Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
19 Август, 2026   |   6 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:09
Қуёш
05:36
Пешин
12:27
Аср
17:16
Шом
19:21
Хуфтон
20:43
Bismillah
19 Август, 2026, 6 Рабиъул аввал, 1448

Ажойибот: Ҳайвонларнинг турли рангларда кўриниши

06.08.2018   9615   4 min.
Ажойибот: Ҳайвонларнинг турли рангларда кўриниши

Буқаламун ўзи тушиб қолган табиий шароитга қараб тусини, рангини, кўринишини тез ўзгартира олиши билан маълум ва машҳур. Бундан ташқари кўплаб ҳайвонлар, қушлар, амфибиялар (сувда ва қуруқликда яшовчилар, масалан, қурбақа, тошбақа, калтакесак, илон кабилар) ва ҳашаротларда ҳам мана шундай хусусият бор. Улар душмандан ҳимояланиш, бирор хавфдан сақланиш ёки муваффақиятли ов қилиш, ўлжани чўчитиб юбормаслик, унга ўзини сездирмаслик мақсадида тусини, терисининг рангини ўзгартириб, ўзи турган жойга, масалан, қор, дарахт, барг, шох-шабба, майса, қуриган ўсимлик, лой, хазон, тош, қум, харсангтош, сув турган муҳитга мослашади ва шу тариқа душман ва ўлжа кўзига кўринмасликка уринади. Буни фан тилида “Мимикрия”, “Маскировка” (тақлид қилиш) деб аталади. Бир турдаги ҳайвонларнинг турли рангларда кўриниши Аллоҳ таолонинг қудратига далолат қилувчи белгилардандир.

Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай деб марҳамат қилган:

وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَلِكَ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاء إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ

“Шунингдек, одамлардан, ҳайвонлардан ва чорвалардан ҳам турли ранглардагиларини чиқардик. Аллоҳдан бандалари ичидан фақат олимларигина қўрқарлар. Албатта, Аллоҳ азиз ва ўта мағфиратли зотдир”. (Аллоҳ таолонинг қудратини ҳис этиб, уларнинг яратувчиси борлигини англаб етиб, ақли билан Аллоҳни топган ва ундан қўрққан одамгина олим ҳисобланади. Аммо мазкур махлуқотларнинг тарихи, тузулиши, таркибидаги моддалари, хусусиятлари ва бошқа турли маълумотларини тўлиқ ўрганиб, уларни яратган зот Аллоҳни танимаган ва ундан қўрқмаган одам ўта жоҳил ҳисобланади.) (Фотир сураси, 28-оят).

Қуйида ўзининг тақлид усулини қўллашга усталиги билан машҳур бўлган бир қанча ҳайвонларни келтирамиз. Расмга алоқадор изоҳ ўша расмнинг устига ёзилган.

Харсангтош орасидаги олмахон

Дарахт олдида турган бойўғли

 

Дарахт ковагида турган бойўғли

 

 

Барг ичидаги қурт

 

 

Тошлоқ жойда кетаётган ўргимчак

 

 

Дарахтдаги калтакесак

 

 

Хазон устидаги бақа

 

 

Мослашувчан қуртлар

 

 

Дарахтдаги капалак

 

 

Ўлжасини пойлаётган леопард

 

 

Дарахтдаги ўргимчак

 

 

Денгиз оти

 

 

Шохдаги буқаламун

 

 

Қуриган майсалар орасидаги импала (кийикнинг бир тури)

 

 

Дарахтга тирмашаётган бақа

 

 

Дарахт шохлари орасидан кузатиб турган жирафа

 

 

Оқ куропаткалар

 

 

Баргсимон ҳашарот

 

 

Баргдаги капалак

 

 

Дарахтдаги капалак

 

 

Тошлоқ жойда ётган шақилдоқ илон

 

 

Гул устидаги ўргимчак

 

 

Қутб қуёни

 

 

Қутб бўрилари

 

 

Қутб айиғи

 

 

Шимол буғуси

 

 

Қутб бойўғлиси

 

 

 

Интернет материаллари асосида

Нозимжон ИМИНЖОНОВ

тайёрлади

 

 

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Муқаддас масканга муносабат қандай бўлиши керак?

14.08.2026   26375   2 min.
Муқаддас масканга муносабат қандай бўлиши керак?

Имом Бухорий мажмуаси нафақат Озбекистон, балки бутун ислом олами учун улугва муқаддас қадамжолардан бири ҳисобланади.

Ҳазрат Имом Бухорийдек буюк муҳаддис номи билан бог‘лиқ ушбу мажмуа бугун юртимизнинг энг йирик ма’навий ва маданий марказларидан бирига айланган. Ҳар куни минглаб зиёратчилар бу ерга келиб, аждодлар мероси, ма’рифат ва муқаддас тарих билан юзлашмоқда.

Мажмуа нафақат зиёратгоҳ, балки халқимизнинг бой ма’навий мероси, миллий ме’морчилиги ва ислом цивилизациясидаги о‘рнини намоён этувчи ноёб маданий об’ектдир. Уни барпо этиш учун катта меҳнат, юксак маҳорат ва қимматбаҳо қурилиш материаллари сарф этилган. Шу боис бу қутлуг‘ масканни асраб-авайлаш ҳар биримиз учун муҳим вазифадир.

Яқинда Маданий мерос агентлиги томонидан айрим зиёратчиларнинг мажмуа ҳудудида бепарво муносабатда бо‘лаётгани ҳақида ма’лумот берилди. Айрим ҳолатларда устунлар, айвонлар ва музей экспонатларига эҳтиётсиз муносабатда бо‘лиш, чиқиндиларни дуч келган жойга ташлаш каби ҳолатлар кузатилмоқда. Бу эса нафақат зиёратгоҳ ко‘ркига, балки унинг ма’навий муҳитига ҳам салбий та’сир ко‘рсатади.

Бу ҳолат барчамизни сергакликка чақириши керак. Зеро, муқаддас қадамжога келган инсон аввало о‘зини муносиб тутиши, тозалик ва тартиб-қоидаларга амал қилиши лозим. Чунки зиёратгоҳ — оддий сайргоҳ эмас. Бу ерда асрлар нафаси, буюк аждодлар руҳи ва ма’рифат зиёси мужассам.

Тозалик эса инсон маданиятининг энг муҳим ко‘рсаткичларидан бири. Ислом та’лимотида ҳам покликка алоҳида аҳамият берилган. Пайг‘амбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом “Тозалик — иймоннинг ярмидир”, дея та’кидлаганлар. Демак, зиёратгоҳ ҳудудида озодаликни сақлаш нафақат фуқаролик бурч, балки ма’навий мас’улият ҳамдир.

Айниқса, чет эллик меҳмонлар О‘збекистон ҳақидаги илк таассуротни айнан шундай муқаддас масканлар орқали олади. Агар зиёратгоҳ озода, тартибли ва файзли бо‘лса, бу халқимизнинг юксак маданияти ва ма’навиятини намоён этади. Аксинча, бепарволик ва тартибсизлик мамлакатимиз нуфузига салбий та’сир ко‘рсатиши мумкин.

Ёш авлодни зиёратгоҳ маданияти руҳида тарбиялаш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Болалар катталардан ибрат олади. Агар ота-она муқаддас жойда тартибга амал қилса, эҳтиёткор бо‘лса, фарзанд ҳам шу руҳда тарбия топади. Шу боис ҳар бир инсон о‘з ҳаракати билан бошқаларга намуна бо‘лиши керак.

Имом Бухорий мажмуаси — миллатимиз г‘урури ва ма’навий бойлиги. Уни асраш, тозалигини сақлаш ва эҳтиром билан муносабатда бо‘лиш ҳар бир инсоннинг виждоний бурчидир. Зиёратгоҳларга бо‘лган муносабатимиз орқали биз о‘з маданиятимиз, ма’навиятимиз ва аждодлар меросига бо‘лган ҳурматимизни намоён этамиз.

Аслиддин Мустафоев, мажмуа ахборот хизмати раҳбари.

О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари