Умри илм йўлида ўтган олимнинг олдига бир ёш йигит келиб: “Сизлар тўғри йўлда эмассизлар”, деди.
Олим эса нимтабассум билан: “Нега ундай деяпсан, болам?” деди.
Шунда болакай: “Сизлар Аллоҳ таолонинг сифатларини инкор қиласизлар. Масалан, Аллоҳ Аршнинг устидалигини, туннинг учинчи қисмида дунё осмонига тушишини ва ҳоказоларни... Ҳолбуки булар оят ва ҳадислар билан собит бўлган” деб ақллилик қилди.
Кекса ёшли олим унинг юзига термулдида хаёлидан: “Жоҳил бўлишига қарамасдан нодонлигидан бехабар бу авлодни ким тарбиялаяпти? Эссиз ёшлик ва ёшлар” деган гаплар ўтди.
Кейин эса: “Болам, ҳаммамиз ҳам Аллоҳни яхши кўрамиз. Ақида борасида чуқур илм олмасдан гапириб бўлмайди. Сен яхшиси илм ўрган, одоб ўрган” деди.
Бу гапни эшитган болакай: “Жавобдан қочиб ҳар хил гаплар гапирманг. Дангал жавоб беринг” деб истеҳзо қилди.
Аслида юқоридаги гап унга яхшигина жавоб бўлганди. Аммо у буни тушунмади. Шунда олим киши болага қараб: “Майли, сен айтганча бўлақолсин. Аллоҳ таоло Аршнинг устида деяпсан а? Шундайми?” деди.
Бола “Ҳа, бу оятда келган” деб жавоб берди. “Хўп, яхши. Ҳар кеча дунё осмонига тушади, шундайми?” деб сўради олим.
Болакай яна “Шундай, бу саҳиҳ ҳадисда келган” деди.
Олим киши: “Ҳар кечанинг учинчи қисмида дунё осмонига тушса, Аршнинг устига қачон ўтиради?” деди.
“Нима деганингиз бу?” деб сўради ҳатто саволнинг ҳам мазмунига тушунмаган нодон бола.
Шунда олим: “Қара, бизда кеч кирганда қаердадир тонг отади, қаердадир пешин бўлади, яна қаерлардадир аср вақти бўлади ва ҳоказо. Туннинг учинчи қисми ҳам доимо айланиб туради. Дунёнинг қаеридадир доимо туннинг учинчи қисми бўлиб турса, Аллоҳ қачон Аршни устига бориб жойлашади?” деди.
Саволни зўрға тушунган болакай “Сизлар тўғри жавобдан қочиб фақат фалсафа қиласизлар. Бу гапингиз жавоб бўлмайди. Ояту ҳадис”... деётганда, олим: “Сенинг бемаъни саволингга жавоб бериш учун шу савияга тушяпман. Агар илмни тўғри тартибда, тўғри илм аҳлидан ўқиганингда миянгга бунақа савол келмасди аслида” деди.
Ҳа азизлар, ояту ҳадисни ҳамма ҳам ўзича тушуниб кетавермайди. Айниқса эътиқодга тегишли бўлса, ўта эҳтиёт бўлиш керак.
Аллоҳ таолонинг сифатлари ҳақида келган оят ва ҳадисларни фақат ва фақат олимлар тўғри тушуна олади. Бу борада интернетдан ёки жоҳиллардан ўрганганларнинг ҳаммаси адашгандир. Аҳли сунна вал жамоа яъни Мотуридий ва Ашъарийларнинг йўлидан айрилмангки, ҳалок бўласиз!
Улуғбек домла ЖИЯНОВ,
Мир Араб Олий мадрасаси ўқитувчиси.
Ўзбекистон элчихонаси дипломатлари, Туризм қўмитаси вакиллари ва мамлакатимизнинг Покистондаги зиёрат туризми элчиси Шайх Муҳаммад Ҳассан Ҳасиб ур-Реҳман ўртасида видеоконференция шаклида учрашув бўлиб ўтди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Унда Ўзбекистоннинг бой маданий-маърифий ва тарихий мероси, муқаддас қадамжолари ҳамда зиёрат туризми имкониятларини Покистонда кенг тарғиб қилиш, ушбу йўналишда икки мамлакат ўртасидаги ҳамкорликни янада ривожлантириш масалалари муҳокама қилинди
Ўзбекистоннинг зиёрат туризми соҳасидаги улкан салоҳиятини Покистон жамоатчилиги орасида кенг тарғиб этиш, покистонлик сайёҳлар ва зиёратчиларнинг юртимиздаги муқаддас қадамжолар, тарихий обидалар ва диққатга сазовор туристик масканлар ҳақидаги хабардорлигини ошириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
– Ўзбекистон асрлар давомида ислом цивилизациясининг муҳим марказларидан бири сифатида эътироф этилиб келган, – деди Шайх Муҳаммад Ҳассан Ҳасиб ур-Реҳман. – Мамлакатингиз ҳудудида жойлашган буюк алломалар, азиз-авлиёлар ва ислом оламида юксак ҳурматга сазовор мутафаккирлар номи билан боғлиқ қадамжолар хорижлик зиёратчилар, шу жумладан покистонликлар учун катта маънавий ва тарихий аҳамиятга эга. Айниқса, Тошкент, Самарқанд ва Бухоро шаҳарларининг бой диний-маърифий мероси Ўзбекистоннинг халқаро зиёрат туризмидаги ўрнини янада мустаҳкамлаш учун кенг имкониятлар яратади.
Учрашувда Покистон уламолари делегациясининг Ўзбекистонга ташрифини ташкил этиш масаласи кўриб чиқилди. Мазкур ташриф икки мамлакат диний-маърифий доиралари ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш, ўзаро тажриба алмашиш ва Ўзбекистон зиёрат туризми имкониятларини Покистонда янада кенг танитишга хизмат қилиши таъкидланди.
Шунингдек, ташриф доирасида Дин ишлари бўйича қўмита ва Ўзбекистон мусулмонлари идораси раҳбарияти билан учрашувлар ўтказиш, Тошкент, Самарқанд ва Бухоро шаҳарларига сафарларни ташкил қилиш бўйича келгусидаги режалар кўриб чиқилди.
Покистон томони Ўзбекистон Президенти ташаббуси ва ғояси асосида Тошкент шаҳрида бунёд этилган Ислом цивилизацияси маркази ва қайта реконструкция қилинган Имом Бухорий мажмуасини покистонлик уламолар кўришга катта қизиқиш билдираётганини маълум қилди. Шунингдек, мазкур ноёб мажмуалар тўғрисидаги махсус видеоматериалларни тайёрлаш ва уларни Покистонда тарқатишга қизиш билдирилди.
Таъкидланишича, мазкур ташаббуслар Ўзбекистон ва Покистон ўртасидаги дўстона муносабатларни янада мустаҳкамлаб, халқларимиз ўртасидаги маънавий-маданий алоқаларни янада ривожлантириш, шунингдек, мамлакатимизга ташриф буюрувчи покистонлик зиёратчилар оқимини оширишга хизмат қилади.
Бўлиб ўтган онлайн учрашув якунида иштирокчилар ушбу йўналишдаги мулоқотни дипломатик каналлар орқали давом эттиришга келишиб олдилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати