01 Август, 2026, 18 Сафар, 1448
01 Август, 2026, 18 Сафар, 1448
Динимизда тақиқланган нарсаларнинг барчасида инсон соғлигига ёки жамиятга зарарлари бор. Аксинча, уларга ман этилмаган нарсаларда фойдалари жуда кўп. Дин устунларидан бири бўлмиш рўза ибодати ҳам инсон саломатлигига бу дунёда келтирадиган манфаатлари кўп бўлиши билан бирга, охират сармояси ҳамдир. Рўза жисмнинг закоти экан, бу ойда тугал рўза тутган одам танаси ва руҳидаги ўзгаришларнинг ижобийлигини ҳис этади.
Рўза барча аъзоларни сақлайди, Унинг инсон саломатлигини мустаҳкамлаши борасидаги фойдалари ҳақида кўп гапирилган. Рўза ошқозон ва ичакларни ортиқча чириндилардан тозалайди, у туфайли ҳазм қилиш тизими маълум муддат ором олади. Рўза парҳездан ҳам устун туради. Ичак ва йўғон ичакларида яллиғланиши бор беморлар рўзанинг фойдасини сезишади. Рўзада таомланиш бир тартибга тушади.
Рўза нафс ва руҳни поклайди, камбағал ва муҳтожларга меҳр кўрсатишни ўргатади, шаҳватларга берилишдан қайтаради, нафсни ростгўйлик, ғазаб қилмаслик каби хулқларга эриштиради, тинчлик, муҳаббат ва поклик руҳини беради. Баъзи докторлар қанд, бўғим ва бошқа турли касалликларни даволашда рўзадан кенг фойдаланишган.
Инсон организми асаб тизимига қараб турлича бўлади. Инсон танасидаги ортиқча вазн сабабидан ҳам касаллик сеза бошлайди, пешоб йўлида тўпланган тошларни эритишда, оқсил ва крахмал моддаларининг кўпчиш ҳолатига сабаб бўлувчи ошқозон безовталигида рўза ҳам кўп фойда беради.
Рўза ибодати инсоннинг соғлигига қанчалик фойдали бўлса, унинг руҳи – қалбига ҳам шунчалик манфаатли. Буни қуйидаги маълумотлардан билиб олишимиз мумкин. Набий (алайҳиссалом): “Огоҳ бўлинглар! Ҳамманинг жисмида бир бўлак гўшт бўлади. Агар у салоҳиятли бўлса, бутун жасад салоҳиятли бўлади. Агар у фасод (айниса, яроқсиз) бўлиб қолса, бутун жасад фасодли бўлади. Огоҳ бўлинг у қалбдир”, дедилар.
Демак, рўза билан қалбимизни ислоҳ қилсак, бутун жасадимизни ислоҳ қилган бўламиз. Қалбимизнинг салоҳиятли бўлиши эса, дунё ва охиратдаги саодатимиз. Унинг фасод бўлиши натижасида қандай ҳалокатга юз тутишини Аллоҳ таолонинг ёлғиз Ўзи билади.
Қалбимиз нафақат Рамазон ойида балки, бошқа ойларда ҳам Рамазон ойидагидек рўза тутиши керак. Унинг рўза тутиши эса ширк амаллар, нотўғри эътиқод, ёмон ва ёвуз ниятлар ва маҳзунликлардан узоқ бўлишидир. Зеро, қалбимиз Аллоҳ таолога бўлган муҳаббат билангина тирик бўлади, чироқ каби чарақлайди, қуёш каби нур сочади ва тонг каби ярақлайди.
Қалбимиз Қуръони каримни эшитиши билан имон нури, тафаккур қилиши билан ишончи ва атроф-муҳитга ибрат назари билан боқиши натижасида ҳидояти зиёдалашиб боради, манманликдан тийилади. Чунки кибр – қалб рўзасини бузади.
Шуни эсда тутиш лозимки, касални даволаш учун муолажа қанчалик зарур бўлса, парҳез ҳам шунчалик зарур. Гуноҳлардан парҳез қилиб, Аллоҳ таолонинг буйруқларига итоат қилиш орқали мақсадимиз ҳосил бўлади.
Инсон соғлиғига оид рўза ҳақидаги мазкур маълумотлар Аллоҳ таоло биздек ожиз бандаларига билдирганларидир. Биз билмаган яна қанча манфаатлари ва ҳикматлари бор, бу У Зотнинг ёлғиз Ўзига аён.
Қорақалпоғистон мусулмонлар қозиёти қозиси
Ш.Бауатдинов
Озарбайжон Республикаси пойтахти Боку шаҳрида ICESCOнинг Боку минтақавий ваколатхонаси ҳамда Истиқболни режалаштириш ва сунъий интеллект маркази (Center for Foresight and Artificial Intelligence – CFAI) ҳамкорлигида “Ислом оламини келажакка тайёрлаш: стратегик истиқбол қўлланмасини тақдим этиш ва мослаштириш” мавзусида халқаро анжуман бўлиб ўтди.
Тадбирнинг очилиш маросимида ICESCOнинг Боку минтақавий ваколатхонаси директори Абдулҳаким Ал-Сенан, ICESCO Бош директори доктор Салим бин Муҳаммад Ал-Малик (видеомурожаат орқали), Янги Жануб сиёсат марказининг катта илмий ходими Нужа Шекруни, Туркий маданият ва мерос жамғармаси президенти Актоти Райимқулова ҳамда Истиқболни режалаштириш ва сунъий интеллект маркази директори Каис Ҳаммами сўзга чиқиб, стратегик истиқболнинг давлат бошқарувидаги ўрни, сунъий интеллектнинг имкониятлари ҳамда халқаро ҳамкорликни ривожлантириш масалалари юзасидан маърузалар қилдилар.
Мазкур тадбир ICESCOга аъзо давлатларда стратегик истиқболни режалаштириш салоҳиятини ривожлантириш, давлат бошқаруви ва қарор қабул қилиш жараёнларига замонавий прогнозлаш усулларини жорий этиш, шунингдек, глобал ўзгаришларга мос ёндашувларни шакллантиришга бағишланди. Шу билан бирга, анжуман мусулмон мамлакатлари ўртасида илмий, маданий ва инновацион ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш, ўзаро тажриба алмашиш ҳамда ислом цивилизацияси меросини асраш соҳасида қўшма ташаббусларни ривожлантириш учун муҳим мулоқот майдони вазифасини ўтади.
Анжуман доирасида ICESCOнинг Strategic Foresight Guide – стратегик истиқболни режалаштириш бўйича қўлланмаси расман тақдим этилди. Ушбу ҳужжат ташкилотга аъзо давлатларда миллий истиқболни режалаштириш имкониятларини кучайтириш, давлат сиёсати, стратегик режалаштириш ва бошқарув тизимига илғор прогнозлаш усулларини интеграция қилишга қаратилган институционал дастурий ҳужжат ҳисобланади. Шунингдек, тадбир иштирокчилари мазкур қўлланмани аъзо давлатларнинг тажрибаси, илмий ёндашувлари ва миллий устувор йўналишлари асосида янада такомиллаштириш юзасидан фикр алмашдилар.
Халқаро анжуманда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази илмий котиби Рустам Жабборов ҳам иштирок этиб, “Сунъий интеллект даврида ислом цивилизацияси: меросни асраш, рақамли трансформация ва халқаро ҳамкорлик” мавзусида маъруза қилди.
Маърузада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ислом цивилизацияси меросини илмий ўрганиш, асраб-авайлаш ва уни замонавий рақамли технологиялар асосида кенг жамоатчиликка етказишга хизмат қилаётгани алоҳида таъкидланди. Қайд этилганидек, Марказ музей, илмий тадқиқот, таълим, рақамли технологиялар ва халқаро ҳамкорликни ўзаро уйғунлаштирган замонавий илмий-маърифий платформа ҳисобланади.
Маърузада сунъий интеллект, катта маълумотлар (Big Data), рақамли технологиялар ва виртуал муҳитлар жадал ривожланаётган бугунги даврда ислом цивилизацияси меросини асраш ва уни келажак авлодларга тўлиқ ҳамда ҳаққоний етказиш долзарб вазифага айлангани таъкидланди. Шунингдек, ижтимоий тармоқларда ишончсиз маълумотларнинг кўпайиши, исломофобия ҳолатлари ва ноёб қўлёзмаларнинг халқаро бозорларда парчаланиб сотилиши каби омиллар маданий меросни муҳофаза қилиш соҳасида янги ёндашувларни талаб этаётгани қайд этилди.
– Бугун маданий меросни муҳофаза қилиш фақат музейлар ёки архивлар вазифаси эмас. Бу халқаро ҳамкорлик, ҳуқуқий ҳимоя, рақамли технологиялар ва сунъий интеллект имкониятларини бирлаштиришни талаб этадиган умумий масъулиятдир. Сунъий интеллект олимнинг ўрнини эгалламаслиги, балки унинг ишончли ёрдамчиси бўлиши лозим, – деди Рустам Жабборов.
Маърузада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ислом цивилизацияси меросини илмий ўрганиш, асраб-авайлаш ва уни замонавий рақамли технологиялар асосида кенг жамоатчиликка етказишга хизмат қилаётгани алоҳида таъкидланди. Қайд этилганидек, Марказ музей, илмий тадқиқот, таълим, рақамли технологиялар ва халқаро ҳамкорликни ўзаро уйғунлаштирган замонавий илмий-маърифий платформа ҳисобланади.
Шунингдек, маърузада келгуси 20–25 йилда сунъий интеллект технологиялари қўлёзмаларни рақамлаштириш, таҳлил қилиш, реставрация қилиш ва турли тилларга таржима қилиш жараёнларида муҳим ўрин эгаллаши, музейлар эса экспонатларни сақлаш жойидан билим яратувчи интеллектуал марказларга айланиши ҳақида фикрлар билдирилди.
Тадбир ICESCOга аъзо давлатлар ўртасида стратегик истиқболни режалаштириш, маданий меросни асраб-авайлаш, сунъий интеллект имкониятларидан самарали фойдаланиш ҳамда мусулмон мамлакатлари ўртасида илмий ва маданий ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш йўлидаги муҳим қадамлардан бири сифатида эътироф этилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 