Бир замонлар бир кўзи ғилай ва бир оёғи калта подшоҳ бўлган экан. Кунларнинг бирида у барча рассомларни чақиртириб ўз суратини жисмоний нуқсонларини яширган ҳолда чизишни буюрибди. Лекин рассомларнинг бирортаси бунга рози бўлмабди. Улар ўзаро “Бир кўзи ғилай ва бир оёғи калта подшоҳни соғлом кўз ва оёқли қилиб тасвирлаш ёлғон манзара бўлади, биз бундай ишга қўл урмаймиз”, дейишибди ва ҳар хил баҳоналар билан шоҳга ўз узрларини изҳор қилибди. Аммо бир рассом бунга рози бўлиб, барча мусаввирларни ҳайратга солибди.
Ҳақиқатан, у подшоҳнинг нуқсонсиз расмини жуда ҳам чиройли тасвирлабди.
Суратда подшоҳ ов милтиғини ушлаб кийикни нишонга олаётган ҳолатда эди. Бундай чоқда табийки, овчи бир кўзини юмиб олган ҳамда бир оёғини букиб ерга таяниб турган бўлади. Маҳоратли рассом суратда подшоҳнинг ғилай кўзи ва чўлоқ оёғини шу ҳолатда яшира олди. Бошқа ҳамкасблари унинг маҳорати ва зийраклиги олдида бош эгди ва тасаннолар айтди. Чунки у одамларга айблов кўзи билан эмас, балки ижобий кўз билан қараб, уни бенуқсон суратда тасвирлай олган эди.
Бизнинг ҳам атрофимиздаги одамларнинг баъзи камчиликлари кўзга ташланиши мумкин. Лекин биз улар ҳақида гапирганимизда бу камчиликларни яширишимиз ва яхши тарафга йўйишимиз даркор. Чунки инсон хатодан холи эмас. Ундан ташқари, одамларнинг баъзи қилаётган ишларига унинг ҳақиқатини билмасдан, зоҳирига қараб баҳо бериш билан ноўрин айблаб қўйиб, сўнг пушаймон бўлишимиз мумкин. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ҳақида: «Зинҳор ва зинҳор бадгумон бўлманглар. Чунки бадгумонлик сўзнинг энг ёлғонидир», деганлар. Ояти каримада ҳам Аллоҳ таоло: «Эй мўминлар, кўп гумонлардан четланинглар! Чунки баъзи гумон(лар) гуноҳдир. (Ўзгалар айбини қидириб) жосуслик қилманглар ва бирингиз бирингизни ғийбат қилмасин», деган (Ҳужурот, 12).
Демак, ўзгалардаги аниқ кўриниб турган айбларни гапиришимиз ғийбат, аниқ бўлмаган камчилик ёки айбларни айтишимиз бадгумонлик, асли бўлмаган айбни айтиш эса бўҳтон ва туҳмат бўлар экан. Шундай экан, бошқалар ҳақида гапирганимизда тилимизга эҳтиёт бўлайлик ва фақат уларнинг яхши тарафини тилга олайлик.
Ш.ЧЎЛПОНОВ,
Тошкент ислом институтининг “Тиллар” кафедраси ўқитувчиси
Меҳмонлар марказга қадам қўйиши биланоқ даставвал унинг иккинчи қаватида жойлашган замонавий жиҳозланган аудиториялар ва замонавий кутубхона билан танишдилар. Бу ерда яратилган шароитлар марказ фақат музей эмас, балки илм аҳли — тадқиқотчилар, олимлар ва ёшлар учун ҳам кенг имкониятлар яратилганини яққол кўрсатди. Бу эса юртимизда илм аҳлига қаратилаётган юксак эътиборнинг амалий ифодаси сифатида алоҳида аҳамият касб этади.
Ҳадис илми мактаби талабалари ва устозлари учун марказ бош илмий ходими Зоҳидулла Мунавваров томонидан дарс жараёни ташкил этилди. Унда марказнинг илмий концепцияси ва тузилиши батафсил тушунтирилиб, исломгача бўлган даврдан бошлаб, исломнинг дастлабки босқичлари, Биринчи ва Иккинчи Ренессанс ҳамда бугунги Учинчи Ренессанс пойдеворигача бўлган тарихий жараёнлар изчил ёритиб берилди.
Мазкур илмий тушунтиришлардан сўнг меҳмонлар Марказнинг музей қисми — экспозициялар билан яқиндан танишдилар.
Абдурашид Мадраҳимов, Ҳадис илми мактаби ўқитувчиси:
– Марказнинг ташқи кўриниши бизда жуда катта таассурот қолдирди. У ўзининг маҳобати билан ислом тамаддунининг ҳақиқий қиёфасини акс эттиради. Президентимиз таъкидлаганидек, бу маскан бутун бир цивилизациянинг тимсоли эканини шу заҳотиёқ ҳис қилиш мумкин. Ичкарига кирганимизда эса таассуротларимиз янада кучайди — бундай гўзаллик ва мукаммалликни, очиғи, илгари на тасаввур қилганмиз, на кўрганмиз.
Юнус Хўжамов, Ҳадис илми мактаби талабаси:
– Бу ерга кириб гувоҳ бўляпмизки, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуслари ва саъй-ҳаракатлари туфайли мана шундай улуғвор маданият, маърифат, илм маскани барпо этилди. Ушбу Марказни айланган киши Ўзбекистон диёрида бўлиб ўтган ва ҳозиргача давом этаётган тарихни икки-уч соат ичида бемалол тасаввур қила олиш имкониятига эга бўлади. Масалан, мактаб дарсликларида ўқиган маълумотларимни қайсидир маънода жонли кўриш имконияти пайдо бўлди ва кўз олдимда тарихимизни тўлақонли шакллантира олдим. Бу ердаги экспонатларни кўришлик — бизнинг ўқиётган илмларимизнинг ҳақиқий даҳолари ким эканлигини кўз ўнгида тасаввур қилиш имкониятини беради.
Мисрнинг Ал-Азҳар университети профессори Салоҳ Исонинг фикрича, буюк мамлакатда ислом цивилизациясининг юксак даражада намоён этилган.
– Ушбу Марказда исломнинг илк цивилизацияси ва ундан кейинги даврларини акс эттирувчи кўплаб кўргазмалар билан танишдик. Имом Бухорий ва Термизийга бағишланган экспозицияларни кўрдик. Уларнинг ҳаёти, илмий мероси ва китобларининг нусхалари билан танишдик. Шундан сўнг Қуръони карим зали билан танишдик ва ислом цивилизациясининг юксак даражада намоён этилганига гувоҳ бўлдик. Бу марказ Президентимиз ташаббуси билан барпо этилгани жуда гўзал ва муҳим қадамдир ва мусулмонларга ўзларининг илк цивилизациясини, илм-фанини ва маданиятини эслатади. Чунки ислом цивилизацияси инсонларга юксак илм, юксак тафаккур, юксак маданият ва гўзал ахлоқни ўргатади.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази