Мисвок – тишни самарали оқартирадиган, жилосини сақлайдиган ва соғлом қиладиган энг ажойиб восита. Одамлар кўп асрлардан бери тиш пастаси ўрнига ана шу табиий воситадан фойдаланиб келганлар. Арок (ботаник номланиши Salvadora Persica) деб аталадиган дарахтдан синдириб олинган кичик новдага мисвок дейилади. Ўша шохчанинг бир тарафидан пўсти арчилиб тиш тозалашда қўлланилади.
Мисвокдан фойдаланиш Пайғмабаримиз Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннати шарифларидан. 2003 йил олимлар мисвок билан тиш чўткаларини солиштириб ўрганганда мисвокнинг тиш чўткасидан фойдали экани аён бўлди. Халқаро соғликни сақлаш ташкилоти Халқаро консенсус маърузасида 1986 ва 2000 йилларда мисвокдан фойдаланишни тавсия этди ва бунинг натижасида мисвокнинг фойдали жиҳатларини ўрганиш юзасидан жиддий тадқиқот ишлари олиб борилди.
Мисвок арок дарахтидан ташқари зайтун ва ёнғоқ дарахтларидан ҳам олинади. Тишни тозалаш учун синдириб олинган шохчанинг пўсти 5-10 мм. ўлчамда арчилади ва толаларга ажралиши учун чайналади. Мисвокдан намоздан олдин, меҳмонга борганда мезбоннинг уйига киришдан олдин, сафар олдидан ва кейин, ухлагани ётишдан олдин, уйқудан тургандан кейин, очиққанда ва чанқаганда, бирорта тадбирга боришдан бурун фойдаланилади.
Мисвокдан фойдаланиш фойдалари ҳақида Пайғамбар алайҳиссалом ҳадиси шарифларида: “Сивак бу – оғизни поклайдиган ва Аллоҳ таолони сиздан рози қиладиган воситадир”; “Агар умматларимга қийинчилик туғдирмаганида эди, уларга ҳар таҳорат олганда мисвокдан фойдаланишни буюрган бўлар эдим”, деганлар. Пайғамбар алайҳиссаломнинг ўзлари кундузи ҳам, тунда ҳам уйқудан турганларида, ҳар сафар таҳорат олганларидан мисвок билан тишларини тозалаганлар. Мисвокнинг фойдалари қуйидагиларда намоён бўлади:
Робия ЖЎРАҚУЛОВА тайёрлади.
Покистоннинг “Network News Pakistan” электрон нашри “Ўзбекистон туризми ўсиш бўйича Марказий Осиёда биринчи ўринни эгаллади” сарлавҳали ахборот мақолани эълон қилди, деб хабар қилмоқда “Дунё” АА.
Унда Бутунжаҳон саёҳат ва туризм кенгашининг (World Travel & Tourism Council – WTTC) “Саёҳат ва туризмнинг 2026 йилга қадар иқтисодий таъсирини ўрганиш” ҳисоботига кўра, 2025 йилда Марказий Осиё дунёнинг энг тез ривожланаётган сайёҳлик минтақасига айлангани таъкидланган.
“WTTC ўз тадқиқотларини дунёни 13 та йирик минтақага бўлган ҳолда олиб боради. 2025 йил якунларига кўра, Марказий Осиё туризм соҳасини ривожлантиришнинг бир нечта асосий кўрсаткичлари бўйича дунёда биринчи ўринни эгаллади. Шу билан бирга, Ўзбекистон бу кўрсаткичларнинг барчаси бўйича Марказий Осиё мамлакатлари орасида етакчига айланди”, – дейилган манбада.
Нашрда қайд этилишича, 2025 йилда туризмнинг Марказий Осиё ялпи ички маҳсулотига қўшган умумий ҳиссаси 17,7 фоизга, соҳанинг бевосита ҳиссаси эса 19,6 фоизга ошган. Минтақада туристик хизматлар экспорти (visitor exports) йил давомида 26,4 фоизга ўсиб, 9,9 миллиард АҚШ долларини ташкил этди.
Минтақадаги туристик хизматлар экспорти умумий ҳажмининг деярли ярми Ўзбекистон ҳиссасига тўғри келади. Жумладан, 2025 йилда Ўзбекистонга 4,8 миллиард АҚШ доллари миқдорида туристик хизматларни экспорт қилган. WTTC маълумотларига кўра, 2025 йилда Ўзбекистон Марказий Осиё аҳолиси учун энг оммабоп саёҳат йўналиши бўлди.
“Умуман олганда, бу кўрсаткичлар туризмнинг минтақавий характерга эга эканини англатади. Марказий Осиё аҳолиси кўпинча ўз минтақаси ичида саёҳат қилади”, – дейилади мақолада.
“Network News Pakistan” WТТC прогнозига таяниб ёзишича, 2036 йилга бориб туризм соҳасининг Марказий Осиё иқтисодиётига қўшадиган умумий ҳиссаси 29,7 миллиард АҚШ долларига етади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати