ўн кун идда ўтиради.

Аллоҳ таоло:

«Сизлардан вафот этиб жуфтларини қолдирганларнинг аёллари ўзларича тўрт ой ўн кун кутарлар», (Бақара, 234) деган.

Яьни, Бу эри ўлган аёлларнинг идда муддатидир. Эри ўлган ҳар бир аёл умр йўлдошилик ҳурматидан тўрт ой ўн кун идда ўтириши вожиб. Эри ўлган ҳомиладор аёлнинг иддаси ҳомиласини туғишидир.

  1. Эри вафот етган ҳомилали аёл ҳомиласини туғиши билан иддаси чиқади.

Аллоҳ таоло:

«Ҳомиладорларнинг (идда) муддатлари ҳомилаларини қўйишлари (кўз ёришлари)дир», деган.  (Талоқ, 6)

Бундан ташқари, идда ўтириш шарт бўлмаган ўрин ҳам мавжуд. Фуқаҳолар бунга қуйидаги оятни далил қиладилар:

Аллоҳ таоло:

«Қачонки мўминаларни никоҳлаб олсангиз, сўнг уларга (қўл) тегизмай туриб талоқ қилсангиз, сиз учун улар идда сақлаш мажбуриятида эмаслар», деган. (Азҳоб, 49)

Эр-хотин никоҳлангандан сўнг бирга яшамай, эр аёлини талоқ қилган бўлса аёл идда ўтириши вожиб эмас. Чунки ҳомила бўлишининг эҳтимоли йўқ. Оилавий турмуш ҳурмати ҳам йўқ.

Иддани шариатга киритилишининг бир неча ҳикматлари бор:

Биринчиси, эридан ажраган аёл ҳомиладорми, йўқми аниқланади. Шу билан насл-насаб аралаш-қуралаш бўлиб кетишининг олди олинади.

Иккинчиси, ўлган эрнинг ҳурмати бажо келтирилади.

Учинчиси, эр билан бирга ўтказилган оилавий ҳаётнинг ҳурмати юзасидан ҳам дарров бошқа эрга тегиб кетмай, идда ўтирилади.

 Бундан ташқари, илм фан тараққий этган ҳозирги кунда бошқа ҳикматлари ҳам аниқланмоқда. Англиялик олимлар бир эркак билан яшаб туриб, кейин бевосита, орада танаффус қилмай иккинчи эр билан жинсий ҳаётни давом эттирган аёлларнинг бачадонларида оғир касаллик пайдо бўлишини исбот қилдилар.

Аллоҳ таоло бизларга Ўз амри илоҳиларига амал қилиб ҳаёт кечиришни насиб этсин. Зеро У зот ҳар бир нарсага қодирдир.

 

Тожиддинов Абдуссомад Абдулбосит ўғли

ЎМИ матбуот хизмати

 

Фиқҳ
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар)

12.10.2026   54330   9 min.
Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар)

Ўзбекистон мусулмонлари идораси тасарруфидаги олий ва ўрта махсус ислом таълим муассасалари ҳамда илмий мактаблар қошида фаолият юритаётган «Қуръони карим ва тажвид» ўқув курсларида навбатдаги давра машғулотлари бошланди.


Юртимизда фуқароларнинг Қуръони каримни тўғри, тартил билан ўқишга бўлган қизиқиш ва эҳтиёжларини қондириш, диний-маърифий саводхонлигини ошириш мақсадида ташкил этилган ушбу ўқув курсларида бугунги кунга қадар 100 мингдан ортиқ юртдошимиз таҳсил олиб, ўқишни муваффақиятли тамомладилар.


Ҳозирги кунда республикамиз бўйлаб 31 та расмий ўқув курси ва филиаллари фаолият кўрсатмоқда. Курсларда тажрибали қорилар ва устозлар томонидан тажвид қоидалари, Қуръон тиловати ва маърифий асослар чуқур ўргатилмоқда.


Машғулотларда иштирок этишни хоҳловчилар ўзларига яқин бўлган қуйидаги ҳудудий ўқув марказларига мурожаат қилишлари мумкин:


Тошкент шаҳри

  1. Тошкент ислом институти қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Олмазор тумани, Зарқайнар 18-берк кўча, 47-уй

    • Телефонлар: +998-71-227-23-47, +998-95-525-50-52, +998-97-260-06-00

  2. Ўзбекистон халқаро ислом академияси қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Шайхонтоҳур тумани, Абдулла Қодирий кўчаси, 11-уй

    • Телефонлар: +998-95-056-26-96, +998-99-202-24-04

  3. «Кўкалдош» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Шайхонтоҳур тумани, Навоий кўчаси, 46-уй

    • Телефонлар: +998-99-249-30-90, +998-90-000-19-96

  4. «Хадичаи Кубро» аёл-қизлар ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Олмазор тумани, Файзибаланд кўчаси, 1-уй

    • Телефонлар: +998-71-299-24-11, +998-90-067-33-00


Тошкент вилояти

  1. Нурафшон шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Нурафшон ш., Муқимий МФЙ, Тошкент йўли кўчаси, 178-уй

    • Телефон: +998-99-935-89-62

  2. Янгийўл шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Янгийўл ш., Самарқанд кўчаси, 145-уй

    • Телефонлар: +998-93-718-44-88, +998-99-191-96-00

  3. Чирчиқ шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Чирчиқ ш., Бирлик МФЙ, А.Навоий кўчаси, 454-уй

    • Телефонлар: +998-33-050-62-06, +998-91-657-15-18

  4. Ангрен шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Ангрен ш., Наврўз маҳалласи, Маърифат кўчаси, 22-уй

    • Телефонлар: +998-94-212-25-15, +998-94-928-68-98

  5. Бекобод шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Бекобод ш., Турон кўчаси, 503-уй

