Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
26 Июн, 2026   |   11 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:05
Қуёш
04:51
Пешин
12:29
Аср
17:41
Шом
20:04
Хуфтон
21:46
Bismillah
26 Июн, 2026, 11 Муҳаррам, 1448

Очиқ айтилмайди, ишора қилинади

21.04.2017   18531   1 min.
Очиқ айтилмайди, ишора қилинади

Савол: Боин талоқдан идда ўтирган аёлга  ошкора совчи қўйса бўладими?

Жавоб: Динимизда инсоннинг қадри, унинг шаъни шу қадар юксакки, ҳатто вафот этган одамга ҳам тириклар каби ҳурмат сақланади. Шунинг учун бир киши вафот этса, унинг беваси эрининг, никоҳнинг ҳаққи-ҳурмати туфайли идда ўтиради. Бу иддадан мақсад фақатгина унинг ҳомиладор бўлган-бўлмаганини аниқлаш эмас. Бева қолган аёл эри билан бирга яшаган ҳаётининг ҳурмати учун ҳам идда ўтиради. Шунинг учун эри вафот қилгани учун идда ўтирган аёлга ошкора совчи қўйиш мумкин эмас. Бундай аёлга совчи қўйилса, мақсадни очиқ айтмай, ишора билан изҳор қилинади. Бу нарса шариатимизда таъриз деб аталади. Масалан, бева қолган аёлнинг акасига «Синглингизнинг иддаси тугаганда менга хабар қилинг», дейиш мумкин.

Эри бор, аммо ундан боин талоқ олган аёлларнинг масаласи ҳам худди шундай. Уларга ҳам очиқча совчи қўйиб бўлмайди. Совчи бўлиш учун идда тугашини кутиш керак. Шундан кейингина, агар ўзининг эри уни қайтариб олмаса, иддаси тугаб, боши очиқ бўлгандан кейингина унга совчи қўйса бўлади.

 

Раҳматуллоҳ САЙФУДДИНОВ,

Юнусобод тумани бош имом-хатиби,

Тошкент ислом институти ўқитувчиси,

«Мирза Юсуф» жоме масжиди имом-хатиби

 

ФАТВОЛАР
Бошқа мақолалар

Отамдан қолган сабоқлар: Аллоҳ Ўз бандасига етарли эмасми?

25.06.2026   3612   3 min.
Отамдан қолган сабоқлар: Аллоҳ Ўз бандасига етарли эмасми?

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Отамнинг қўлидаги ушбу узукни – Аллоҳ у кишини раҳматига олсин —60 йил давомида тақиб юрдилар. Унда бир оят ёзилган эди, қайси оят эканини мақоланинг давомида билиб оласиз.

Аввало, отам ҳаётида амал қилган бир тамойил ҳақида сизлар билан ўртоқлашмоқчиман.

Мен отамни доимо қаноат тамойилига амал қилган инсон деб биламан. У ҳаётининг барча соҳаларида мана шу йўлни тутар эди.

Масалан, у Жидда шаҳрида ўз компаниясига асос солганида, уни йирик компанияга айлантиришга шошилмади. Оддий ва барқарор фаолият билан кифояланди.

30 йилдан кейин компанияни ўз зиммамга олганимда, бор-йўғи тўққиз нафар ходим ва битта филиалга эга эди. У бизнесини бошқа ҳудудларга кенгайтирмаган эди.

Мен отамдан сўрадим:

— Нега бошқа савдогарлар каби 30 йил давомида филиаллар очмадингиз? Ахир Саудия бозорида ривожланиш учун катта имкониятлар бор эди-ку?

У менга шундай жавоб берди:

— Мен бор нарсамдан мамнун эдим. Аллоҳга ҳамд бўлсин, У бизга етарлича ризқ берди.

Кейин у қўшиб қўйди:

— Энди кенгайтириш навбати сеники.

Дарҳақиқат, компанияни қабул қилганимдан сўнг биринчи қилган ишларимдан бири – мамлакатнинг турли ҳудудларида филиаллар очиш ва ходимлар сонини тўққиз нафардан 130 нафарга етказиш бўлди.

Аммо шунга қарамай, отамнинг кичик компания билан ҳам қаноат қилиши ҳақидаги фикри мени доимо ўйлантирар эди.

Шунда мен кенгайтириш билан бирга унинг ҳаёт тарзидаги асосий маънони тушундим: қаноат.

Мен бу маънони айнан шу узук билан боғладим.

Бу узук отамга ёшлигида ҳадя қилинган эди ва уни 60 йил давомида тақиб юрди. Унда:

أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ

Аллоҳ Ўз бандасига етарли эмасми?!(Зумар сураси, 36-оят) деган оят ёзилганди.

Йиллар ўтиши билан узукдаги ёзув ўчиб кетди. Аммо унинг маъноси отамнинг қалбига ва ҳаёт тарзига сингиб кетган эди.

Мен етарли сўзининг маъносини изладим. Унинг маъноларидан бири – ҳимоя қилиш ва қўллаб-қувватлаш экан.

Мен отамнинг ҳаётида бу ҳақиқатни кўрдим. Аллоҳ унга етарли эди — У унинг ҳомийси ва таянчи бўлди.

Аллоҳ унга бойлик берган бўлса ҳам, у исрофни танламади. У ҳар йили янги машина сотиб олишга қизиқмас, қимматбаҳо брендлар, дабдабали уйлар ёки бойлигини кўз-кўз қилишга ошиқмас эди. Аммо отам хоҳласа буларнинг барчасини қила оларди. Лекин у дунё неъматларидан фойдаланди, шу билан бирга қаноат ва хотиржамликни устун қўйди.

Дарҳақиқат, “Агар Аллоҳ бандаси учун етарли бўлмаса, ким етарли бўла олади?”.

 

Даврон НУРМУҲАММАД