Бугунги кунда дунёда ва Ислом оламида нима бўлаётганидан ҳамма хабардор бўлсада, афсуски, XXI асрда ташкил топган айрим экстремистик ва радикал гуруҳларни ғарб ОАВлари «ислом» ва «мусулмон» номи билан ёритиб боришмоқда. Зеро, ушбу радикал гуруҳлар ҳақ ва муборак «Ла илаҳа иллаллоҳ» сўзини тил ўйинига айлантиришган ҳамда халифаликни қайтадан жорий этиш иддаосини қилишмоқда. Ваҳоланки, уларнинг шиорларини чеккага суриб қўйиб, уларнинг фикрлари, сўзлари ва амалларига эътибор қаратсак, Ислом ва диний аҳкомдан бирон нишона тополмайсиз.
Бунга ҳозирда Сурия ва Ирок давлатларида «халифалик» давлатини ташкил этганини жар солаётган «ИШИД» террористик ташкилотини яққол мисол келтириш мумкин ва ушбу террорчи ташкилот Ислом динига бўлган қарашларни чалғитувчи бир омилга айлантирган хамда бир ҳовуч «жиходчилар» ва «салафийлар» диний экстремистик оқимларининг ноконуний диний ғоялари тасирида вужудга келган.
Айтиш лозимки, руҳиятни чалғитувчи салафийлар гарб ОАВининг диққатини ўзига жалб этиб ва ушбу ОАВ лари жаҳон ҳамжиятига «ИШИД» каби радикал гуруҳларни «Ислом» дини билан бир қаторда қўйган ҳолда қабул қилдиришга уринишмоқда. Ҳолбуки, «салафийлар» ва бошқа такфирий гуруҳлар асл Ислом таълимотидан жуда узоқдалар (ушбу мавзуга қуйида тўхталиб ўтамиз). Айнан бу каби гуруҳлар Ислом чеҳрасини дунёда қора қилиб кўрсатишмоқда.
Сурия ва Ироқ мамлакатларида террористик амалиётларни амалга оширишни, қон тўкиш, қотилликлар, аҳоли яшайдиган уй-жойларни вайроналарга ва харобаларга айлантиришни ўз олдига мақсад қилиб олди. Ҳозирда ушбу фожеали ва қўрқинчли амалиётларни ваҳшийларча амалга оширишмоқда. «ИШИД» номи «Ироқ ва Шом исломий давлати»нинг қисқартирилган шаклидир. «ИШИД» қуролланган террористик гуруҳ бўлиб, бу гуруҳ «салафийлик» жиҳоди, яъни экстремистик ғоялар ва қарашлар билан йўрғилгандир. «ИШИД» гуруҳи асосчиларининг мақсадлари «Исломий халифалик ва шариат ижроси» номини қайтадан тиклашдир.
«ИШИД»нинг пайдо бўлиши ва унинг фаолиятлари ҳақида бугунги кунда дунёдаги машҳур сиёсатчилар, давлат раҳбарлари ва дунёнинг таниқли уламолари ўзларининг салбий муносабатларини билдирмоқдалар.
Ўзбекистон мусулмонлар идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов Ироқ ва Суриядаги жангариларининг ҳаракатларини гуноҳ деб айтиб ўтди. «Қонуний давлат раҳбарига қарши «фитна», исён, ғалаёнда иштирок этиш Ислом динидаги энг оғир гуноҳлардан бири ҳисобланади. Ноқонуний давлатни тан олишни хоҳламагани учун кечагина иттифоқчи бўлган инсонларни қатл қилиш, биргаликда исён кўтарган қаллоблар томонидан сайланиб, фақат шугина асос билан ўзини халифа деб ҳисоблаш-бу катта гуноҳ»-деди Ўзбекистон мусулмонлар идораси раиси.
Таниқли марҳум уламо Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: «Одамлар менга тез-тез шундай савол беришади: Ироқдаги воқеаларни қандай тушунмоқ керак? Мен шундай тушунтираман: қандайдир бир «Бағдодий» ўзини «халифа» деб эълон қилибди ва барча мусулмонлар номидан гапиришим мумкин, деб ҳисоблаяпти. Бироқ бу фақат унинг хаёлидагина шундай. Халқаро мусулмонлар иттифоқи расман эълон қилди: ўзини халифалик деб эълон қилган ташкилот шариатга мос келмайди ва мусулмонлар уларга қулоқ солмасликлари керак.» - деган эди марҳум шайх ўз маърузаларидан бирида.
Она Ватани Ўзбекистонга хиёнат қилиб, ҳозирги кунда ўзларини «Ўзбекистон Ислом ҳаракати» деб ном қўйиб олган бир тўда хиёнатчиларни ҳозирги раҳбари «Усмон Ғозий» «Ироқ ва Шом Ислом давлати» номли террористик гуруҳнинг таъсис этилишини қўллаб-қувватлашини эълон қилиб, бу террористлар билан бир сафда эканлигини айтди.
«ИШИД»ни халифалик эълон қилгани, «Ҳизб ут-Таҳрир»ни кескин муносабатига сабаб бўлди. «Ҳизб ут-Таҳрир»ни ҳозирги раҳнамоси «Ато ибн Халил Абу Рашта» айни масалага оид жавобида умуман бу халифаликни тан олмаслигини таъкидлаб ўтган. «Ато ибн Халил Абу Рашта»ни «Бағдодий»га мурожатида: ««Халифалик» эълон қилмоқчи бўлса, бу ташкилотнинг ўша жойда очиқ ҳукумронлиги (ҳокимияти) бўлиши, бу ҳукмронлиги унинг ичи ва ташқи жиҳатдан ҳавфсизлигини ҳимоя қилиши «халифалик» эълон қилинадиган минтақада давлат таянчлари бор бўлиши зарур. Аммо «халифалик»ни эълон қилган «ИШИД» ташкилоти на Сурияда на Ироқда салтанат (хокимият)га эга эмас. Улар фақат ўзларидаги ички хиссиётларни қондиришган, холос... Бу эълон бемаъни эълон бўлиб, бу ташкилот «халифалик» эълон қилишдан олдин ҳам бир қуролли ташкилот бўлган, ундан кейин ҳам бир қуролли ташкилот бўлиб қолади».
Бу икки ташкилотни мақсадлари сахродаги саробга ўхшаб кўринган нарсага интилиш кабидир. «Абу Рашта»ни давлат ва жиҳод орқали халифалик ташкил қиламиз демоқда, бу мақсади йўлида ҳеч нарсадан қайтмаслиги, яъни, «ислом дини» асосларидан, инсонпарварлик туйғуларидан ва ҳар қандай ҳунрезликлардан қайтмасдан мақсадига етиш учун ҳаракат қилишга ишорадир. Эътибор қилинса бир-бирини қуролли тўда деб атамоқдалар. Бир-бирларини кирдикорларини очиб ташламоқдалар. Бу билан асл мақсадлари намоён қилган.
«ИШИД»ни қуролли ташкилот деб атамоқда, аммо ўзларининг «Ҳизб ут-Таҳрир» номли китобида: «Ҳизб ут-Таҳрир» руҳий уюшма ҳам, илмий уюшма ҳам, таълим-тарбия билан шуғулланадиган уюшма ҳам эмас, балки, у исломий фикрат асосига қурилган сиёсий уюшмадир»- дейилган.
«Ҳизб ут-Таҳрир»ни ҳозирги раҳнамоси «Ато ибн Халил Абу Рашта»ни ғазаби ва нафрати бежиз эмас чунки, халифаликни улардан олдин «ИШИД» эълон қилиб қўйди. Бу албатта ўзларича келажакда орзу қилиб юрган «халифалик»ка соя солди. Агар булар ҳам халифалик эълон қилсалар мусулмонларни бу масалада иккиланишига ва шубҳаланишга олиб келишидан қўрқмоқда.
«Ҳизб ут-Таҳрир» ва «ИШИД» каби террорчи ташкилотлар гўёки динга хизмат қилишдек, шарафли ишни амалга ошираётганларини даъво қилсаларда, аслида ҳукуматга ва Исломга қарши ҳаракат қилаётганлари ҳозирги кунда исботини топмоқда.
Зеро, Аллоҳ таоло «Қуръони карим»да марҳамат қилганидек: «Уларга: «Ер юзида бузғунчилик қилманглар», дейилса, «Биз ислоҳ қилувчилармиз», дейдилар. Огоҳ бўлингизким, улар албатта бузғунчилардир, лекин ўзлари буни сезмайдилар». (Бақара, 11-12).
Ҳозир дунёда ва ислом оламида бўлаётган вазиятни эътиборга олиб ёшларимизни мазкур хавф-хатарлардан муҳофаза қилиш, диний экстремизм билан боғлиқ таҳдидларни англаб етиши ва бундан огоҳ бўлиши учун ўқув муассассалари, ташкилотлар, диний ходимлар, маҳалла фуқаролари йиғинлари ва профилактика нозирлари ҳамкорликда ёшларни илмли, дунёқараши кенг ватанпарвар шахс қилиб тайёрлашга ва бефарқликни салбий оқибатларига урғу бериш, диний экстремистик оқимлар тарафдорлари тарқатаётган ғояларнинг аслида Ислом таълимотига зид экани ва сиёсий мақсадларга йўналтирилганини аниқ далиллар билан исботлаб бериш, миллий-диний қадриятлар, аждодларимиз меросини ва ватанпарварлик ҳиссини сингдириб боришга қаратилган маънавий-маърифий тадбирларни доимий равишда ўтказиб бориш лозим.
Зайнилобиддинхон Қудратов,
Тошкент вилояти Пискент тумани
“Мулла Бўта Қози” жоме масжиди имом-хатиби
Самарқанднинг юраги бўлган Регистон майдони ҳудудидаги Шайбонийхон ва унинг сулоласи дафн этилган маскан зиёратгоҳга айлантирилади.
Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаровнинг сўзларига кўра,1960–1962-йилларда ҳозирги Ислом Каримов кўчасини кенгайтириш, ободонлаштириш ишлари жараёнида мазкур дахма шу ҳудудда бўлган Шайбонийхон мадрасаси ҳовлисидан Регистон майдонига – Тиллакори ва Шердор мадрасалари ёнига кўчирилган.
“Маълумки, мазкур ҳудуд Амир Темур бобомиз даврида Самарқанд шаҳрининг энг муҳим марказларидан бири бўлган, бу ҳудудда кўплаб мадраса ва масжидлар бунёд этилган. Жумладан, Амир Темур масжиди ва унинг рўпарасида Бибихоним мадрасаси қад ростлаган. Кейинчалик Мирзо Улуғбек бобомиз томонидан улкан мадраса қурилган. Балки Шайбонийхон ҳам ана шу улуғвор мадраса ва масжидларга ҳавас қилиб, уларнинг ёнида мадраса қургандир. Чунки, тарихий манбалардан биламизки, Муҳаммад Шайбонийхон ҳам улуғ ҳукмдор бўлиш билан бирга илм-маърифат ҳомийси, илмли инсон ва ижодкор сифатида Самарқандда улкан бунёдкорлик ишларини амалга оширган, кўплаб масжид ва мадрасалар қурдирган. Амир Темурдан кейин қудратли давлат ташкил этиб, унинг чегараларини кенгайтирган, обод қилган”, дейди Регистон мажмуаси раҳбари.
Тарихий манбаларда Шайбонийхон 1510-йилда Эрон шоҳи Исмоил Сафавий билан бўлган жангда ҳалок бўлгач, унинг бошсиз танаси Самарқандга келтирилиб, Баланд Суфага дафн қилингани ёзилган.
Баланд Суфа ўз вақтида Шайбонийхон мадрасасида бўлган ва кейинчалик (1960–1962-йилларда) ўз ҳолича Регистон ҳудудига кўчирилган дахмадир.
Хонқул Самаровнинг қўшимча қилишича, шу пайтгача Муҳаммад Шайбонийхон шахсига муносабат ортидан бу жойга ҳам етарли даражада эътибор қаратилмаган.
Шунингдек, у олтмиш йилдан ортиқ вақтдан буён ушбу ҳудудда турган бу зиёратгоҳ ҳақида оддий одамлар, ҳатто кўпчилик тарихчиларда ҳам ма'лумот ё'қлигини, бунга сабаб эса ҳудудда ҳеч қандай кўргазмали восита ёки ёзув мавжуд эмаслигини таъкидлайди.
“Йиллар давомида халқимиз онгига Бобур ижобий, Шайбонийхон салбий шахс сифатида сингдирилди. Аслида эса давлатчилик тарихимиз, қолаверса, адабиётимиз ривожида бу икки буюк бобомизнинг ҳам ўз муносиб ўрни, ҳиссаси бор. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўзи ҳам “Бобурнома”да бу зотнинг номи ҳақида тўхталиб, “Шайбоқ”, яъни “куч-қудратли” деган таъриф берган. Шайбонийхон ва шайбонийлар томонидан Самарқандда, умуман, ушбу минтақада катта бунёдкорлик ишлари амалга оширилгани ҳақида тарихий манбаларда кўплаб маълумотлар учрайди. Масалан, Шайбонийхон бир неча босқичли ўқитиш тизими жорий этиб, барча илмлардан хабардор бўлиш учун бола 26-йил таълим олиши керак, деб ҳисоблаган. Икки йиллик мактаб таълимидан сўнг ҳар бири 8-йилдан иборат уч босқичли мадраса таълимини олиш зарур бўлган”, дея маълумот беради Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаров.
Маълумот учун, Шайбонийхон кучли саркарда, ҳукмдор бўлиш билан бирга ижодкор сифатида нафис ғазал ва рубоийлар, достонлар ёзган. Жумладан, “Баҳр-ул худо” номли достони ва ўғли валиаҳд Темур султонга аталган панд-насиҳатлардан иборат китоби мавжудлиги қайд этилади.
Тарихий манбаларда келтирилишича, у бобоси Абулхайрхон вафотидан кейин пароканда бўлиб кетган қабилаларни бирлаштириб, кўчманчи ўзбеклар давлатини қайта тиклаган. Мовароуннаҳр, Хоразм ва Хуросонни эгаллаб, қудратли давлат барпо қилган. Муҳаммад Шайбонийхон бутун минтақани ягона бир марказ – Самарқанд қўл остида бирлаштирган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати