Муқаддас динимизда ҳар-бир мўминнинг ўзига яраша ҳақ ва мажбуриятлари бор. Буларнинг барчаси Роббисига қуллик қилиш асносидаги вазифалардир. Яъни, ибодатлар ва муомалотлар. Ибодатлар деганда, банда бажариши керак бўлган барча фарз ва нафл амалларни ўз ичига олади. Намоз, рўза, закот, ҳаж ва ҳоказолар каби. Муомалотлар деганда эса, энг аввало ота-она ва фарзанд борасидаги ҳақ-ҳуқуқлар, сўнгра қариндош-уруғ, қўни-қўшни ва жамиятда яшовчи ҳар-бир инсон билан қилинадиган ижтимоий мулоқотлардир. Ушбуларга амал қилиш бу - Аллоҳ таоло томонидан ажрларга, мукофотларга сазовор бўлишнинг боиси бўлса, уларга риоя қилмаслик, албатта инсонни гуноҳкор бўлишига ва азобга дучор бўлишига сабаб бўлади. Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай марҳамат қилади: ''Мен жинлар ва инсонларни фақат Ўзимга ибодат қилишлари учунгина яратдим'' (Зориёт, 56). Яъни, ушбу оятдаги ибодат маъноси, юқорида зикр қилинган барча ҳақ ва мажбуриятларни банда томонидан ижросини таъминлаб қўйишдир. Шунинг учун ҳам динни жамиятда аҳамияти юксак. Қайси бир жойда дин бўлмаса, одамлар ҳалол, ҳаромнинг фарқига бормаса, гуноҳни нима эканини англамаса, оқибатини ҳис этмаса, ҳоҳлаган ишини қилса, табиийки, уша жамият парокандаликка юз тутади. Жиноятчилик авж олади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: ''Дин насиҳатдир'', деб бежиз айтмаганлар. Яъни, агар шу насиҳатчи динимиз бўлмаса, Аллоҳ асрасин, ҳолатимиз анча аянчли бўларди. Қолаверса, мусулмончиликда итоатсизлик, жиноятлар сари етаклайдиган ҳар-қандай ҳолат, ҳоҳ у моддий, ҳоҳ маънавий бўлсин, қаттиқ қораланган.
Аллоҳ таоло Ўзининг Каломида шундай дейди: "Ерни (Аллоҳ хайрли ишларга) яроқли қилиб қўйгандан кейин (унда) бузғунчилик қилмангиз! Унга (Аллоҳга) ҳам қўрқинч ва ҳам умид билан дуо қилингиз! Аллоҳнинг раҳмати эзгу иш қилувчиларга яқиндир." (Аъроф, 56). Бир жойга бориб бузғунчилик қилиш, одамларни бир-бирига гиж-гижлаб, фитналар қилишнинг ўзигина эмас, балки кўпинча кўзимиз илғамайдиган майда хатоликларга йўл қўйишни ҳам айтса бўлади. Чунки гоҳида биз эътибор қилмайдиган ушбу камчиликлар бора-бора улкан гуноҳларга айланиб кетиши мумкин.
Қонунчилигимизда, бир жиноят қилган одамга айрим ҳолатларда, бир нечта моддалар қўлланилади. Яъни, фалон модданинг а ва б бандига асосан айбдор, деб топилсин, деган маънода. Динимизда ҳам шу каби ҳолат бор. Яъни, битта гуноҳ ишни қилиш ортидан бир нечта хатолик қилган одам сифатида баҳолаш. Масалан, бир мўминнинг уйини ўмарган одамни олайлик. Ўғрилик қилиши бир гуноҳ. Мўминнинг молига тажовуз қилиш ҳаром, бу иккинчиси. Бировнинг уйига сўроқсиз кириши эса, учинчи гуноҳдир. Яъни, биргина ўғрилик кетидан уч хил гуноҳни бўйнига юклаб олмоқда. Албатта бундай мисолларни бошқа кўринишдаги хатоларда ҳам келтириш мумкин. Айтмоқчи бўлганимиз, инсон қайси жиноятга қўл урмасин, ўғирлик, зино, қатл каби улкан гуноҳлар бўладими, ёки бошқа майда безориликми, токи сидқидилдан пушаймон бўлиб, тавбалар қилмас экан, оқибати аламли азоб бўлади, ўзгаси эмас. Бу тушунчаларни эса, бугунги кунда ўсиб келаётган авлодга тўғри сингдиришга ҳаракат қилмас эканмиз, келажакда ўзимизга оғир юк бўлади.
Қодиржон Умурзаков
Поп тумани «Муҳаммаджон қори»жоме масжидининг имом-хатиби
Туркия Буюк Миллат Мажлиси Раиси Нуман Куртулмуш Ўзбекистон Мустақиллигининг 35 йиллиги арафасида “Дунё” АА орқали Ўзбекистон халқига самимий табриклари ва эзгу тилакларини йўллади:
Аввало, Азиз қардош ва дўст Ўзбекистон халқига энг самимий саломларимни, ҳурмат ва эҳтиромимни изҳор этаман.
Туркия билан Ўзбекистон ўртасидаги географик масофага қарамай, қалбларимиз бир-бирига энг яқин халқларданмиз. Мустаҳкам биродарлик ришталаримиз мавжуд. Умумий тарихимиз, маданий меросимиз ва қадриятларимиз бор. Ўзбекистон бизнинг ота юртимиздир.
Айниқса, кейинги йилларда Президент Шавкат Мирзиёев ва Президент Режеп Таййип Эрдоған раҳбарлигида икки давлат ўртасидаги муносабатлар тарихий даражада мустаҳкамланиб, изчил ривожланмоқда.
Бунга мисол сифатида жорий йил январь ойида Президент Шавкат Мирзиёевнинг кенг таркибдаги делегация билан Туркияга амалга оширган ташрифини келтириш мумкин. Ушбу ташриф доирасида Истанбулдаги Ўзбекистон мактаби ҳамда Ҳатай вилоятида зилзиладан жабр кўрган фуқаролар учун барпо этилган “Ўзбекистон маҳалласи”нинг очилиш маросимлари икки мамлакат ўртасидаги қардошлик ва дўстлик ришталарини янада мустаҳкамлади.
Ҳурматли биродарим – Ўзбекистон Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Спикери Нуриддин Исмоилов билан биргаликда Ҳатай вилоятининг Арсуз туманида жойлашган “Ўзбекистон маҳалласи”га ном бериш маросимида иштирок этдик. Маросим самимий ва дўстона муҳитда ўтди.
Фурсатдан фойдаланиб, Туркияда юз берган зилзиладан кейин Ўзбекистон халқи томонидан кўрсатилган беқиёс қардошлик ёрдами учун яна бир бор самимий миннатдорчилигимизни билдираман.
“Ўзбекистон маҳалласи” ва “Ўзбекистон мактаби” икки давлат ўртасидаги дўстлик ва биродарликнинг абадий рамзларига айланди.
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда амалга оширилаётган улкан тараққиётни биз ҳар бир ташрифимизда ўз кўзимиз билан кўрмоқдамиз. Барча соҳаларда кенг қамровли ислоҳотлар амалга оширилаётганига гувоҳ бўлмоқдамиз.
Ўзбекистон нафақат иқтисодий тараққиёт, балки фикр, фалсафа, илм-фан ва санъат соҳаларида ҳам Ислом цивилизациясининг Учинчи Ренессанси сари дадил қадам ташламоқда.
Бу борада Президент Шавкат Мирзиёевнинг кучли ва самарали раҳбарлигини алоҳида эътироф этаман ҳамда унга чуқур ҳурматимни билдираман.
Ишонаманки, Ўзбекистонда шаклланаётган Учинчи Ренессанс нафақат мамлакатнинг ўзи, балки бутун Ислом олами учун янги юксалиш даврининг бошланиши бўлади.
Буюк маданий меросга эга Ўзбекистон Алишер Навоий, Аҳмад ал-Фарғоний, Али Қушчи ва Мирзо Улуғбек каби буюк алломаларни етиштирган заминдир. Бу юрт илм-фан, фалсафа, астрономия ва бошқа кўплаб соҳаларда инсоният цивилизациясига беқиёс мерос қолдирган.
Шу билан бирга, ислом илмлари соҳасида ҳам Ўзбекистон улкан маънавий бойликка эга. Баҳоуддин Нақшбанд ва Абдулхолиқ Ғиждувоний каби буюк тасаввуф уламоларининг мероси ушбу заминнинг Ислом тафаккуридаги юксак ўрнини намоён этади.
Шунингдек, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Мотуридий каби буюк алломаларнинг илмий мероси бутун ислом оламининг бебаҳо бойлиги ҳисобланади.
Умид қиламанки, Ўзбекистон илм-фан, тараққиёт ва маърифат соҳасидаги ютуқлари орқали нафақат ўзининг янада юксалишига, балки Турк дунёси ва бутун Ислом оламининг равнақига ҳам муносиб ҳисса қўшишда давом этади.
Яна бир бор азиз Ўзбекистон халқига энг самимий саломларим ва эзгу тилакларимни йўллайман.
Муҳтарам Президент Шавкат Мирзиёевга мамлакат тараққиёти ва халқаро майдондаги фаолиятида улкан муваффақиятлар тилайман. Аллоҳ таоло ўзларига сиҳат-саломатлик, узоқ ва баракали умр ато этсин ҳамда Ўзбекистон халқи, Турк дунёси ва Ислом олами йўлида янада улкан хизматларни амалга ошириш насиб қилсин.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати