28 Июл, 2026, 14 Сафар, 1448
28 Июл, 2026, 14 Сафар, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Ҳузайфа розияллоҳу анҳу Ноҳаванд фатҳидан қайтиб келаётиб, Ҳамадон аҳлининг сулҳни бузганликлари ҳақидаги хабарни эшитди. У киши бу кўнгилсиз хабарни ҳазрати Умар розияллоҳу анҳуга етказди.
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу у томонга Нуъайм ибн Муқарринни юборишни амр қилдилар. У йўлидан қайтиб, Ҳамадон томон юрди. Ҳамма тарафни эгаллаб, шаҳарни қамал қилди. Душман сулҳ талаб қилди. Улар билан жизяга сулҳ тузилди. Сўнгра Нуъайм ибн Муқаррин Вожрўзда дайлимликлар, озарбайжонликлар ва райликларнинг қўшма лашкарини мағлуб қилди ва Умар розияллоҳу анҳуга хабар юборди. Умар розияллоҳу анҳу уни Рай томон юришга амр қилдилар.
Нуъайм ибн Муқаррин шаҳарга яқинлашиб борганида, уларнинг лашкарбошиси Абул Фархон сулҳ талаб қилиб, олдиларига чиқди. У подшоҳга хилоф қилиб чиққан эди.
Подшоҳ атрофдагиларни ёрдамга чақириб, жангга тайёргарлик кўрди. Шаҳар ташқарисида, тоғ ёнбағрида икки тараф тўқнашди. Қаттиқ жанг бошланди. Иш узайиб кетаётганини кўрган Абул Фархон Нуъаймдан ўзига бир гуруҳ жангчилар ажратиб беришини сўради ва форслар билмайдиган томондан шаҳарга кирмоқчи эканлигини айтди. У мазкур жангчиларни олиб, шаҳарга кириб борди. Нуъайм зарбани кучайтирди. Бирдан шаҳар ичида «Аллоҳу акбар!» садолари янгради. Форслар шармандаларча мағлуб бўлдилар.
Бу жангда Аллоҳ таоло мусулмонларни Мадоиндаги каби катта миқдордаги ўлжалар билан ризқлантирди. Нуъайм Абул Фархонни шаҳарга волий этиб тайинлади ва Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуга фатҳ ҳақида хушхабар юборди.
Ўз навбатида ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу унга: «Уканг Сувайдни Қавмисга юбор», деб амр қилдилар. Амр бажарилди. Сувайд розияллоҳу анҳу шаҳарни ҳеч қаршиликсиз фатҳ қилдилар. Қочиб кетган одамларни қайтариб келиб, сулҳ туздилар.
Сўнгра Сувайд розияллоҳу анҳу Журжон томон юрдилар. У ернинг подшоҳи Сувайд розияллоҳу анҳудан сулҳ талаб қилиб, мактуб ёзди. Сувайд розияллоҳу анҳу рози бўлдилар. Подшоҳ шаҳар ташқарисига чиқиб, у кишини кутиб олди.
Сувайд розияллоҳу анҳу Журжонда турганларида у кишига Тобаристоннинг бошлиғи мактуб ёзиб, сулҳ сўради. У киши рози бўлдилар ва қуйидаги ҳужжатни ёзиб бердилар.
Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм
Албатта, сен Аллоҳ азза ва жалланинг омонидасан. Шарт шуки, ўғриларингни ва ерингнинг атрофидагиларни тиясан. Бизга қарши бўлганларга жой бермайсан. Ким волий бўлса, унга ўз ерининг дирҳамидан беш юз минг дирҳам берасан. Қачон шуни қилсанг, биздан ҳеч кимнинг сенга ғарот қилишга ҳам, ерингга тегишга ҳам, сенинг изнингсиз киришга ҳам ҳаққи йўқ. Сизлар томон бизнинг йўлимиз изн ила омонли бўлур. Шунингдек, сизнинг йўлингиз ҳам. Сизлар бизга қаршиларга жой бермайсиз. Бизнинг душманимизнинг қочиб, кириб олишига ҳам йўл қўймайсизлар. Алдамчилик қилмайсизлар. Агар қилсангиз, сиз билан бизнинг орамизда аҳд йўқ.
Шоҳидлар: Савод ибн Қутба ат-Тамимий, Ҳинд ибн Амр ибн ал-Муродий, Саммок ибн Махрама ал-Асадий, Саммок ибн Убайдуллоҳ ал-Абасий, Утайба ибн ан-Нуҳҳос ал-Ажалийлар.
Сўнгра Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Басранинг Муғийрадан олдинги амири Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбонга мактуб ёзиб, уни Исфаҳонга юришга амр қилди. Абу Мусо ал-Ашъарийга унга мадад беришни амр қилди. Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбон бориб, у ерликлар сулҳ талаб қилгунларича уруш қилди. Сулҳ талаб қилган эдилар, сулҳ тузди. У Исфиҳоннинг атрофларини ҳам фатҳ қилди.
Агар эътибор берадиган бўлсак, мусулмонлар доимо сулҳ тарафдори бўлганликларини кўрмоқдамиз. Уруш бошланмасдан туриб, сулҳ сўраганларга ҳам, урушиб туриб, сулҳ сўраганларга ҳам, енгилишига кўзи етиб, сулҳ сўраганларга ҳам, сулҳга хиёнат қилиб туриб, яна сулҳ сўраганларга ҳам рози бўлиб, сулҳ бераверганлар. Бу Ислом қоидасидир.
«Ҳадис ва ҳаёт» китобининг 23-жузидан олинди
Тадбир аввалида Музаффар Камилов Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Миромонович Мирзиёевнинг хатмона муносабати билан барча битирувчилар ҳамда ёшларга йўллаган алоҳида саломи ва самимий қутловларини етказди.
Таъкидланганидек, бугунги кунда давлатимиз ва халқимиз хизмати, миллат ҳамда дин ривожи йўлида сидқидилдан бел боғлаган ёшларга эътибор қаратиш, уларнинг илмий ҳамда амалий салоҳиятини қўллаб-қувватлаш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.
Музаффар Камилов ўз нутқида институт битирувчиларининг кўрсаткичлари, уларнинг бир қанча йўналишларда ижоза ва халқаро тил сертификатларига эга экани ҳамда пухта илмий ва тизимли йўналиш шакллантирганини алоҳида эътироф этди.
Диний-маърифий соҳада узвий ва узлуксиз таълим тизимини йўлга қўйиш – мадрасалардан бошлаб олий институтлар, бакалавриат, магистратура ва келгусида докторантура босқичларини қамраб олиш йўлидаги саъй-ҳаракатлар улкан натижалар бераётгани таъкидланди.
Тошкент ислом институти кўп йиллар давомида давлат ва жамоат ташкилотларида, диний соҳанинг энг масъулиятли ва ҳассос йўналишларида хизмат қилаётган етук кадрларни етиштириб берган бўлса, бугунги магистратура босқичи сифат кўрсаткичларини янги босқичга олиб чиқади. Битирувчилар олдига фақатгина республика миқёсида эмас, балки халқаро майдонда ҳам Имом Бухорий ва Имом Термизий квали улуғ алломалар юртининг илмий салоҳиятини намоён этиш вазифаси қўйилди.
Тадбирда магистратурани муваффақиятли тамомлаган хотин-қизлар вакилларининг илмий ишлари ва эришган натижалари алоҳида эътироф этилди. Жамиятда салоҳиятли ва малакали олималарга бўлган эҳтиёжни қондириш, хотин-қизларга диний-маърифий билим ва таълимни етказиш борасидаги имкониятларни янада кенгайтириш зарурлиги кўрсатиб ўтилди.
Шунингдек, битирувчиларнинг илмий изланишларини тўхтатмасликлари учун Ўзбекистон халқаро ислом академиясида мақсадли докторантура ўринларини ташкил этиш ва кейинги босқичларда уларнинг илмий салоҳиятини оширишга кўмаклашиш режалари билдирилди.
Музаффар Камилов ушбу билим даргоҳида хизмат қилган, эл-юрт ва дин ривожига беқиёс ҳисса қўшган марҳум муфтийлар ҳамда уламолар – Эшон Бобохон ҳазратлари, Зиёвуддинхон қори, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф, Усмонхон Алимов ва бошқа фидоий устозларнинг хизматларини ёдга олиб, уларнинг ҳақларига дуолар қилди. Бугунги кунда ушбу улуғвор ва масъулиятли йўлни муносиб давом эттираётган Ўзбекистон мусулмонлари идораси раҳбарияти ҳамда устозларга куч-қувват ва муваффақиятлар тиланди. Магистрларга Президент маслаҳатчиси Музаффар Комилов давлатимиз раҳбарининг 20 миллион сўмдан пул мукофоти сертификатларини тантанали равишда топширди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари сўзга чиқиб қуйидаги фикрларни билдирди:
“Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2023 йил 22 июнь куни Сурхондарё вилояти сайловчилари билан учрашувда диний таълим муассасалари салоҳиятини янада ошириш мақсадида Тошкент ислом институтида 2024 йилдан магистратура, 2025 йилдан эса докторантура босқичларида олий малакали кадрлар тайёрлаш тизимини йўлга қўйиш ташаббусини илгари сурган эди.
Мазкур ташаббус ижроси доирасида Тошкент ислом институтида “Теология (Ислом илоҳиёти, фалсафаси ва мотуридийлик таълимоти)” ҳамда “Теология (Ҳадис илмлари)” мутахассисликлари бўйича 1 ва 2-босқичларда жами 20 нафар магистрант таҳсил олмоқда.
2026 йил 11 июнь куни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти тарихида илк бор магистрантларнинг магистрлик диссертациялари ҳимояси бўлиб ўтди. Мазкур муҳим воқеа мамлакатимизда диний-маърифий соҳани янги босқичга олиб чиқиш, бой илмий-маънавий меросимизни чуқур ўрганиш ҳамда соҳа учун юқори малакали илмий кадрлар тайёрлаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг амалий натижасидир.
Тошкент ислом институти магистрлик диссертациялари ҳимояси мамлакатимиз диний таълим тизими ривожидаги муҳим босқич бўлиб, мазкур жараён келгусида юқори малакали, замонавий билим ва кўникмаларга эга илмий-педагог кадрларни тайёрлашга хизмат қилади”.
Институтнинг илк 10 нафар магистранти ўқиш давомида илмий фаолиятда фаол иштирок этиб, диссертация мавзулари доирасида жами 52 та илмий мақола ва тезис нашр эттирдилар. Жумладан, 28 таси илмий журналларда, 9 таси илмий тўпламларда ва 12 таси республика ҳамда халқаро анжуман материалларида чоп этилди.
2-курс магистрантларининг ўртача ўзлаштириш кўрсаткичи 90%дан юқори бўлди. Энг юқори натижани 96+ балл билан Исмоилжон Иброҳимов, кейинги ўринларни эса 95+ балл билан Мухлиса Нарзуллаева ва Муҳаммад Аъло Мадраҳимов эгаллади.
Магистрантларнинг 8 нафари араб тили бўйича халқаро ва миллий сертификатларга эга. Жалолиддин Мамасолиев, Нурмуҳаммад Шайдуллаев ва Исмоилжон Иброҳимов Ат-Танал C1 даражасини, яна 5 нафар талаба CEFR ва Ат-Танал тизимида B2 даражасини қўлга киритган. Шунингдек, талабалар мутахассислик фанлари доирасида жами 53 та “ижоза”"га эга. Бу бўйича Исмоилжон Иброҳимов мутлоқ етакчи бўлиб, унинг шахсий ижозалари сони 18 тани ташкил этади.
Гулчеҳра Сиддиқова 2006 йилда ўтказилган 16-Республика қорилар мусобақасида мураттаб қориялар йўналиши бўйича аёл-қизлар ўртасида мутлақ 1-ўринни, 2009 йилдаги 20-Республика қорилар мусобақасида эса мужаввид қориялар йўналишида 2-ўринни эгаллаган. Иқболжон Қамбаров ва Ҳусниддин Ҳасанов Фиқҳ ҳамда Ақоид фан ойликларида мақола ёзиш бўйича совриндор бўлишган. Жалолиддин Мамасолиев шариат стандартлари бўйича нуфузли CPSS малака сертификатига эга.
Магистрантлар ўқув режасига мувофиқ 2026 йил 26 январдан Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказида, 24 февралдан эса Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида илмий амалиёт ўтаб, манбашунослик ва ноёб қўлёзмалар билан ишлаш кўникмаларини мустаҳкамладилар.
Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ўз нутқларида Тошкент ислом институти магистратура таълим босқичини илк битирувчилар муваффақиятли тамомлагани улкан тарихий воқеа бўлгани, Юртбошимизнинг ташаббуси билан уламоларимиз ва мўмин-мусулмон халқимизнинг ана шундай орзу-умидлари, ихлос билан қилган дуолари ижобат бўлганини алоҳида таъкидладилар.
Маросим давомида Муфтий ҳазратлари ҳар бир битирувчини самимий табриклаш баробарида магистрлик дипломларини тантанали равишда топширдилар.
Шундан сўнг Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Ўзбекистон мусулмонлари идораси тизимида меҳнат фаолиятини бошлаётган магистрларнинг ойлик иш ҳақига 20 фоиз миқдорида устама ҳақ тўлаб берилишини эълон қилдилар.
Бундай рағбат ва имтиёзлар диний-маърифий соҳада юқори малакали, замонавий билимларга эга илмий-педагог кадрлар авлодини шакллантиришга хизмат қилади.
ЎзА
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 