08 Ноябр, 2026, 28 Жумадул аввал, 1448
08 Ноябр, 2026, 28 Жумадул аввал, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Ислом жамияти соясида яшайдиган ғайридинлар исломий истилоҳда «аҳли зимма» деб аталадилар. Яъни, уларнинг дини, жони, моли ва бошқа жиҳатдан тинч-омонлиги мусулмонлар зиммасида бўлади. Мусулмонлар «аҳли зимма»лар билан аҳднома тузганда, уларни ана шу нарсалар билан таъминлашни ўз зиммаларига олганлар.
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида Мадинаи Мунавварада яҳудийлар мусулмонлар билан аҳднома асосида аҳли зимма бўлиб, ўз динларига амал қилиб, тинч-омон яшаганлар. Уларнинг ўзлари томонидан оғир хиёнат ва жиноятлар содир бўлгандагина мусулмонлар қарши чоралар кўришга мажбур бўлганлар.
Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳунинг даврларида ҳам ана шу сиёсат давом этди.
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг даврларида эса бошқа масалалар каби бу масалада ҳам кўплаб янгиликлар содир бўлди. Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу аҳли зимма масаласида ҳам кишининг ақли лол қоладиган даражада ажойиб ижтиҳодлар қилдилар. Буларнинг ҳаммаси Исломнинг умумий таълимотларига суянган ҳолда амалга оширилди. Қуръон ва Суннат таълимотларининг нозик жойларигача чуқур тушуниб етган халифа Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу бу соҳада асрлар давомида барча динлар, барча миллатлар ва барча жамиятларга ўрнак бўлиб, яна ортиб қоладиган ишларни қилдилар.
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг Байтул Мақдис насороларига берган аҳдлари ва улар билан қилган муомалалари ҳақида юқорида гаплашган эдик. Бу ишни ҳозиргача ҳеч ким қила олмади, мабодо қилса ҳам, Умар розияллоҳу анҳунинг қилганларини такрорлаган бўлади.
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг форс мажусийларига нисбатан юритган сиёсатлари ҳам у кишининг ва омилларининг Ҳурмузон ҳайъати ила қилган муомалаларидан кўриниб турибди.
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг ўз фаолиятлари давомида чиқарган фармонлари, ҳукмлари ва қилган муомалалари аҳли зиммага нисбатан ҳам айни адолатдан иборат бўлган. Ушбу масалага оид ҳужжатларни ўрганган одам улкан ҳақиқатнинг қаршисида турганини дарҳол ҳис этади.
«Ҳадис ва ҳаёт» китобининг 23-жузидан олинди
Шу йилнинг 7–11 ноябрь кунлари Ўзбекистоннинг делегацияси Саудия Арабистонида бўлиб ўтадиган Ҳаж хизматлари халқаро кўргазмаси ва конференциясида қатнашади. Шунингдек, муборак сафарни юқори даражада ўтказиш билан боғлиқ вазифалар юзасидан икки томонлама музокаралар олиб борилади.
Мазкур делегация таркибидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг диний-маърифий масалалар бўйича маслаҳатчиси Музаффар Камилов, Дин ишлари бўйича қўмита раиси Содиқжон Тошбоев, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари, Вазирлар Маҳкамаси масъул ходими Орифхон Закиров, “Ҳаж” ва “Умра” бўйича атташе Шуҳрат Амоний ҳамда бир қатор соҳа мутахассислари ўрин олган.
Ушбу анжуманнинг асосий ўзига хослиги — зиёратчиларга хизмат кўрсатиш сифатини янги босқичга олиб чиқишдир. Хусусан, тадбирда ҳаж сафарини ташкил этишда рақамли технологиялар, сунъий интеллект имкониятлари ва илғор инновацион лойиҳалар тақдимоти ўтказилиши кутилмоқда.
Сафар давомида «Ҳаж–2027» мавсумини юқори савияда ва кўтаринки руҳда ўтказиш мақсадида делегациямиз томонидан бир қатор муҳим вазифалар амалга оширилади:
Саудия Арабистони Ҳаж ва умра вазирлиги раҳбарияти билан бўлажак мавсумга пухта ҳозирлик кўриш юзасидан музокаралар олиб бориш;
Бўлғуси ҳожиларимиз учун мўлжалланган меҳмонхоналар ва транспорт хизматларининг сифатини бевосита кўздан кечириш;
Мино, Арафот ва Муздалифа водийларида зиёратчиларга яратиладиган шарт-шароитлар ва хизмат кўрсатиш ҳолатини ўрганиш;
Ҳаж жараёнларига масъул бўлган бошқа ҳамкор идоралар билан ўзаро алоқаларни муҳокама қилиш ва мустаҳкамлаш;
Ҳаж сафарини ташкил этишдаги муҳим йўналишлар бўйича ўқув-семинарларида иштирок этиш.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 