25 Октябр, 2026, 14 Жумадул аввал, 1448
25 Октябр, 2026, 14 Жумадул аввал, 1448
Рамазон ойида юртимизга Аллоҳ таолонинг раҳмати ёғилди. Мўмин-мусулмонлар субҳидамда саҳарлик дастурхонидан туриб ибодатга киришди. Файзли оқшомларда эса ифторлик қилиб,
қалб роҳати – таровеҳ намозини адо этишди. Аллоҳ таоло фарз қилган закотлар адо этилди, фитр садақаси ҳамда фидялар берилди.
Аллоҳга беҳисоб шукр, бу йилги Рамазон кунлари ва тунлари жуда файзли ва мароқли ўтди. Айниқса, бу моҳи шарифнинг муборак айёмларини ғанимат билиб, қўлдан келганича рўза тутиб, нафс тарбияси билан машғул бўлдик. Ҳадиси шарифга амал қилиб, тилни ёлғон, ғийбат ва беҳуда гаплардан тийиш, тана аъзоларини турли гуноҳ ва маъсиятлардан сақлашга ҳаракат қилдик. Қутлуғ ойда 1,5 мингдан ортиқ жомеда Қуръони карим хатм қилинди. Мухлис халқимиз Ҳақ таоло Каломига сомеъ бўлди. Уламоларимиз ва имом-хатибларимиз намозхонларга бу ойда кўпроқ ваъз-насиҳатлар қилишди. Бундай саодат Президентимиз ташаббуси билан кейинги йилларда диний-маърифий соҳада амалга оширилган ислоҳотлар мевасидир, десак, айни ҳақиқатдир.
Жорий Рамазон ойи халқимиз учун эсда қоларли ва меҳр-мурувват, хайру саховатга бой ўтди. Юртимиз бўйлаб ҳар бир маҳаллада муҳтож оилалар ва бева-бечоралар, етимлар ҳолидан хабар олиниб, уларга ифторлик дастурхонлари ёзилди, озиқ-овқат маҳсулотлари тарқатилди. Бундай эзгу ишлардан яна бири Юртбошимизнинг ғамхўрлиги ва қўллаб-қувватлови билан кам таъминланган, боқувчисини йўқотган, эҳтиёжманд оилалар ҳамда ногиронлиги бўлган шахсларнинг 1400 нафари умра зиёратини адо этиб қайтдилар. Бу яхшиликлар қаторида ҳудудларда ўнлаб масжидлар янгидан иш бошлагани минглаб намозхонларнинг қувончига сабаб бўлди.
Албатта, бундай улуғ неъматларнинг қадрига етиб, динимиз равнақи йўлида қилинаётган ишларни Аллоҳ таолонинг улуғ марҳамати деб қабул қилишимиз, бунинг шукронасини ҳамиша адо этишимиз лозим.
Ҳайит кунлари маҳаллалар, хонадонлар тоза-озода ҳолга келтирилади. Қариндош-уруғлар, етимлар, бевалар, кекса ва имконияти чекланган инсонлар, беморлар ҳолидан яна бир карра хабар олиниб, уларнинг кўнглини кўтариш, оғирини енгил қилишга кўмак лашилади.
Рамазон ҳайитини дунё мусулмонлари қатори юртимиз аҳли ҳам катта шодиёна ва хурсандчилик ила ўтказади. Ушбу кун Яратган эгамнинг раҳмати Ер юзига ёғиладиган, қалблар завқланадиган, рўзадорларга ажрлар бериладиган ажойиб фурсат.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ҳар бир қавмнинг ўз байрами бор, бу – Ийд куни бизнинг байрамимиздир”, деб марҳамат қилганлар.
Ҳофиз ибн Ҳажар раҳимаҳуллоҳ “Фатҳул Борий” асарида шундай деган: “Ҳайит кунлари шодликни изҳор қилиш диннинг шиорларидандир”.
Аллоҳ таолога қилинган тоат-ибодатлар, У зотнинг бандаларига кўрсатган раҳмату мағфирати туфайли хурсандчилик изҳор қилиш учун бир муносабатдир. Аллоҳ таоло ўз Каломида: “Аллоҳнинг фазли ва раҳмати ила. Ана шу билан хурсанд бўлсинлар. У улар жамлайдиган нарсалардан яхшидир”, деб айт”, деб марҳамат қилган (Юнус сураси, 58-оят).
Аллоҳнинг фазлидан хурсанд бўлиш ҳам У зотга қурбат саналади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Фарз амалларидан кейин Аллоҳга энг маҳбуб амал мўминнинг қалбига хурсандчилик киргизишдир” (Имом Бухорий ривояти), деганлар.
Ҳар бир мўмин-мусулмон учун Роббининг ибодатини адо этиш чинакам бахту саодатдир. Рамазон ойида ҳар кунги саҳарлик ва ифтор пайтларида оммавий ахборот воситалари, хусусан, радио ва телевидение каналлари орқали уламоларимизнинг чиқишлари мунтазам бериб борилгани халқимиз маънавияти, маърифати йўлида ҳар қандай улуғвор тадбирдан ҳам кўра самаралироқ таъсирга эга бўлди, десам асло янглишмаган бўламан.
Албатта, ўзагини “адаб” тушунчаси ташкил этадиган адабиёт намояндалари – юксак адаб соҳибларининг тафаккуридан, қалб қўридан дунё га келган асарлар ҳам халқимиз миллий тафаккури юксалишида нечоғли аҳамиятга молик эканини инкор этиб бўлмайди.
Ўзбек зиёлиларининг, тафаккур соҳибларининг минбари бўлиб келган “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетаси диний йўналишларга энди-энди изн берилаётган кезларда ҳам Ислом маърифатига хизмат қиладиган мақолаларга бағрикенглик ва дадиллик билан жой берганини, диний уламоларимиз билан суҳбатлар уюштирилганини барчамиз яхши эслаймиз. Муборак ҳадисларни сатрларга солган шеърият мулки султони Алишер Навоий бобомизнинг эътиқоду иймонда собитлиги ҳам барчамизга ўрнак эканини инобатга оладиган бўлсак, миллий адабиётимизнинг Ислом маънавияти, маърифати йўлидаги беқиёс хизматларини тасаввур этиш қийин эмас. Ул зотнинг “Назм ул-жавоҳир” асарининг “Бисмиллоҳир раҳмонир раҳим” каломи
билан бошланган “Муқадимма”сида Аллоҳ яратган нарсаларнинг қадр-қиммати ҳақида ажойиб бир рубоий бор :
Бир заррани меҳри
зарфишон васф этмиш,
Бир қатрани баҳри
беканор васф этмиш,
Бир хастани Исойи
замон васф этмиш,
Бир бандасини шоҳи жаҳон
васф этмиш.
Кўринадики, бугунги кунда муҳтарам Президентимиз томонидан илгари сурилаётган халқ манфаати, инсон қадри тушунчалари илдизлари муқаддас динимиз орқали улуғ аждодларимиз қарашларида ҳам ўз аксини топган экан. Ҳар бир инсон ўз камолоти йўлида саъй қилса, уни албатта, “шоҳи жаҳон васф этади”. Рамазон ойи заҳматлари шу йўлда қалбимизга бахш этган фароғатлар барчамизга муборак бўлсин.
Ҳа, Рамазон байрами иймон ҳаловати, ибодат ва дуо-истиғфор байрами. Бу байрамда мусулмонлар жоме масжидларга тўпланиб, Ийд намозини жамоат билан ўқийди. Сўнг дуолар қилиб, ўтганларнинг руҳини шод этади, эл-юртга, Ватанга, бутун дунёга осудалик тилаб, илтижолар қилади.
Яратган Парвардигор бутун дунё мусулмонларига Рамазон ҳайити байрамини муборак айласин, бутун оламга тинчлик-хотиржамлик ато этсин, ибодатларимизни даргоҳида қабул этсин, она Ватанимизни обод, халқимиз ҳаётини янада фаровон қилсин!
Нуриддин ХОЛИҚНАЗАРОВ,
Ўзбекистон мусулмонлари
идораси раиси, муфтий
“Ўзбекистон адабиёти ва санъати”
газетасининг 2023-yil 21-aprel, 15-сонидан олинди.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Женевадаги БМТ бўлинмасида Марказий Осиёнинг илмий ва маънавий мероси, шунингдек, уни ўрганиш, сақлаш ва кенг тарғиб этишга қаратилган замонавий лойиҳаларни тақдим этди. Миллатлар саройида «Цивилизациялар, шахслар, кашфиётлар» кўргазмаси ҳамда дипломатлар, халқаро ташкилотлар вакиллари, олимлар ва маданият намояндаларини бирлаштирган халқаро илмий конференция бўлиб ўтди, хабар бермоқда iccu.uz.
«Ислом цивилизацияси: Мовароуннаҳрнинг буюк маънавий ва илмий мероси ҳамда маърифат уфқлари» мавзусидаги конференция Бухоро, Самарқанд ва Термизнинг илмий анъаналари жаҳон цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссаси ҳамда ушбу мероснинг замонавий жамият учун аҳамиятига бағишланди.
Тадбир 7 октябрь куни Париждаги ЮНЕСКО қароргоҳида бошланган халқаро мулоқотнинг мантиқий давоми бўлди. Ҳар икки учрашув Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2025 йил 23 сентябрь куни БМТ Бош Ассамблеясининг 80-сессиясида илгари сурган Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Мотуридий меросини чуқур ўрганиш ҳамда жаҳон жамоатчилигига кенг танитиш ташаббусини амалга ошириш доирасида ташкил этилди.
Дастур «Цивилизациялар, шахслар, кашфиётлар» кўргазмаси билан бошланди. Унда китоблар, илмий ва иллюстрацияли нашрлар, миниатюралар, шунингдек, Марказий Осиёнинг буюк мутафаккирлари ҳаёти ва кашфиётлари ҳақидаги материаллар намойиш этилди. Экспозиция минтақа илмий ва бадиий анъаналарининг бойлигини, шунингдек, авлодлар ўртасидаги билимлар давомийлигини очиб берди.
Тадбирда БМТнинг Женевадаги бўлинмаси Бош директори Татьяна Валовая ҳамда Ўзбекистон Республикасининг БМТнинг Женевадаги бўлинмаси ва бошқа халқаро ташкилотлар ҳузуридаги Доимий вакили Элдиёр Тошматов табрик сўзлари билан иштирок этдилар.
Татьяна Валовая конференциянинг цивилизациялар мулоқоти ва ўзаро ишончни мустаҳкамлашдаги аҳамиятини таъкидлаб, Марказнинг маърифий миссияси ҳамда БМТнинг Женевадаги бўлинмаси кутубхонаси билан ҳамкорлик истиқболларига юксак баҳо берди.
«Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази менда улкан таассурот қолдирди. Бу — бой тарихий мерос замонавий технологиялар ёрдамида тақдим этиладиган илҳом маскани. Бу ҳақиқатан ҳам XXI аср маркази бўлиб, турли авлод вакиллари, айниқса, ёшлар ва болалар учун қизиқарлидир.
Кўргазма ҳайратланарли, тақдим этилган китоблар эса мутлақо ноёб. Биз кутубхонамиз ва Марказ ўртасида ҳамкорлик қилишга келишиб олдик. Ўйлайманки, бу жуда қизиқарли ҳамкорлик бўлади», — деди Татьяна Валовая.
Конференциянинг очилиш маросимида Ўзбекистон Республикаси Инсон ҳуқуқлари бўйича Миллий маркази директори, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Акмал Саидов ҳам сўзга чиқди.
Асосий маъруза билан Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори, Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича жаҳон жамияти (WOSCU) бошқаруви раиси доктор Фирдавс Абдухолиқов иштирок этди. У музей фаолияти, илмий-тадқиқот ишлари ва маърифий йўналишларни бирлаштирган Марказнинг халқаро миссияси ҳақида сўз юритиб, келгусидаги ҳамкорлик истиқболларини белгилаб берди.
«Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2025 йилда БМТ минбаридан туриб илгари сурган ташаббуси бугун аниқ натижаларда ўз ифодасини топмоқда. Париждаги ЮНЕСКОдан сўнг буюк аждодларимиз мероси Женевадаги Миллатлар саройида ҳам тақдим этилди ва халқаро ҳамжамиятда катта қизиқиш уйғотди.
Биз БМТнинг Женевадаги бўлинмаси раҳбарияти билан БМТ кутубхонаси ва архивларидан фойдаланиш имкониятини яратиш бўйича келишувга эришдик. Бу Марказий Осиё, хусусан, Ўзбекистон тарихига оид илгари номаълум бўлган материалларни ўрганиш учун янги имкониятлар очади», — деди Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори Фирдавс Абдухолиқов.
Иштирокчилар Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Мотуридийнинг Бухоро, Термиз ва Самарқанднинг илмий анъаналари билан боғлиқ меросига алоҳида эътибор қаратдилар. Муҳокамалар марказида билимларнинг ишончлилиги, уларни кейинги авлодларга етказиш масъулияти, шунингдек, эътиқод ва ақл ўртасидаги муносабат масалалари бўлди.
Женева дипломатик доираси президенти Роберт Блюм Самарқанд тарихига, унинг турли маданиятлар ва динлар учрашган маскан сифатидаги ўрнига тўхталиб, билим олишга бўлган умумий интилишнинг аҳамиятини таъкидлади.
«Ўзбекистон бой тарих ва ноёб маданий меросга эга мамлакат. Самарқандда турли дин вакиллари биргаликда билим олишга интилганлар. Одамлар Яратганни турлича номлашлари мумкин, аммо бу бир-бирларини тушунишларига тўсқинлик қилмаслиги керак. Бугунги конференциянинг аҳамияти ҳам айнан шунда», — деди Роберт Блюм.
Берлиндаги Cultur-Cooperation International ташкилоти директори, WOSCU аъзоси Кэтлин Гёбель махсус маъруза билан иштирок этиб, тинчликни мустаҳкамлаш йўлидаги саъй-ҳаракатларни бирлаштириш зарурлигини алоҳида таъкидлади.
«Қўрқув ва террор мавжуд бўлган, инсонлар ҳаётдан кўз юмадиган бугунги дунёда тинчликни мустаҳкамлаш давлатлар, жамоат институтлари ва халқаро ташкилотларнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатларини талаб этади. Президент Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуси тинчлик ва ҳамжиҳатлик сари қўйилган амалий қадам бўлди, деб ҳисоблайман», — деди Кэтлин Гёбель.
Марказий Осиё буюк мутафаккирлари меросининг замонавий жамият учун аҳамиятини БМТ билан алоқалар бўйича Latter-day Saint Charities ташкилоти вакили Крейг Тейлор ҳам алоҳида таъкидлади.
«Мен Имом Мотуридий ва Беруний меросини ўргандим ҳамда уларнинг ғоялари нима учун бугун ҳам ўз аҳамиятини йўқотмагани ҳақида мулоҳаза юритдим. Диний мансублигимиздан қатъи назар, ҳар биримиз тинчликпарвар бўлишга ва хилма-хилликка бой жамиятимизда тинчликни мустаҳкамлашга ҳисса қўшишга интилишимиз ниҳоятда муҳим, деб ҳисоблайман», — деди Крейг Тейлор.
Конференциянинг илмий қисмини унинг модератори, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси вице-президенти Баҳром Абдуҳалимов очиб берди. У Марказий Осиё олимларининг кашфиётлари, уларнинг жаҳон илм-фанига қўшган ҳиссаси ҳамда Марказнинг халқаро миссияси ҳақида сўз юритди.
Маърифат ва бағрикенглик мавзусини Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари Давронбек Маҳсудов давом эттирди.
Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Комилжон Шермухамедов ўз маърузасида мутафаккир меросида ақл, мўътадиллик ва ахлоқий масъулиятнинг аҳамиятини очиб берди.
Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори ўринбосари Отабек Муҳаммадиев эса Имом Бухорий ва Имом Термизий илмий меросида манбалар ишончлилигини текшириш усулларига тўхталди.
Дастур доирасида учта қисқа метражли фильм ҳам намойиш этилди. Уларда Ўзбекистон ва Ислом цивилизацияси мероси, янги авлод музейи сифатидаги Ислом цивилизацияси маркази, шунингдек, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Мотуридий мероси ҳақида ҳикоя қилинди. Фильмлар минтақа тарихий меросини ўрганиш ва оммалаштиришдаги замонавий ёндашувларни намоён этди.
«Цивилизациялар, шахслар, кашфиётлар» кўргазмасида тақдим этилган барча китоблар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан БМТнинг Женевадаги бўлинмаси кутубхонасига совға қилинди.
Конференция илмий ва маданий-маърифий соҳалардаги қўшма лойиҳалар истиқболларини муҳокама қилиш билан якунланди. Расмий дастурдан сўнг Миллатлар саройида ўзбек миллий таомлари тақдим этилган миллий қабул маросими бўлиб ўтди. У дипломатлар, халқаро ташкилотлар вакиллари, олимлар ва маданият намояндалари ўртасидаги мулоқотнинг мантиқий давоми бўлди.
Конференция Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги, Ўзбекистон Республикасининг БМТнинг Женевадаги бўлинмаси ва бошқа халқаро ташкилотлар ҳузуридаги Доимий ваколатхонаси, Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмитаси, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказлари, Ўзбекистон халқаро ислом академияси, Ўзбекистон маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси (ACDF), Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳамда Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича жаҳон жамияти (WOSCU) томонидан ташкил этилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа