Зулҳижжа ойининг 8 куни “Тарвия куни” дейилади.
“Тарвия” дейилишига сабаб ўша куни ҳожилар зам-зам сувидан қониб-қониб ичадилар.
“Тарвия” – “тафаккур” маъносида ҳам қўлланилади. Чунки зулҳижжанинг саккизинчи кечасида Иброҳим алайҳиссалом тушларида ўғиллари Исмоил алайҳиссаломни қурбонлик қилаётганларини кўрадилар ва бу туш шайтонийми ёки раҳмоний дея ўша кунни тафаккур билан ўтказадилар. Шунга кўра, бу кун “Тарвия – тафаккур куни” дейилади.
Мино луғатда – “орзу, истак” деган маъноларни билдиради. Макка ва Муздалифа оралиғидаги қишлоқнинг номи. Араблар одамлар тўпланган жойни “мино” деб аташади. Мино Масжидул-ҳаром шимолидан 7 км. узоқликда жойлашган.
Бу ерда Иброҳим алайҳиссалом шайтонга тош отганлар, қурбонлик қилганлар. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам айнан шу жойда тош отиб, қурбонликларини адо этганлар. Бу муқаддас маконда Наср ва Мурсалот суралари нозил бўлган.
Ҳожилар зулҳижжанинг саккизинчи куни бомдод намозидан сўнг Минога қараб йўл олишади. Минода тарвия кунининг пешин, аср, шом, хуфтон ҳамда арафа кунининг бомдод намозлари ўқилади. Кейин арафотга жўнаб, ўнинчи куни яна Минога қайтишади ва икки кун шайтонга тош отишни давом эттиришади.
Минода бажарилиши зарур бўлган амаллар ҳақида Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади: «Ва ўзларига бўладиган манфаатларга шоҳид бўлсинлар. Маълум кунларда уларга ризқ қилиб берган чорва ҳайвонларини (сўйишда) Аллоҳнинг исмини зикр қилсинлар. Бас, улардан енглар ва бечора ва фақирларга ҳам едиринглар. Сўнгра ўзларидаги кирларни кетказсинлар, назрларига вафо қилсинлар ва “Қадимги уй”ни тавоф қилсинлар”, деганимизни эсла» (Ҳаж сураси, 28-29-оятлар).
Ушбу оятда Мино кунлари жамаротда тош отиш, қурбонлик қилиш ва соч олдириб эҳромдан чиқиш каби амалларни адо этиш таъкидланмоқда. Мино кунлари ушбу учта амални мукаммал тарзда бажариш вожибдир.
Аллоҳ таоло қилаётган ва қиладиган барча солиҳ амалларингизни Ўз даргоҳида қабул этсин. Ўзи куч-қувват берсин..
Даврон НУРМУҲАММАД
Дин ишлари бўйича қўмита ҳузуридаги Диний-маърифий соҳада малака ошириш ва қайта тайёрлаш институти тингловчилари иштирокида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази билан ҳамкорликда «Учинчи Ренессанс чорраҳаси» мавзусида ўқув-семинар ўтказилди, хабар бермоқда iccu.uz .
Унда имом-хатибларнинг касбий ва илмий салоҳиятини ошириш, диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар, жамиятда кечаётган жараёнлар ҳамда замонавий ёндашувлар бўйича билимларини кенгайтиришга алоҳида эътибор қаратилди.
Машғулотлар давомида тафсир илми ва замонавий тафсир йўналишлари, Қуръони Карим маъноларидан бугунги ижтимоий ҳаётда, хусусан, ёшлар тарбияси ва одоб-ахлоқ масалаларида самарали фойдаланиш имкониятлари муҳокама қилинди.
Навоий вилояти Навоий шаҳри бош имом-хатиби Дилшод Эргашев бундай машғулотлар билимларни янгилаш ва касбий малакани оширишда муҳим аҳамият касб этишини таъкидлади.
«Бугун юртимизда амалга оширилаётган ислоҳотлар, диний соҳадаги хайрли ишлар ва дунёда кечаётган жараёнлар ҳақида кенгроқ маълумот олдик. Илмий савиямиз ва малакамизни янада ошириш учун кўплаб янги билимларга эга бўлдик. Албатта, бу ерда олган билимларимиздан ўз фаолиятимизда фойдаланамиз», — деди у.
Унинг қайд этишича, семинарнинг Ислом цивилизацияси марказида ўтказилиши ҳам алоҳида аҳамиятга эга. Марказда жамланган тарихий ва илмий мерос имом-хатиблар учун ҳам янги маълумотлар ва манбалар билан танишиш имконини беради.
Самарқанд вилояти Пастдарғом тумани бош имом-хатиби Озод Назаров эса илмни мунтазам равишда янгилаб бориш зарурлигини таъкидлади.
«Ҳақиқатдан ҳам илм бир жойда туриб қолса, эскириб қолар экан. Биз бу ерга келиб, устозларимиз ҳузурида илмимизни яна бир янгилаб олдик. Жуда кўп янги билимларга эга бўлдик. Айниқса, тафсир илми ва замонавий тафсир йўналишлари ҳақидаги машғулотлар биз учун муҳим бўлди. Қуръони Карим маъноларидан бугунги ижтимоий ҳаётда, ёшларимизнинг одоб-ахлоқи ва тарбиясида қандай самарали фойдаланиш мумкинлиги ҳақида кўплаб янги жиҳатларни англадик», — деди у.
Ўқув-семинар якунида иштирокчилар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг музей қисми билан ҳам танишдилар. Уч минг йиллик тарих, буюк аждодларимизнинг илмий мероси ва Ренессанс даврларига бағишланган экспозициялар уларга семинар давомида олинган билимларни тарихий манбалар ва маданий мерос билан уйғун ҳолда англаш имконини берди.
Бундай ўқув-семинарлар имом-хатибларнинг билим ва малакасини мунтазам равишда янгилаб бориш, замонавий илмий ёндашувларни ўзлаштириш ҳамда улардан диний-маърифий фаолиятда самарали фойдаланишга хизмат қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати