Ҳикоя
Курсдошим Норқобилни учратиб қолганим яхши бўлди. У дарҳол уйига таклиф қилди. Ҳангомалашиб ўтирар эканмиз, пешайвон токчасида, қуёш шуъласида калтароқ сопли кетмонча диққатимни тортди. Кетмончанинг азизлаб қўйилганидан ажабланганимни пайқаган Норқобил бундай деди:
“Кетмонча 90 ёшли отамдан эсталик. Ҳар сафар унга кўзим тушганда, кўз олдимда отам гавдаланади. Шу кетмон отамга доимий ҳамроҳ бўлган. Шунинг учун ҳам ҳар уч кунда артиб, тозалаб токчага олиб қўяман. Ҳар-ҳарда ишлатиб ҳам тураман. Бундан уч ой олдинги воқеа содир бўлмаганида отам 100 ёшга кирармиди... Аллоҳ билгувчи, лекин ўша кунги ишимни эсласам виждоним азобланади. Ўзимни койиб гоҳида кўрнамаклик қилдим деб маломат ҳам қиламан.
Отамни ҳар куни гоҳ помидор, гоҳ ловия орасида кетмон чопаётганини кўраман.
– Қуёшнинг иссиғида нима зарур, сизга, – десам.
– Эрмакда болам, – деб қўярди.
Отамни кетмон кўтариб юрганини кўрганлар мени койийди.
– Отангга дам берасанми, йўқми?!
– Сенинг отангда қасдинг борми?
Бу гапларни қайта-қайта эшитаверганимдан бир куни ўзимни тутиб тура олмадим. Ишдан барвақт келган эдим. Отам кетмончада кечки сабзининг ариғини ковлаётган экан.
– Сизга нима зарур, ота, уйга кириб дамингизни олсангиз бўлмайдими? Шу кетмончани менга беринг, дедим-у, қўлидан олиб, ирғитиб юбордим.
Отам бўлса:
– Бу нима қилганинг, болам! Суянчиғимдан айирдинг-а! – деди. Яна бир нималар деб ғулдираганча хонасига кириб кетти.
Бир соатлар чамаси ўтди. қилмишимдан пушаймон бўлиб узр сўрагани кирсам иситмаси чиқиб алаҳсираб ётибди. Дарров дўхтир чақирдим. Дори-дармон қилдик, фойдаси бўлмади. Саҳар чоғида жон таслим қилди. Отамнинг ўлимига мен сабабчи бўлиб қолдим. Ўзимни ҳеч кечиролмайман. Отам 100 ёшга кирармиди деган фикр хаёлимдан ўтаверади...”
Дўстимнинг юзини ёш томчилари қоплаб олди. Мен эса қўлларимни дуога очдим.
Абдусаттор ҒОФУРОВ
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Ўзбекистон ва Индонезиянинг етакчи илмий-таълим муассасалари вакиллари иштирокида «Исломий меросни қайта жонлантириш: замонавий мусулмон дунёсида ақидавий ўзлик, маънавий мўътадиллик ва экологик амалиёт» мавзусида халқаро илмий семинар бўлиб ўтди, хабар бермоқда iccu.uz.
Семинар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази, Ўзбекистон халқаро ислом академияси ҳамда Индонезиянинг LPTNU–PBNU, UNUSIA, UNU Yogyakarta, UNUGIRI ва IPMAFA каби нуфузли илмий-таълим муассасалари ҳамкорлигида ташкил этилди.
Анжуманда Имом Мотуридийнинг бой илмий мероси, мотуридийлик таълимотидаги ақидавий масалалари, диний тафаккур, маънавий мўътадиллик, шунингдек, исломий мероснинг замонавий жамиятдаги аҳамиятига бағишланган илмий маърузалар тақдим этилди.
Хусусан, индонезиялик тадқиқотчи доктор Саҳал Маҳфудҳ Имом Мотуридийнинг «Таъвилот ал-Қуръон» асаридаги қироат талқинларининг лингвистик хусусиятлари ҳамда уларнинг ақидавий ва фиқҳий ёндашувларга таъсирига бағишланган тадқиқотини тақдим этди.
Доктор Саҳал Маҳфудҳ Ўзбекистон билан йўлга қўйилган илмий ҳамкорликка алоҳида тўхталиб, шундай деди:
«Ўзбекистон ислом илмлари, хусусан, Имом Мотуридий меросини ўрганиш бўйича катта илмий салоҳиятга эга. Ўзбекистонлик олимлар билан ҳамкорликда олиб борилаётган тадқиқотлар бизга янги илмий манбалар билан ишлаш, турли ёндашувларни ўрганиш ва тажриба алмашиш имконини бермоқда. Бундай илмий мулоқот Ўзбекистон ва Индонезия ўртасидаги академик алоқаларни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади, деб ишонамиз».
Шунингдек, доктор Нур Ҳидая, Лс., М.А. Имом Мотуридийнинг «Китоб ат-Тавҳид» асари асосида ақидавий ўзликнинг шаклланиши, турли қарашлар билан илмий мулоқот олиб бориш услуби ҳамда асардаги назарий ёндашувлар хусусида маъруза қилди.
Доктор Нур Ҳидая:
«Ўзбекистонда Имом Мотуридий ва бошқа буюк алломалар меросини ўрганишга қаратилаётган эътибор бизда катта таассурот қолдирди. Айниқса, ўзбекистонлик ҳамкасбларимиз билан бевосита илмий мулоқот қилиш, манбалар устида биргаликда ишлаш ва фикр алмашиш тадқиқотларимиз учун муҳим аҳамиятга эга. Ўзбекистон ва Индонезия олимлари ўртасидаги бундай ҳамкорлик келгусида қўшма тадқиқотлар ва илмий лойиҳаларни амалга ошириш учун мустаҳкам асос бўлиб хизмат қилади».
Семинар давомида, шунингдек, Мотуридий ва Муҳосибий меросида маънавий мўътадиллик, Ўзбекистон ва Индонезия мусулмон меросида экологик тафаккур, тарихий мерос ва замонавий амалиётнинг ўзаро боғлиқлигига оид тадқиқотлар ҳам муҳокама қилинди.
Мазкур халқаро семинар Ўзбекистон ва Индонезия олимлари ўртасидаги илмий алоқаларни янада мустаҳкамлаш, Имом Мотуридий меросини замонавий илмий ёндашувлар асосида чуқур тадқиқ этиш, тажриба алмашиш ҳамда қўшма илмий изланишлар кўламини кенгайтиришга хизмат қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати