Энди жонсиз нарсаларни олиб қарайлик. Мисол учун, ер. Унинг устки қатлами қимирламасдан сокин туради. Инсонлар унинг устида бемалол яшайдилар. Бино, иншоотларини қуришади. Аслида Аллоҳ таоло ер юзини шунга мос қилиб яратган. Лекин баъзан бу қонуният бузилиб туради. Вулқонлар отилиб ундан чиққан лавалар ҳамма жойни вайрон қилади. Зилзилалар бўлиб биноларни қулашига сабаб бўлади. Олимлар қанча ҳаракат қилишмасин бундай офатларни тўхтатиб тура олишмайди. Қўлларидан келгани силкиниш даражасини аниқлаш холос. 
Демак, илм ҳам, қудрат ҳам ёлғиз Аллоҳ таолодан экан. Бунинг барчаси қудрат фақатгина Аллоҳнинг қўлида эканини билишимиз, дин асри тугади, илм-фан замони келди демаслигимиз учун.
Аллоҳнинг қудрати мутлақ эканига атроф оламдан жуда кўплаб мисолларни келтиришимиз мумкин. Мазлумларга ёрдам берадиган ҳам, золимлардан ўч оладиган ҳам Аллоҳ таолонинг Ўзидир.
Борлиқдаги барча нарса Аллоҳнинг измидадир. Борлиқдаги қонунларни яратган ҳам, хоҳласа уларни ўзгартирадиган ҳам Аллоҳдир. Вақти келиб борлиқдаги барча қонунлар бузулади ва ерда ҳаёт тугайди. Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:

﴿إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ وَإِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ وَإِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ﴾

“Вақтики осмон ёрилса. Ва вақтики юлдузлар сочилиб кетса. Ва вақтики денгизлар портлатилса. Ва вақтики қабрлар остин-устун бўлса. Ҳар бир нимани муқаддам қилди-ю, нимани охир қилди биладир” (Инфитор сураси, 1-5 – оятлар).
Қуръони каримда қиёмат куни бўладиган ҳолатларни ёритган оятлар жуда кўп. Айримлар бундай дейдилар “Яратганнинг қудрати мукаммалдир. Шунинг учун борлиқдаги қонуниятлар миллион йиллар ўтса-да, ўзгармасдан қолаверади, бир сония ҳам ўзгармасдан туради”. Уларга айтадиган гапимиз шуки “Аввало борлиққа яхшилаб назар солинглар. Наҳотки ўтган замонлардан бери коинот, борлиқ ўзгармаган бўлса?!
Яна айримлар эса борлиқдаги қонуниятларни ўзгарувчан деб биладилар ва буни Яратганнинг қудрати эркинлиги билан изоҳлашга уринадилар. Уларга ҳам бу эътиқодлари хато эканлигини билишлари учун атрофга боқишлари кифоя эканлигини эслатиб қўймоқчимиз.
Инсон зулм кўрган пайтда қалбидан “Аллоҳ бор, мени ташлаб қўймайди” дея умид қилади. Нега? Чунки ҳамма бир лаҳзада вазият Аллоҳнинг изни ила ўзгариши мумкинлигини яхши билади. 
Одатда инсон сабабият қонуниятлари амал қилаётган пайтда Аллоҳни кам эслайди. Аслида ҳамма нарса Аллоҳнинг изни ила содир бўлаётган бўлса ҳам бу нарсани оддий қабул қилади. Бироқ кутилмаган пайтда ишлар бўлгандагина инсон яхшироқ тафаккур қилишни бошлайди, яратган эгасини эслайди. Аллоҳнинг борлигига атрофимиздаги нарсалар орқали мисоллар келтирдик. Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:

﴿وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾

“Ўзингизда ҳам (мўжизалар бордир). Кўрмайсизларми” (Зориёт сураси, 21-оят).
Киши ўзига назар солса, Лекин мўжизаларни кўрмаса унда ушбу оятнинг маъноси нима? Бу энди кейинг бобга тегишли мавзу.

Шайх Муҳаммад Мутавалли Шаъровий раҳимаҳуллоҳнинг
"Аллоҳнинг борлигига ақлий далиллар" китобидан