Даъво: Қабристонда Қуръон тиловат қилиш бидъат.

Раддия: Имом Қуртубий раҳимаҳуллоҳ айтади: “Баъзи уламолар қабр олдида Қуръони каримни қироат қилишга икки новда ҳадисини далил келтиради ва қабрларга новда экиш ҳамда Қуръон тиловатининг фойдаси борлигини таъкидлашади. Экилган новда азобни енгиллатганидан кейин қандоқ қилиб мўмин кишининг Қуръон тиловат қилиши фойда бермасин? Шунинг учун, уламолар қабр зиёратини мустаҳаб, тиловат эса зиёратчидан маййитга туҳфадир, дейишган”.

Имом Нававий раҳимаҳуллоҳ “Саҳиҳи Муслим”нинг шарҳида: “Уламолар қабр олдида Қуръон тиловат қилишни мана шу ҳадисга асосан мустаҳабдир, дейишган. Қабристонга экилган дарахт новдасининг тасбеҳ айтиши билан азоб енгиллашгач, Қуръон тиловати билан азобнинг енгиллашиши янада аълороқдир”, деган.

Имом Шаъбий айтган: “Ансорийлар маййит ҳузурида “Бақара” сурасини ўқишар эди”. Имом Халлол: “Ансорийлар бирор киши вафот этса, унинг қабрига навбат билан қатнаб, у ерда Қуръон ўқишар эди”, деган.

Иброҳим Нахаъий айтади: “Қабрлар олдида Қуръон қироат қилишнинг асло зарари йўқ”.

Заъфароний бундай дейди: “Шофеъийдан қабрлар олдида қироат қилиш хусусида сўраганимда, у зот зарари йўқ деди”.

“Фатавои Ҳиндия”да: “Маййит дафн этилгач, қабр олдида бир жонлиқ сўйиб, гўштини тақсимлаб бўлгунча миқдорда тиловат қилиб, маййит ҳаққига дуо қилиш мустаҳабдир” дейилган.

Имом Нававийнинг “ал-Азкор” китобида келтирилади: “Маййитни дафн қилиб бўлингач, бир жонлиқ сўйиб, тақсимлангунича қабр бошида ўтириш мустаҳаб амалдир. Ўтирганлар Қуръон тиловати, маййитга дуо, ваъз, хайр аҳлининг ҳикоялари ва солиҳларнинг суҳбатлари билан машғул бўлишади. Имом Шофеъий ва у зотнинг издошлари Қуръондан баъзи суралари ўқилади. Борди-ю, Қуръоннинг барчаси хатм қилинса, янада яхшироқ бўлади”, дейишган”.

Ўткирбек Собиров

Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,

Тошкент ислом институти ўқитувчиси