18 Июл, 2026, 4 Сафар, 1448
18 Июл, 2026, 4 Сафар, 1448
1. Азон эшитган киши муаззин айтган калималарни қайтаради. Азонни эшитган мусулмон киши уни диққат билан тинглаши ва муаззин жумлани тугатиши биланоқ уни ичида такрорлаши даркор.
Абу Саъид розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қачонки азонни эшитсангиз, муаззин айтаётган нарсани айтинглар”, дедилар (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
2. “Ҳаййа ъалас солаҳ” ва “Ҳаййа ъалал фалаҳ” деганда эса “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”, дейди.
Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким чин қалбдан муаззин айтган нарсани айтиб турса ҳамда “ҳаййа ала”ларда “Лаа ҳавла ва лаа қуввата” деса жаннатга киради», дедилар (Имом Муслим, Имом Абу Довуд ривояти).
3. Муаззин “Ашҳаду анна Муҳаммадар Расулуллоҳ” лафзини айтганда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга салавот айтилади.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сўнгра менга салавот айтинглар. Чунки ким менга бир салавот айтса, албатта, Аллоҳ унга ўн салавот айтади. Кейин менга василани сўранглар. Бас, у жаннатдаги бир манзила бўлиб, Аллоҳнинг бандаларидан фақат бир бандагагина лозим бўлур. Ўша банда мен бўлишимни орзу қиламан. Ким менга василани сўраса, унга шафоат ҳалол бўлур” (Имом Бухорий ривояти).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Қачонки муаззиннинг овозини эшитсангиз, унинг айтганларини қайтаринг, сўнгра менга салавот айтинг. Зеро, ким менга бир салавот айтса, Аллоҳ унга ўн марта салавот йўллайди” (Имом Муслим ривояти).
Аллоҳ таолонинг Пайғамбарга салавот йўллаши У зотни муқарраб фаришталарга мақташи, бандага салавот йўллаши унга раҳмат назари билан боқишидир.
4. Азон тамом бўлгач ушбу дуоларни ўқиш:
اللَّهُمَّ رَبِّ هَذهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلاةِ القائِمةِ آتِ مُحَمَّداً الوَسِيلَةَ والفَضِيلَةَ وابْعَثْهُ مَقاماً محموداً الذي وَعَدْتَهُ
“Аллоҳумма, Робба ҳазиҳид даъватит таммати вас солатил қоимати ати Муҳаммаданил василата вал фазийлата вабъасҳу мақомам маҳмудан аллазий ваъадтаҳ”
“Аллоҳим! Эй ушбу етук чақириқниг, ҳозир бўлиб турган намознинг Робби! Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга васила ва фазилатни ато эт. У зотни Ўзинг ваъда қилган мақоми маҳмудга етказ”.
Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким азонни эшитгандан кейин “Аллоҳумма, Робба ҳазиҳид даъватит таммати вас солатил қоимати ати Муҳаммаданил василата вал фазийлата вабъасҳу мақомам маҳмудан аллазий ваъадтаҳ” деса, қиёмат куни унга шафоатим ҳалол бўлади», дедилар (Имом Бухорий ривояти).
أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا
“Ашҳаду алла илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарийка лаҳа ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳу. Розийту биллаҳи Роббан ва би Муҳаммадин Расулун ва бил Ислами дийнан”.
“Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ. Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳнинг Расулидир. Аллоҳни Робб деб, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни пайғамбар деб, Исломни дин деб рози бўлдим” (Имом Муслим ривояти).
5. Дуо қилиш. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Муаззинлар айтган калималарни айт, қачонки охирига етсанг, сўра, берилади” (Имом Абу Довуд ривояти).
Даврон НУРМУҲАММАД
Бугун, ҳаётда ҳам, ижтимоий тармоқларда ҳам, тушунарсиз мантиққа гувоҳи бўласиз. Қўлида энг сўнгги моделдаги смартфон ҳамда спутник орқали видео улашаётган “эксперт”, бизга замонавий илмлар керак эмас, фақат нарги дунёмизга оид илмини ўрганинг, қолган ҳаммаси вақтни беҳуда сарфлаш, душманларнинг ўйини, деб бонг уради.
Энг ачинарлиси, бундай чиқишлар остида минглаб “лайк”лар ва “тўғри айтдингиз, болаларни бошқа илмларга берайлик” қабилидаги соддадил замондошларимизнинг изоҳлари пайдо бўлади.
Хўш, аслида-чи? Замонавий илмларни инкор этиш, тиббиёт, IT, астрономия ёки физикани “бегона илм” деб билиш қадриятларга тўғри келадими ёки бу мутаассибликми ёки ахборот хуружининг маҳсулими?
Эътибор берган бўлсак, зеҳниятимизга замонавий илмларни инкор қилувчи мифлар ўрнашиб қолган.
1-миф: “Дунёвий илмлар диндан узоқлаштиради”. Бу даъво – илмсизликнинг олий кўринишидир. Тарихга назар солайлик, бугун дунё тан олган Ибн Сино, Ал-Хоразмий, Мирзо Улуғбек, Ал-Беруний каби боболаримиз диний илмларни ҳам, замонавий фанларни ҳам бирдек мукаммал эгаллашган. Улар математика ва астрономияни ўрганиб, диндан узоқлашиб кетмаганлар. Аксинча, коинот қонуниятларини математик ҳисоб-китоблар орқали англаш уларнинг Яратувчининг қудратига бўлган ишончини янада мустаҳкамлаган.
Бугун тиббиётни инкор этиб, “табиб”лик даъво қилаётган, фарзандларини таълимдан узиб, фақат бир томонлама ўқитмоқчи бўлаётганлар аслида жамиятни заифлаштиришга хизмат қилмоқда. Кучсиз, қарам ва носоғлом жамият эса ҳар қандай ташқи кучнинг осон ўлжасига айланади.
2-миф: “Замонавий технологиялар, IT ва ижтимоий тармоқлар –бузғунчилик қуроли”. Технология бу, шунчаки восита. Пичоқ билан нон ҳам кесиш мумкин, инсон ҳаётига суиқасд қилиш ҳам. Муаммо пичоқда эмас, уни ушлаган қўлда.
Бугун сунъий интеллект (AI), дастурлаш ва космик технологиялар асрида яшаяпмиз. Агар биз ўз ёшларимизни ушбу соҳалардан узоқлаштирсак, уларни “зарарли” деб эълон қилсак, яқин келажакда ўзгаларга қарам бўлиб қоламиз. Ижтимоий тармоқларда ўтириб, “технологиядан узоқ бўлинг” дейишнинг ўзи иккиюзламачиликдир. Асл маърифат замонавий воситаларни эгаллаб, уларни жамият ва инсоният фойдасига ишлата олишдир.
Ахборот хуружларини ташкил этувчи ташқи кучлар ва мутаассиб оқимларнинг бош мақсади битта: жамиятни фикрлашдан тўхтатиш. Саводсиз, таҳлил қила олмайдиган, кимё ва физика қонунларини тушунмайдиган, тиббиётга ишонмайдиган одамни бошқариш жуда осон.
Замонавий илмлардан маҳрум одамда танқидий фикрлаш шаклланмайди. У ҳар қандай сохта даъватга, диний тус берилган ёлғон ахборотга осонгина ишонади.
Илм-фан ва технологиядан орқада қолган миллат ҳамиша қашшоқликка ва бошқаларга муҳтожликка маҳкум. Бу эса мутаассиблик тузоғига тушиш учун энг қулай шароитдир.
Соғлом тафаккур илмни “диний” ва “дунёвий”га ажратмайди. Инсониятга, жамиятга нафи тегадиган ҳар қандан фойдали билим – шарафлидир.
Касалларни даволаётган шифокорнинг меҳнати, мураккаб дастурларни яратиб, одамларнинг оғирини енгил қилаётган IT мутахассисининг иши, юртни замонавий техникалар билан обод қилаётган муҳандиснинг изланиши – буларнинг барчаси савобли ва даромадли йўналишлардир.
Қуръони каримда дунё ва охиратдаги барча яхшиликларни ўзида жамлаган гўзал дуолардан бири бор.
Бақара сураси 201-оятида: “Парвардигоро, бизга бу дунёда ҳам, охиратда ҳам яхшилик бергин ва бизни дўзах азобидан асрагин”.
Бу дуо нафақат охиратни, балки бу дунёдаги соғлиқ, ҳалол ризқ, бахтли оила, фойдали илм ва тинчлик-хотиржамлик каби барча яхшиликларни сўрашни ўз ичига олади.
Тармоқларда сизни замонавий илмлардан, тил ўрганишдан ва тараққиётдан тўсмоқчи бўлган виртуал “донишманд”ларнинг гапларига танқидий муносабатда бўлинг. Зеро, миллатни енгиш учун уни қурол билан вайрон қилиш шарт эмас, уни илмдан, китобдан ва тафаккурдан айиришнинг ўзи кифоя.
Шермуҳаммад Болтаев,
Хоразм вилояти Шайх Қосим бобо
масжиди имом-хатиби
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 