Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
20 Август, 2026   |   7 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:10
Қуёш
05:37
Пешин
12:26
Аср
17:15
Шом
19:19
Хуфтон
20:41
Bismillah
20 Август, 2026, 7 Рабиъул аввал, 1448

“Сабр ва намоз ила ёрдам сўрангиз”

21.01.2018   5634   4 min.
“Сабр ва намоз ила ёрдам сўрангиз”

Шу кунларда Қозоғистоннинг Ақтўбе вилоятида рўй берган фожиадан ҳамма қайғуда. Ҳалок бўлган юртдошларимиз рўйхати эълон қилингандан кейин улар орасида ота-бола, ака-укаларнинг борлиги қалбимизни янада эзди. Қанчадан-қанча оила суянган тоғи, оила бошисини йўқотди. Қанчадан-қанча ота-оналар навқирон фарзанду жигарбандидан айрилди.
Тарихда қолувчи ушбу мусибат, Ўзбекистон аҳлини чуқур изтиробга солган жудолик, қалбларни кўздаги ёшлар билан эзувчи улкан айрилиқ эллик икки ўғлонни бу фоний дунёдан, боқий дунёга олиб кетди.
Мусибат манзил танламайди, мусибат инсон танламайди. У тақдирда белгиланган вақтда, кўрсатилган манзилга, юборилган одамга тушади. Ҳаётнинг бу синовли кунларига сабр қилган инсон борки, икки дунё саодатига эришади. Зеро Аллоҳ таоло шундай дейди: “(Аллоҳдан) сабр ва намоз ила ёрдам сўрангиз”. Яъни, сабр қилинг, ана шунда барча мушкуллар осон бўлади. Ушбу фожиадан ҳалок бўлганларнинг оила аъзолари ва яқинларига сабру жамил тилаб, мусибатларига шерик эканимизни чин юракдан изҳор қиламиз.
Ўтган куни муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёев Сурхондарёга ташрифлари доирасида Ҳаким Термизий мақбараси зиёрати чоғида Қозоғистоннинг Ақтўбе вилоятида ҳалок бўлган 52 ўзбекистонликнинг ўлимидан чуқур қайғуда эканларини айтиб, уларнинг яқинларига таъзия билдирдилар ва шу аснода:
“Мана кеча бўлган фалокатлар ҳам кўп нарсадан, жумладан халқимизнинг олдида қарзимиз жуда-жуда кўплигидан далолат беради. Одамларимизга шароит яратмаганимиз учун улар бегона юртларга бориб, иш қидириб юрибди. Бу давлат раҳбарияти, ҳамма тизимдаги раҳбарлар энг катта хато ва камчиликларни ўз вақтида бартараф қилмаганидан далолат. «Бегона юртларда сарсон-саргардон юриш» деган гап бекорга эмас. У бечораларнинг ҳам Худодан умиди бор, не умидлар билан боламни боқаман, отамга пул олиб келаман деб ёш-ёш йигитлар кетяпти. Ёш-ёш йигитлар… Ҳаммаси ўзбекистонликлар. Албатта, биз жуда катта қайғудамиз… Ота-оналарига ҳамдардлик”, деган жуда ҳам таъсирли сўзларни баён қилдилар. Шунингдек, дуолар мустажоб бўладиган Сурхондарёдаги мутасаввиф олим, азиз авлиё Ҳаким Термизий ҳоки поклари қўним топган табаррук қадамжода Қуръони карим оятларидан ўқилиб, савоблари ҳалок бўлганларнинг руҳониятларга бағишланди.
Шунингдек, ўтган жума куни диний идора томонидан илова тезис қилиниб, муфтий ҳазратларининг ҳалок бўлганлар оила аъзоларига ва яқинларига чуқур ҳамдардлик ила тазиялари изҳор қилинди, уларнинг охиратлари обод бўлиши, жойлари жаннат боғларидан бир боғ бўлишини сўраб, дуолар қилинди. Шунингдек, яқинларига сабр-тоқат тилаб ҳамдардлик билдирилди.
Шу ўринда бир мулоҳазани айтишни лозим топдик. Мана шу жума куни аср, шом ва ҳуфтон намозларини ҳам масжидларда ўқиш насиб этди. Айрим имом-хатибларимиз ушбу ҳалок бўлганларни дуоларида ҳам эслашмагани бизни ранжитди. Бундай мусибат кунларда марказдан – Диний идорадан бирор тавсияни кутиш шарт эмас. Ҳар ким қўлидан келганича ҳиссасини қўшиши керак. Давлатимиз раҳбари ҳар бир чиқишида кишиларни ташаббус кўрсатишга чақиряптилар-ку. Қани бу ерда имом-хатибларимизнинг ташаббускорлиги, уюшқоқлиги. Ахир ҳалок бўлганлар кимнингдир ака-укаси, отаси, жигарбандику. Агар улар сизу бизнинг туғишганимиз ёки фарзанду аржумандимиз бўлганида, бутун Ўзбекистон дуо қилишини истардик.
Шундай экан, диёримиздаги барча масжидларда намозлар сўнггида барча имом-хатиблардан фожиада ҳалок бўлган юртдошларимиз ҳаққига дуо қилишларини сўраймиз. Имом-хатиблар ҳар намоз, тасбеҳу зикрларда ҳосил бўлган савобу ажрларини бахшида этишларни тавсия этамиз.
Қолаверса, водий вилоятлари бошига келган ушбу мусибатга бошқа вилоятлар имом-хатиблари ҳам келиб, тасалли беришларини истардик. Қани эди, барча ишларда намуна бўлган пойтахтимиз имом-хатиблари бу ишда ҳам ибрат кўрсатсалар. Ҳамон эсимизда, бир неча йил аввал Жиззах вилояти Ғаллаорол туманидаги сел оқибатида жабр кўрган оилаларга бутун мамлакатимиз имом-хатиблари ёрдам қўлини чўзишган эди. Мана шу анъанани давом эттиришни хоҳлардик.


Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Шайбонийлар дахмаси зиёратгоҳга айлантирилади

13.08.2026   40862   3 min.
Шайбонийлар дахмаси зиёратгоҳга айлантирилади

Самарқанднинг юраги бўлган Регистон майдони ҳудудидаги Шайбонийхон ва унинг сулоласи дафн этилган маскан зиёратгоҳга айлантирилади.

Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаровнинг сўзларига кўра,1960–1962-йилларда ҳозирги Ислом Каримов кўчасини кенгайтириш, ободонлаштириш ишлари жараёнида мазкур дахма шу ҳудудда бўлган Шайбонийхон мадрасаси ҳовлисидан Регистон майдонига – Тиллакори ва Шердор мадрасалари ёнига кўчирилган.

“Маълумки, мазкур ҳудуд Амир Темур бобомиз даврида Самарқанд шаҳрининг энг муҳим марказларидан бири бўлган, бу ҳудудда кўплаб мадраса ва масжидлар бунёд этилган. Жумладан, Амир Темур масжиди ва унинг рўпарасида Бибихоним мадрасаси қад ростлаган. Кейинчалик Мирзо Улуғбек бобомиз томонидан улкан мадраса қурилган. Балки Шайбонийхон ҳам ана шу улуғвор мадраса ва масжидларга ҳавас қилиб, уларнинг ёнида мадраса қургандир. Чунки, тарихий манбалардан биламизки, Муҳаммад Шайбонийхон ҳам улуғ ҳукмдор бўлиш билан бирга илм-маърифат ҳомийси, илмли инсон ва ижодкор сифатида Самарқандда улкан бунёдкорлик ишларини амалга оширган, кўплаб масжид ва мадрасалар қурдирган. Амир Темурдан кейин қудратли давлат ташкил этиб, унинг чегараларини кенгайтирган, обод қилган”, дейди Регистон мажмуаси раҳбари.

Тарихий манбаларда Шайбонийхон 1510-йилда Эрон шоҳи Исмоил Сафавий билан бўлган жангда ҳалок бўлгач, унинг бошсиз танаси Самарқандга келтирилиб, Баланд Суфага дафн қилингани ёзилган.

Баланд Суфа ўз вақтида Шайбонийхон мадрасасида бўлган ва кейинчалик (1960–1962-йилларда) ўз ҳолича Регистон ҳудудига кўчирилган дахмадир.

Хонқул Самаровнинг қўшимча қилишича, шу пайтгача Муҳаммад Шайбонийхон шахсига муносабат ортидан бу жойга ҳам етарли даражада эътибор қаратилмаган.

Шунингдек, у олтмиш йилдан ортиқ вақтдан буён ушбу ҳудудда турган бу зиёратгоҳ ҳақида оддий одамлар, ҳатто кўпчилик тарихчиларда ҳам ма'лумот ё'қлигини, бунга сабаб эса ҳудудда ҳеч қандай кўргазмали восита ёки ёзув мавжуд эмаслигини таъкидлайди.

“Йиллар давомида халқимиз онгига Бобур ижобий, Шайбонийхон салбий шахс сифатида сингдирилди. Аслида эса давлатчилик тарихимиз, қолаверса, адабиётимиз ривожида бу икки буюк бобомизнинг ҳам ўз муносиб ўрни, ҳиссаси бор. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўзи ҳам “Бобурнома”да бу зотнинг номи ҳақида тўхталиб, “Шайбоқ”, яъни “куч-қудратли” деган таъриф берган. Шайбонийхон ва шайбонийлар томонидан Самарқандда, умуман, ушбу минтақада катта бунёдкорлик ишлари амалга оширилгани ҳақида тарихий манбаларда кўплаб маълумотлар учрайди. Масалан, Шайбонийхон бир неча босқичли ўқитиш тизими жорий этиб, барча илмлардан хабардор бўлиш учун бола 26-йил таълим олиши керак, деб ҳисоблаган. Икки йиллик мактаб таълимидан сўнг ҳар бири 8-йилдан иборат уч босқичли мадраса таълимини олиш зарур бўлган”, дея маълумот беради Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаров.

Маълумот учун, Шайбонийхон кучли саркарда, ҳукмдор бўлиш билан бирга ижодкор сифатида нафис ғазал ва рубоийлар, достонлар ёзган. Жумладан, “Баҳр-ул худо” номли достони ва ўғли валиаҳд Темур султонга аталган панд-насиҳатлардан иборат китоби мавжудлиги қайд этилади.

Тарихий манбаларда келтирилишича, у бобоси Абулхайрхон вафотидан кейин пароканда бўлиб кетган қабилаларни бирлаштириб, кўчманчи ўзбеклар давлатини қайта тиклаган. Мовароуннаҳр, Хоразм ва Хуросонни эгаллаб, қудратли давлат барпо қилган. Муҳаммад Шайбонийхон бутун минтақани ягона бир марказ – Самарқанд қўл остида бирлаштирган.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари