13 Ноябр, 2026, 3 Жумадул сони, 1448
13 Ноябр, 2026, 3 Жумадул сони, 1448
Бошқаларга қалбингиз, ақлингиз, молингиз ила ёрдам беринг. Ёрдамингиз, амалингиз фақат Аллоҳ таолонинг ризолиги учун бўлсин. Қилган яхшилигингизни эслаб юришдан сақланинг. Аксинча, биров сизга яхшилик қилса, уни доим ёдингизда тутинг. Зеро, Аллоҳ таоло Бақара сурасининг 264-ояти каримасида: «Эй иймон келтирганлар! Молини одамлар кўрсин деб берадиган, Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган кимсага ўхшаб, (берган) садақаларингизни миннат ва озор билан йўққа чиқарманг!..» деб марҳамат қилди.
Қаршингиздан чиқадиган ҳар қандай кўнгилсизликни муваффақият келтирадиган ҳаёт тажрибаларидан бири деб билинг. Зеро, тун нақадар узун бўлмасин, албатта, қуёш чиқиши бордир. Айтишади-ку, муваффақият нарвондир, икки қўлинг чўнтакда бўла туриб, унга кўтарила олмайсан, деб.
Бир бурда нонга ҳам Аллоҳга ҳамд айтинг, шукр қилинг. Доим ҳам тўкин-сочинлик бўлавермайди. Ўтаётган кунингиздан нолийверманг, қаноатли бўлинг. Ҳасад қилишдан сақланинг. Зеро, Аллоҳ таоло бандаларини Ўзи сийлаган неъматлар билан хослаб қўйган. Бошқаларнинг ўша неъматлардан маҳрум бўлишларига орзуманд бўлманг, аксинча, Аллоҳ сизни ҳам неъматлантиришини, баракотини сўранг.
Ҳар куни Аллоҳ азза ва жалладан афв ва офият сўрашни унутманг. Имом Термизий ривоят қилган ҳадисда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳдан афв ва офият сўранглар. Чунки бирор кишига иймондан кейин офиятдан-да яхшироғи берилмаган”[1], дея марҳамат қилганлар.
Аллоҳ таолодан фойдали илм ва кенг ризқ сўранг. Боиси, илм ўзгалар тортиб ололмайдиган хазинадир. Жоҳилнинг қўлидаги минг динор бир ҳовуч тупроққа айланади, илм талабидаги кимсанинг қўлидаги бир сиқим тупроқ эса, минг динорга.
Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу илмнинг фазли борасида: “Эй Кумайл, илм мол-дунёдан яхшироқдир. Илм сени муҳофаза қилади, молни эса сен қўриқлайсан. Илм – ҳоким, мол эса маҳкумдир. Молни берганинг сари камаяверади. Илм эса тарқатиш орқали кўпайиб боради”, деганлар.
Илм мағрурликни сўндиради. Ғурур гўё бананнинг пўстлоғига ўхшайди. Муваффақият чўққисига кўтарилаётганингизда, у сабаб тойиб кетасиз. Фойдали илм сўраш борасида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳ таолодан манфаатли илм сўранглар ва фойда бермайдиган илмдан паноҳ тиланглар”, деганлар.
Ўзингиз ва атрофингиздагилар бирдек бахтли бўлиши учун уларнинг ҳар бирини бахтиёр қилишга ҳаракат қилинг. Йиғи орасида кула олмаганингиздек, атрофингиздагилар зулмат қаърида бўлган бир ҳолда, сиз тонг ёғдуси ичра тура олмайсиз. Ахир, инсоннинг бахти унинг кўмаги сабаб муваффақиятга эришганларнинг адади билан белгиланади. Ўзига тўқ кишилардан бўлсангиз давлатингиздан озроқ бериш ила бошқаларнинг саодатига ҳиссангизни қўшинг. Борди-ю, қўлингиз калталик қилса, бир оғиз ширин сўз билан бўлса-да, бу жараёнда иштирок этинг.
Қора кунингизда сизга ёрдам қўлини чўзган, дунё тўнини тескари кийганида сиз билан бирга елкадош бўлган, баъзан яқинларингиз ташлаб кетиб ёлғиз қолганингизда сизни жарликдан олиб чиққан кишиларни унутманг...
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам миннатдорчилик билдириш мўминларнинг сифати эканини таъкидлаб: “Одамларга ташаккур айтмаган киши, Аллоҳ азза ва жаллага ҳам шукр қилмайди”, деганлар ва яна бошқа бир ҳадисларида яхшиликни мукофотлашни ўргатиб, шундай дея марҳамат қилганлар: “Ким сизларга бир яхшилик қилса, уни мукофотлаб қўйинглар. Тақдирлашга арзирли бирор нарса топа олмасангиз, ҳаққи адо бўлди деб ўйлагунингизгача унинг ҳаққига дуо қилиб қўйинг” (Имом Абу Довуд ривояти).
Сиз билмай хафа қилган инсонларингизни исмини ёдингизда тутинг ва, албатта, узрингизни айтинг. Одамларни ҳисоб-китоб қилманг, одамларни муҳокама қилиш вақтни беҳуда кетказишдан бошқа нарса эмас.
Ҳассон Шамсий Пошонинг "Жаннат бўстонидаги оилавий оқшомлар" номли китобидан
Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Илҳом Оҳунд, Абдулбосит Абдулвоҳид таржимаси.
[1] Имом Термизий ривояти.
Мен Қамаши туманининг Чим маҳалласида туғилиб, катта бўлганман. Бундан йигирма йиллар олдин қишлоқдан пойтахтга талаба бўлиб келганман. Ўшанда қишлоғимиздан саноқли талаба ўқир, айниқса, ўқишга шартнома асосида кирганларнинг аксари оилавий шароити туфайли ўқий олмасди.
Талабалик пайтимиз бир курсдошим таътилда меҳмон бўлиб келди. Қиш. Қор қалин. Қоронғи тушганда келгани учун шошиб қолдик. Ўтин масала, электр ҳам йўқ, ўзимиз бир хонада, бир сандал кўзида исиниб ўтирар эдик. Ора-сира бир ток берилар, шунда ҳам унинг кучи телевизорга етмас, чироқларни хирагина ёритарди.
Ота-онам борларини тўкиб, менга шартнома пули тўлаётгани учун уйда меҳмонга яхшироқ таом тайёрлашга масаллиқ чиқмади. Ўшанда меҳмонга чироқ ёруғида, сандал чўғига қўйиб, иккита тухум қотириб бера олдик, холос. Жуда хижолатда қолгандим. Лекин бундай етишмовчилик аксар жойларда кузатилар, курсдошим шароитни тушунади деган юпанчим бор эди...
Яна бир хотира болалигимда отам раҳматли рўзғорни зўрға эплаб юрганини ҳис қилмай, бир сафар уйда шакар йўқлигидан аразлаб, мактабга оч кетганим, бу билан уларни руҳан қийнаб қўйганим эди...
Бугун-чи!..
Ҳар сафар қишлоғимизга фарзандларимни олиб борар эканман, ўша хотираларни айтиб берсам, уларга эртакдай туюлади. Бу гапларим нафақат болаларимга, балки қишлоғимизнинг бугунги ёшларига ҳам муболағали туюлса керак. Чунки бугун уларнинг аксари тупроқ йўлнинг ёзда қандай чангиши, қишда қанчалик лой бўлишини, сандал нималигини билишмаса керак... Улар учун иссиқлик манбаи сандал эмас, бир тугмани босиш орқали ёнадиган иситиш мосламалари, юрадиган кўчалари равон асфальт йўллар...
Шу кунларда қишлоғимизга давлатимиз раҳбари ташриф буюргани, Чим маҳалласидаги мисли кўрилмаган ўзгаришларни эътироф этганини кўриб, бундан бор-йўғи йигирма йил олдинги ўша шароитлар ёдимга тушди. Қалбимни катта қувонч, фахр-ифтихор эгаллади. Айниқса, йигирма мингга яқин аҳоли яшайдиган Чимда бугун ишсиз ҳам, камбағал ҳам қолмагани, маҳалламиз бутун мамлакатдаги бошқа қишлоқларга намуна қилиб кўрсатилгани ҳаяжонимни оширди. Кунлар келиб қадрдон Чим қишлоғим бутун мамлакатга замонавий ва обод маҳалланинг ёрқин намунаси бўлишини ўшанда хаёлимга ҳам келтирмагандим.
Бугун Чимнинг кўчаларини кезар экансиз, кўзингиз 640 ўринли янги мактабга, 240 ўринли замонавий боғча ва оилавий поликлиникага, янги маҳалла биноси, ёшлар маркази, спорт мажмуаси, истироҳат боғи, замонавий иссиқхоналар, кўркам тўйхоналарга тушади. Жамият учун керакли бўлган замонавий ёқилғи қуйиш шохобчалари, савдо ва маиший хизмат масканлари, “яшил” бозорчалар дейсизми — барча-барчаси Чим қишлоғимизда муҳайё.
Кейинги йилларда қатор иссиқхоналар қурилиб, аҳоли хонадонларида гулхайри етиштириш йўлга қўйилгани оилалар даромадини янада оширди. Элдошларимизнинг юз-кўзида эртанги кунга умид, ислоҳотларнинг амалга ошишига катта ишонч намоён бўлмоқда.
Чимдаги энг катта ютуқлардан бири таълимга қаратилаётган эътибор ҳамда унинг натижалари бўлмоқда. Бизнинг давримизда қишлоғимиздан ҳар 100 ёшдан атиги 4-5 нафари олийгоҳларда ўқиган бўлса, бугун қишлоқнинг ўзида қад ростлаган ўқув-тайёрлов курслари, замонавий тўгараклар сабабли уларнинг сони ошган.
Шу йилнинг ўзида қишлоқдаги 3 жияним талаба бўлди. Яратилган бундай юксак шарт-шароитлар эвазига деярли ҳар икки ёшдан бири талабалик бахтига муяссар бўлмоқда. Бу эса қишлоғимиздан эртага янада кўплаб маърифатли, билимли ва келажагига қатъий ишонган, жамиятга наф келтирувчи зиёлилар етишиб чиқади дегани.
Яна бир гап. Юртимизда билим ва маърифат соҳиблари, маданият ва адабиёт аҳли, китобхон оилалар доим ардоқланмоқда. Президентимизнинг ёш ёзувчи Жавлон Жовлиев ва “Китобхон оила” танловида совриндор бўлган ёш оилага Тошкент шаҳридан икки хонали уй берилгани бошқаларда ҳам жуда катта қизиқиш ва рағбат уйғотади. Бу ишлар зиёлиси қадрланган элнинг келажаги, албатта, порлоқ бўлишидан далолатдир.
Нафақат Чим маҳалласи, балки Қамаши туманида, қолаверса, бутун воҳада кечаётган ислоҳотлар шиддати дилни фахрга тўлдирмоқда. Қарши шаҳридаги Президент мактаби ўқувчиларининг халқаро имтиҳонларда эришган зафарлари, Абдулла Орипов номидаги ижод мактаби ёшларининг “Заковат” мусобақаларидаги ғолиблиги, косонлик оддий мактаб ўқувчисининг халқаро SAT имтиҳонида максимал юқори баллни қўлга киритгани юртдошларимизга ғурур бағишлади. Бу натижалар Президентимиз томонидан таълимга ва ёшлар келажагига қаратилаётган юксак эътиборнинг натижасидир.
Бугун қишлоқлардаги ҳар бир хонадонда тўкинлик, эртанги кунга ишонч ҳукм сурмоқда. Кўчаларимиз обод, мактабларимиз билимли ёшлар билан тўла. Буларнинг бари тинчлик-хотиржамликдан. Инсон қадри улуғланган, билим ва маърифат туғ қилинган бундай заминда яшаш, мана шундай катта ўзгаришларнинг гувоҳи бўлиш ажиб саодатдир.
Айтиш жоизки, бугун сизу биздан кўп нарса талаб қилинмайди. Неъматларни қадрлаш, шукронасини қилиш, имкониятлардан унумли фойдаланиш, ўзимиз ва жамиятга наф келтириб яшаш керак, холос.
Абдулатиф АБДУЛЛАЕВ,
Журналист
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 