    • Телефонлар: +998-99-918-12-92, +998-77-500-92-92


Фарғона вилояти

  1. Фарғона шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Фарғона ш., Кимёгарлар кўчаси, 10-уй

    • Телефон: +998-50-104-41-00

  2. Бувайда тумани филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Бувайда тумани, Пошшопирим қишлоғи, Шукрона кўчаси, 1-уй

    • Телефонлар: +998-94-684-05-25, +998-94-624-05-25

  3. Қўқон шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Қўқон ш., Мунаввар кўчаси, 3-А уй

    • Телефонлар: +998-95-829-40-40, +998-90-588-42-44


Наманган вилояти

  1. «Ҳидоя» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Наманган ш., Индра Ганди кўчаси, 1-уй

    • Телефонлар: +998-88-572-60-06, +998-93-192-19-84

  2. Косонсой тумани филиали («Ҳидоя» ЎМИТМ қошида)

    • Манзил: Косонсой тумани, Гулобод МФЙ, Меъмор кўчаси, 95-уй

    • Телефонлар: +998-91-177-11-34, +998-88-251-11-34


Андижон вилояти

  1. «Саййид Муҳйиддин махдум» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Олтинкўл тумани, Жалабек МФЙ, Ғуломжон Ҳакимов кўчаси, 7-уй

    • Телефонлар: +998-93-630-35-12, +998-94-101-33-91


Сирдарё вилояти

  1. Гулистон шаҳри филиали («Кўкалдош» ЎМИТМ қошида)

    • Манзил: Гулистон ш., Тараққиёт МФЙ, Бунёдкор кўчаси, 605-уй

    • Телефонлар: +998-77-007-01-38, +998-94-007-19-95

  2. Сирдарё тумани филиали («Кўкалдош» ЎМИТМ қошида)

    • Манзил: Сирдарё тумани, «Абу Бакр» жоме масжиди ҳудуди

    • Телефон: +998-95-987-42-42


Жиззах вилояти

  1. Жиззах шаҳри филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Жиззах ш., Сайилжойи маҳалласи, Гулзор кўчаси, 44/1-уй

    • Телефонлар: +998-55-152-77-33, +998-99-298-77-33, +998-93-300-03-25

  2. Зомин тумани филиали (Тошкент ислом институти қошида)

    • Манзил: Зомин тумани, Ғ.Ғулом МФЙ, Ш.Насриддинов кўчаси

    • Телефонлар: +998-93-294-83-53, +998-97-328-63-40


Самарқанд вилояти

  1. Ҳадис илми мактаби қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Пайариқ тумани, Хўжа Исмоил маҳалласи (Имом Бухорий зиёратгоҳи)

    • Телефонлар: +998-94-186-19-94, +998-66-240-20-51

  2. Калом илми мактаби қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Пайариқ тумани, Хўжа Исмоил маҳалласи (Имом Бухорий зиёратгоҳи)

    • Телефонлар: +998-94-186-19-94, +998-66-240-20-51


Бухоро вилояти

  1. Мир Араб олий мадрасаси қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Бухоро ш., Абу Ҳафс Кабир кўчаси, 3-уй

    • Телефон: +998-99-702-82-70

  2. «Мир Араб» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Бухоро ш., Хўжа Нуробод кўчаси, 16-уй

    • Телефонлар: +998-97-303-44-43, +998-65-420-45-97, +998-99-964-34-95

  3. «Жўйбори Калон» аёл-қизлар ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Бухоро ш., Ҳавзи нав кўчаси, 92-уй

    • Телефонлар: +998-65-221-72-73, +998-50-070-84-24, +998-90-080-88-84

  4. Тасаввуф илми мактаби қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Когон тумани, Қасри Орифон қишлоғи (Баҳоуддин Нақшбанд зиёратгоҳи)

    • Телефон: +998-99-702-82-70


Навоий вилояти

  1. Навоий шаҳри филиали (Мир Араб олий мадрасаси қошида)

    • Манзил: Навоий ш., М.Таробий кўчаси, 48-Б уй

    • Телефон: +998-90-969-48-64


Қашқадарё вилояти

  1. «Хожа Бухорий» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Китоб тумани, Заргарлик кўчаси, 4-уй

    • Телефонлар: +998-75-542-74-25, +998-99-667-40-02

  2. «Абул Муин Насафий» ақида илми мактаби қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Қарши ш., Арал овул МФЙ, Намуна кўчаси, 9-уй

    • Телефон: +998-88-850-18-18


Сурхондарё вилояти

  1. «Имом Термизий» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Термиз ш., Шимолий дарвоза кўчаси, 3-уй

    • Телефонлар: +998-55-451-11-61, +998-97-533-77-08, +998-97-875-99-77

Хоразм вилояти

  1. «Фахриддин ар-Розий» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Урганч тумани, Каттабоғ маҳалласи, Ҳамкорлик кўчаси, 43-уй

    • Телефонлар: +998-95-623-23-43, +998-99-021-54-04, +998-99-503-32-62


Қорақалпоғистон Республикаси

  1. «Муҳаммад ал-Беруний» ЎМИТМ қошидаги ўқув курси

    • Манзил: Нукус ш., Билимлер гузари кўчаси, 1а-уй

    • Телефон: +998-94-598-26-26

Қўшимча маълумотлар, гуруҳлар жадвали ва қабул шартлари бўйича юқоридаги масъул рақамларга мурожаат қилишингиз мумкин. 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси

Матбуот хизмати

Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар) Юртимиздаги 31 та Қуръон курсида навбатдаги машғулотлар бошланди (Манзил ва телефонлар)
Ўзбекистон янгиликлари
#logo