10 Январ, 2026, 21 Ражаб, 1447
10 Январ, 2026, 21 Ражаб, 1447
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳу
Бугун сиз азизларга сўзлаб берадиган ҳикоям Макка шаҳрида бундан бир неча юз йиллар олдин содир бўлган ҳаётий воқеа ҳақидадир. Бу воқеа билан Саудияда нашр этиладиган газеталардан бирида танишганман.
Умра ибодатини адо этиш учун Макка шаҳрига борганимда газетадаги “Нима учун нурингни ортингда қолдирдинг?” деган мақолага кўзим тушди. Бу қизиқарли сарлавҳа мени ўзига жалб қилди. Бу нима дегани экан деб қизиқдим. Ҳикояни ўқиб, унинг мазмунини англадим.
Қадим замонда ўта бадавлат одам яшаган экан. У пайтлар қуллик даври эди. Бу бойнинг ҳам барча шахсий ишларида унга хизмат қиладиган қули бор эди.
Бомдод намозига азон айтилганда, хизматкор таҳорат учун сув тайёрлар ва хўжайинини уйғотарди. Таҳоратга ёрдамлашиб бўлгач, милтиллаб ёнадиган фонуси билан йўлини ёритиб масжидга олиб борарди. Бу даврларда ҳали электр ток, чироқлар йўқ, йўллар зимистон, чанг, кўчаларда тош ва чуқурлар кўп эди.
Шу зайлда қул 20 йилдан ортиқ хўжайинига хизмат қилди. Кунларнинг бирида одатдагидек бомдод намозига кетишаётганида бой юришдан тўхтаб, жойида бироз жим туриб қолди-да, кейин: “Гапларимни эшит эй Саид”, деди. Қулнинг исми Саид эди.
Бой: “Эй Саид, мен васиятномамда вафот этганимдан кейин меросхўрларим сени озод қилишларини ёздим. Бу сенга 20 йилдан бери менга қилган содиқ хизматларинг учун мукофот бўлади”, деб айтди.
Лекин бу гапдан Саид хурсанд бўлмади, хўжайинига ташаккур ҳам изҳор этмади, ҳатто бир оғиз сўз ҳам айтмади.
Эртаси куни яна одатдагидек масжид томон фонусни ёқиб йўлга тушишди. Аммо бу сафар ҳар гал хўжайиннинг йўлларини ёритиб кетадиган хизматчи орқа томонга ўтиб олганди. Хўжайин нега бундай қилаётганини тушунмай: “Нега орқамдан кетаяпсан? Саид сенга нима бўлди? Нега олдинда йўлни ёритиб кетмаяпсан?” деб сўради.
Бу гапларни эшитиб бой одам қаттиқ таъсирланди. Унга: “Эй Саид шу дақиқадан эътиборан сен озодсан”, деди. Саид унинг бу таклифини рад этиб: “Мен сизнинг итоаткор хизматкорингизман”, деди.
Ушбу қиссадан қандай ибрат олинади. Кўпчилик ўз нурини олдида эмас, балки ортида қолдиради. Бу нима дегани? Айримлар: “Бой бўлсам фалон-фалон ишларни қиламан”, “Вафот этсам камбағалларга тўплаган бойликларимни тарқатишади”, “10 йилдан кейин фалон ишларни қиламан” дейишади. Нега ўша ишларни ҳаётлик вақтингизда, имконингиз борида қилмайсиз? Нега нурингизни ортингизда қолдирасиз, олдингизда эмас. Нега яхшиликлар қилишни узоқ йилларга сурамиз. Имкон борида дарҳол яхшилик қилиш ҳақида ўйламаймиз? Бирор яхшилик қилишни имконингиз борми, уни ҳозир қилинг, шунда нурингиз олдинда бўлади. Нурингизни асло орқада қолдирманг!
Даврон НУРМУҲАММАД
Жаннатул Бақиъ — Саудия Арабистонининг Ҳижоз минтақасида, Мадинаи мунавварада жойлашган ислом тарихидаги илк ва энг қадимий қабристон. У Масжидун Набавийнинг жануби-шарқий томонида жойлашган бўлиб, “Бақиъул Ғарқад” номи билан ҳам машҳур. Бу ерда Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оила аъзолари ва кўплаб саҳобалари дафн этилган.
Қабристон милодий 622 йилда ташкил этилган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Маккадан Мадинага ҳижрат қилганларида (милодий 622 йил, сентябрь), Бақиъ ерлари ғарқад, яъни тиканли буталар билан қопланган бўш майдон эди.
Бадр жанги бўлаётган вақтда (милодий 624 йил) вафот этган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қизлари Руқайя розияллоҳу анҳо Бақиъ қабристонига биринчилардан бўлиб дафн этилган. Саҳобалардан эса биринчи бўлиб, муҳожирлардан Усмон ибн Мазъун розияллоҳу анҳу, ансорлардан Асъад ибн Зурора розияллоҳу анҳу шу ерга қўйилган.
Жаннатул Бақиъдаги 13 та машҳур қабр ва зиёратгоҳлар:
1. Сафия бинти Абдулмутталиб ва Отика розияллоҳу анҳумо: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аммалари.
2. Абдуллоҳ ибн Жаъфар ва Ақийл ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳум: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг яқин қариндошлари ва амакиваччалари.
3. Расулуллоҳнинг аёллари, мўминларнинг оналари: Хадича бинти Хувайлид ва Маймуна бинти Ҳорис розияллоҳу анҳумолардан ташқари Пайғамбаримизнинг барча аёллари шу ерга дафн этилган.
4. Пайғамбаримизнинг қизлари: Фотимаи Заҳро, Руқайя, Зайнаб ва Умму Кулсум розияллоҳу анҳумоларнинг қабрлари.
5. Пайғамбаримизнинг яқин аҳли байтлари: Бу ерда амакилари Аббос ибн Абдулмутталиб, шунингдек, Зайнулобиддин ибн Ҳусайн, Ҳасан ибн Али, Муҳаммад Боқир ва Жаъфар Содиқлар дафн этилган.
6. Иброҳим розияллоҳу анҳу: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг гўдаклигида вафот этган ўғиллари.
7. Ҳарра жанги шаҳидлари: Мадина шаҳрини ҳимоя қилишда шаҳид бўлганлар.
8. Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу: “Зуннурайн” - икки нур соҳиби, Ислом оламининг учинчи халифаси.
9. Ҳалимаи Саъдия: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг эмизган сут оналари.
10. Абу Саид Худрий ва Саъд ибн Муоз розияллоҳу анҳум: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг энг улуғ саҳобаларидан.
11. Имом Молик ва Имом Нофеъ: Машҳур Моликий мазҳаби асосчиси Имом Молик ибн Анас ва унинг устози, қироат олими Имом Нофеъ ибн Абу Нуайм.
12. Ҳасан ибн Али розияллоҳу анҳу: Пайғамбаримизнинг суюкли набиралари, Ҳазрат Али ва Фотима онамизнинг ўғиллари.
13. Фотима бинти Асад розияллоҳу анҳо: Ҳазрат Али розияллоҳу анҳунинг оналари ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни ўз фарзандидек вояга етказган аёл.
Бақиъ қабристонидаги мақбара ва гумбазлар 1806 ва 1925 йилларда бузиб ташланган. Ҳозирги кунда қабрлар устида ҳеч қандай бино ёки белгилар йўқ, улар оддий тупроқ ва тошлар билан белгиланган.
Т.Азимов тайёрлади
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 