Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
31 Август, 2026   |   18 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:25
Қуёш
05:48
Пешин
12:23
Аср
17:03
Шом
19:02
Хуфтон
20:21
Bismillah
31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448

Буюк қалб соҳиби

29.11.2016   10254   89 min.
Буюк қалб соҳиби

Қуръони Карийм нозил бўлганига мана XIV аср бўлибдики, унинг маънавий озуқаси кўнгилларга ҳаёт бахш этмоқда. Аллоҳ таоло Қуръони Каримда васфини келтирмаган бирор жабҳа йўқки, кундалик ҳаётда керак бўлмаса. Инсоннинг ибтидосидан то интиҳосигача шу буюк калом қамраб олган. Ҳар бир иш булутсиз осмондаги юлдузлар каби аниқ ва равшан тушунтирилган. Неча асрки шу дастурул амални маҳкам тутганлар муваффақият ва шарафдадирлар. Уларнинг энг шарафлиси оламлар сарвари Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар. Уларнинг хулқлари ислом эди, ул Зот тирик Қуръон эдилар. Ҳар бир ишларида Ҳикмат, ҳар бир сўзларида маъно бор эди.

Аллоҳ таоло "Қалам" сурасининг тўртинчи оятида: " Албатта, Сиз буюк хулқ узрадирсиз!", деб марҳамат килган. Ҳаммамиз яхши биламизки, ҳар бир жамият оила деб аталган пойдеворлардан иборатдир. Хўш, ислом пойдеворини қуришда буюк хулқ эгаси-Жанобимиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қай йўлни тутганлар? Бу хонадон раҳбарлигини қай йўсинда олиб борганлар?

Асвад розияллоҳу анҳудан ривоят килинади: "Оиша розияллоҳу анҳодан: "Пайғамбар алайҳиссалом ўз аҳлларининг олдида нима қилар эдилар?", деб сўрадим. "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз аҳлларининг хизматида бўлар эдилар. Агар намоз ҳозир бўлса намозга чиқардилар. Ул Зот каттазанг киши эмас эдилар. Балки кўпинча ўз ишларини ўзлари бажарардилар", дедилар.

Умра розияллоҳу анхудан ривоят қилинади: "Оиша розияллоҳу анҳодан: "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уйларида нима қилардилар?", деб сўралди. Оиша онамиз: "Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам одамлардан бири эдилар. Кийимларини тозалар, қўйларини соғардилар", дедилар.

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай эдилар. Қўл остидагиларга ёрдам беришлик, улардан фойдаланишдан кўра Сарвари олам соллаллоҳу алайҳи васалламга маҳбуброқ эди. 

Ул Зот ҳар бир завжаларига алоҳида муомала қилар эдилар. Ҳар бирининг дунёқараши, ёши, қизиқишларига аҳамият берардилар. 

Имом Аҳмад ва имом Абу Довуд Оиша онамиз розияллоҳу анҳодан келтирган ривоятда қуйидагилар айтилади: "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам мен билан мусобақалашган эдилар. Мен ўзиб кетдим. Бир муддатдан сўнг менинг вазним оғирлашганда яна мен билан мусобақалашиб, мендан ўзиб кетдилар ва:" Ҳалиги билан биру бир", дедилар.

Барчамизга маълумки, Оиша онамиз Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бир ҳовлида истиқомат қила бошлаганларида тўққиз ё ўн ёшлар атрофида бўлганлар. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Оиша онамизнинг ёшларига мос шароит яратиб беришга уринар, уларнинг даражаларига тушиб муомала қилардилар. Ёшлари улуғ бўлишларига қарамасдан Оиша онамиз билан югуриш мусобақасини уюштирар, Ҳайит байрами муносабати билан ўтказилган томошаларни кўришни истаганларида кўтариб олиб томоша қилдирар, Оиша розияллоҳу анҳо билан уйнагани келган дугоналарига ижозат берардилар. 

Улар ҳеч бир аёлларини ёмон кўрмас, жеркиб уларга озор бермас эдилар. Ҳаттоки улар вафотларидан сўнг ҳам уларни яхшилик ва ҳурмат ила ёдга олардилар.

Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: "Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Хадийжа зикр қилинса, унга мақтов ва хаққига истиғфор айтишдан зерикмайдиган одатлари бор эди. Бир куни у зот уни яна эслаб қолдилар. Менинг рашким келиб:" Аллоҳ сизга ўша қари хотин ўрнига бошқасини берган", дедим. Бас, у зотнинг қаттиқ ғазабланганларини кўрдим. Ҳушим бошимдан учиб кетди. Ичимда:" Аллоҳим агар Росулингни ғазабини мендан кетказсанг, Энди ҳеч қачон уни ёмон зикр қилмайман", дедим. Менинг ҳолимни кўрганларида у Зот:" Нима дединг?! Аллоҳга қасамки, Аллоҳ менга унинг ўрнига ундан яхшироғини бермади. Одамлар менга куфр келтирганларида, у менга иймон келтирди. Одамлар мени ёлғончи қилганларида, у мени тасдиқлади. Одамлар мендан нарсаларини беркитганда, у молини мен учун сарфлади. Аллоҳ таоло менга бошқа аёллардан эмас ундан фарзандлар берди", дедилар.

Оналаримиз ичида энг биринчиси, исломга илк бош эгган аёл. Хадийжа розияллоҳу анҳони Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам доим эҳтиром билан эслар, қаттиқ ҳурмат қилар ва севардилар. Илк елкадошлари, уларни энг кўп қўллаб-қувватлаган соҳибалари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қалбларидан чукур жой эгаллаган эдилар. Ана шундай буюк ҳурмат Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни умрларининг охирига қадар қалбларида яшади. 

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёлларига юмшоқлик билан муносабатда бўлар ва уларнинг ғам чекмаслиги учун ҳаракат қилардилар. 

Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:" Софияга Ҳафсанинг уни "Яҳудийнинг қизи", дегани етди. Бас у йиғлади. Сўнг у йиғлаб турганда олдига Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам кириб қолдилар ва:"Сени нима йиғлатди?", дедилар. "Ҳафса менга "Яҳудийнинг қизисан", деб айтди", деди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:" Сен набийнинг қизисан. Амакинг ҳам набий, эринг ҳам набий. У нима билан сендан ортиқ фахр қилар экан?", дедилар. Кейин у Зот:" Аллоҳдан қўрқ, эй Ҳафса!", дедилар.

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қалблари тенги йўқ қалб эди. Ҳеч бир инсон хоҳ у аёл бўлсин, хоҳ эркак ул зотдан ёмонлик кўрмаган эди. Ўз яқинларига елкадош бўлган Росулимиз соллаллоҳу алайҳи васалламга битмас-туганмас саловоту дурудлар бўлсин. Бизни шундай зотнинг уммати қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин.

 

Нурия Жумаева

Сийрат ва ислом тарихи
Бошқа мақолалар
Мақолалар

“Қадр-қимматимиз улуғланаётган юрт”

28.08.2026   20043   10 min.
“Қадр-қимматимиз улуғланаётган юрт”

“Янги Ўзбекистон” газетасининг шу йил 27 август кунги 175-сонида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий, “Олий Даражали Имом Бухорий” ордени соҳиби Шайх Нуриддин ХОЛИҚНАЗАР ҳазратларининг “Қадр-қимматимиз улуғланаётган юрт” номли мақоласи чоп этилди.
Эзгулик, бағрикенглик марказига айланаётган мамлакатимизда диний-маърифий соҳада эришилаётган тарихий ютуқлар эътирофига бағишланган қиёсий-таҳлилий мақоланинг тўлиқ матни билан қуйида танишишингиз мумкин:

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.

Бутун халқимиз томонидан катта шодиёна қилинаётган, ўз тақдирини шу азиз Ватан тақдири билан боғлаган қирқ миллионга яқин юртдошимиз қалбини чексиз фахр-ифтихор туйғуларига тўлдираётган мустақиллик байрами – истиқлолимизнинг 35 йиллик айёми билан барчани чин қалбимдан муборакбод этаман.

Аллоҳ таолога беҳисоб шукрки, мамлакатимизда сўнгги йиллардаги жадал ва кенг кўламли ислоҳотлар қаторида эътиқод эркинлигини таъминлаш ҳамда мўмин-мусулмонлар эмин-эркин тоат-ибодат қилиши учун яратилаётган шароитлар янги босқичга кўтарилди.

Бунёдкорлик ва маънавий тикланиш солномаси

Сўнгги ўн йиллик солномасига қарайдиган бўлсак, юртимизнинг ҳар бир ҳудудида улкан бунёдкорлик ишларига гувоҳ бўламиз. Уларнинг энг маҳобатлилари, шубҳасиз, пойтахтимиздаги Ислом цивилизацияси маркази ва Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуасидир.

Бундан 9 йил олдин Ислом цивилизацияси марказини барпо этиш ҳақида махсус қарор қабул қилиниб, амалий ишлар бошланган эди. Ниҳоят жорий йилда қадимдан Тошкентнинг маънавий маркази бўлиб келган Ҳазрати Имом мажмуаси ёнида миллий руҳ ва замонавий шароитларга эга муҳташам иншоот барпо этилди. Марказнинг асосий зали, таъбир жоиз бўлса, қалби, ҳеч шубҳасиз, муқаддас Қуръон залидир. Бу ерда дунёдаги энг қадимий Ҳазрати Усмон Мусҳафи юксак мақомига яраша муносиб ўрин топди.

Бу масканда Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳам янги қароргоҳига эга бўлди. Президентимизнинг оқ фотиҳаси билан биз ҳам шу ерда фаолиятимизни давом эттиряпмиз.

Имом Бухорий мажмуаси қурилиши 2019 йилда бошланган эди. Қарийб 45 гектар майдонни қамраб олган ҳудудда улкан мақбара, 10 минг кишилик масжид, инновацион музей, кутубхона, меҳмонхоналар ва бошқа зарур инфратузилма иншоотлари барпо этилди.

Шу муаззам мажмуа фойдаланишга топширилаётганида хаёлимга бир фикр келди. Биласиз, Имом Бухорий бобомиз илм талаб қилиш йўлида қанча машаққатлар чекиб дунё кездилар. Буюк муҳаддис бўлиб Ватанимизга қайтиб келдилар. Лекин унга ҳозиргидек эътибор, эҳтиром, ­эъзоз кўрсатилмаганди. Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан Имом Бухорий ҳазратларининг бой илмий меросини юксак даражада қадрлаш ва тарғиб этишга янги босқичда кенг имкониятлар яратилди. Ҳозир бутун ислом олами, барча мусулмонлар шу мажмуага талпинмоқда.

Шунингдек, Фарғонадаги Бурҳониддин Марғиноний янги мажмуаси, Намангандаги Султон Увайс Қараний зиёратгоҳи, Андижон бош масжиди, Сурхондарёдаги термизийлар мақбаралари, Қашқадарёдаги Абу Муин Насафий зиёратгоҳи, Бухородаги Мир Араб олий мадрасаси, Нукусдаги Имом Эшон Муҳаммад, Урганчдаги Охун бобо масжидлари, Тошкентдаги Сузук ота, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф масжид-мажмуалари, Тошкент вилоятидаги Зангиота зиёратгоҳини ҳам санаб ўтиш мумкин.

Юртимизнинг шаҳару қишлоқларида, энг чекка ҳудудларида 130 тага яқин янги масжид очилди. 500 дан зиёд жоме бутунлай қайтадан бунёд этилди. 3 та олий ва 1 та ўрта махсус мадраса ташкил этилди. Жумладан, 500 йиллик тарихга эга Мир Араб олий мадрасасининг тарихий мақоми тикланди ва уни дунёга машҳур ал-Азҳар мажмуаси даражасига етказиш ишлари давом этмоқда.

Самарқандда Ҳадис илми мактаби, Сурхондарёда Имом Термизий ­номидаги ислом институти, шунингдек, Имом Термизий номидаги ўрта махсус ислом таълим муассасаси фаолият бошлади. Тошкент ислом институтида магистратура ташкил қилиниб, бу йил илк битирувчилар соҳанинг нуфузли идораларида меҳнат фаолиятига киришди.

Қуръони карим ва тажвид ўқув курслари сони 30 дан ошди. Машғулотларни 100 мингдан зиёд тингловчи якунлаб, Аллоҳнинг каломини ўқиш бахтига эришди. Бундан ташқари, интернет орқали онлайн қироат сабоқлари йўлга қўйилди.

Диний идорамиз ҳузурида Марказий Осиёда ягона бўлган Фатво маркази ташкил этилди. Бу ерда диний уламоларимиз ҳар йили юртдошларимизнинг 300 мингдан ортиқ саволига жавоб бериб келмоқда. Эътиборлиси, ишлаш ё ўқиш мақсадида чет давлатда бўлиб турган ватандошларимизнинг саволларига мобил илова ва ижтимоий тармоқлар орқали ҳам жавоб бериш имконияти яратилган.

Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий ва Баҳоуддин Нақшбанд номидаги 4 та халқаро илмий-тадқиқот маркази таъсис этилиб, нодир илмий-маърифий асарлар тадқиқ қилинмоқда.

Зиёрат ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш

Ҳаж ва умра сафарларига кенг йўл берилди. Ҳаж квотаси 3 баравар, яъни 5 мингдан 15 мингга кўпайган бўлса, умрага қўйилган квота чекловлари олиб ташланди. Натижада ҳар йили 1 миллионга яқин ҳамюртимиз Аллоҳнинг байтини зиёрат қилишга муваффақ бўлмоқда.

Бу йилдан бошлаб Президент ҳожилари дастури жорий этилиб, эл-юртимизга сидқидилдан хизмат қилган 100 нафар юртдошимиз ҳаж сафарига имтиёзли бориб келди.

Рамазон ойи, икки ҳайит байрами ҳақиқий маънода катта айёмга айланди. Бу муборак саналарни Президент қарори билан кенг нишонлаш дунё мамлакатлари тажрибасида йўқ. Айниқса, жорий йилги айёмларда давлатимиз раҳбари ташаббуси билан амалга оширилган улкан воқеликларни алоҳида таъкидлаш керак: Рамазон ойида 1 триллион 100 миллион сўм, Қурбон ҳайитида 700 миллиард сўм маблағ хайрия ишларига йўналтирилди.

Диний соҳа ходимларига бугунгидек ­эътибор, ижтимоий, моддий қўллаб-қувватлаш илгари кузатилмаган эди. Айниқса, 15 уламонинг Имом Бухорий ордени билан мукофотланиши тарихий воқеа бўлди.

Имом-хатибларимиз хорижий тажриба алмашиш ва малака ошириш учун чет давлатларга бормоқда. Хусусан, АҚШ, Россия, Буюк Британия, Европа мамлакатлари, Саудия Арабистони, Миср, БАА, Туркия, Жанубий Корея сингари давлатларда малака ошириш курслари, Қуръони карим хатмлари, диний-маърифий суҳбатларда иштирок этмоқда. Албатта, бундай юксак эҳтиром ва кенг имкониятлар қалбларимизда чексиз шукроналик туйғусини уйғотади. Зеро, Аллоҳ таоло Қуръони каримда шукр қилувчиларга неъматларини янада зиёда этишни ваъда қилиб, бундай марҳамат қилади:

“Ва Роббингиз сизга: “Қасамки, агар шукр қилсангиз, албатта, сизга зиёда қилурман. Агар куфр келтирсангиз, албатта, азобим шиддатлидир”, деб билдирганини эсланг” (Иброҳим сураси, 7-оят).

Ушбу илоҳий ваъдага мувофиқ, тинч ва фаровон кунларимизнинг қадрига етиш, юртимизда амалга оширилаётган хайрли ва эзгу ишларга шукроналик келтириш неъматларнинг бардавом ва янада зиёда бўлишига сабабдир. Зотан, шукр фақат тилда эмас, балки меҳр-оқибат, саховат ва эзгу амалларда намоён бўлиши билан ўз маъносини топади.

Буюк саодатнинг ифодаси

Мамлакатимиздаги очиқлик сиёсати натижасида Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг ислом олами билан алоқалари ривожланмоқда. Халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик мустаҳкамланди. Туркий давлатлар муфтийлари кенгаши, Абу Даби тинчлик форуми, Халқаро мусулмон уламолари кенгаши, Мусулмон донишмандлар кенгаши, Исломий фиқҳ академияси, Ислом олами уюшмаси, Подшоҳ Салмон номидаги Ҳадиси шариф академияси ва Халқаро ислом фиқҳи академияси каби нуфузли ташкилотлар шулар жумласидан.

Яқинда мамлакатимизда I халқаро ислом цивилизацияси форуми ўтказилди. У бутун дунё эътиборини яна бир бор Ўзбекистонга қаратди. Форум доирасида кўплаб нуфузли олимлар, уламолар юртимизга ташриф буюриб, амалга оширилаётган ижобий ўзгаришларнинг шоҳиди бўлди.

Юртимиздан етишиб чиққан буюк мутафаккир алломаларнинг ҳаёти ва илмий меросини ўрганиш юзасидан 600 дан ортиқ китоб, монография, рисола, роман нашр қилинди.

Умуман олганда, инсон қадрини улуғлашга қаратилган халқпарвар сиёсат аҳолининг турмуш сифатини янада ошириш, илгари адашган йўлидан қайтиб, соғлом ҳаёт кечириш йўлини танлаган шахсларни афв этиш каби савобли ишларда намоён бўлаётир.

Буларнинг бари Аллоҳ таолонинг инояти билан эришилган истиқлол шарофатидандир. Тикланган маънавий қадриятлар, кенг очилган эътиқод имкониятлари янги Ўзбекистонда инсон қадри нақадар юксак даражага кўтарилганининг ёрқин мисолидир. Бу ишлар маърифат, бағрикенглик ва эзгулик тамойиллари атрофида бирлашган халқимизнинг келажакка ишончини янада мустаҳкамлайди.

Зеро, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз таълимотларида инсон учун энг улуғ саодат тинчлик-осойишталик, тансиҳатлик ва хотиржамлик эканини алоҳида таъкидлаганлар:

“Сизлардан ким аҳли-оиласи тинч, тани соғ ва бир кунлик егулиги бор ҳолда тонг оттирса, гўёки унга бутун дунё тўлалигича берилибди” (Имом Термизий ривояти).

Бугун юртимизда ҳукм сураётган тинчлик ва эмин-эркинлик мана шундай улуғ саодатнинг амалий ифодасидир.

Аллоҳ таоло жонажон Ватанимиз истиқлолини абадий, тинчлигимизни барқарор айласин! Юртимиз ривожи ва халқимиз фаровонлиги йўлида сидқидилдан хизмат қилаётган Президентимиз ва барча мутасаддиларга куч-ғайрат, мустаҳкам соғлиқ ва улкан зафарлар ёр бўлсин. Эл-юртимиз аҳил-иноқлиги, хонадонларимизнинг қут-баракаси ҳеч қачон аримасин!

Шайх Нуриддин ХОЛИҚНАЗАР,

Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий, “Олий Даражали Имом Бухорий” ордени соҳиби

Мақолалар