Саудия Арабистонида хизмат сафарида бўлиб турган Ўзбекистон делегацияси таркибида Президент маслаҳатчиси ўринбосари Музаффар Комилов, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари, Дин ишлари бўйича қўмита раиси Содиқжон Тошбоев, шунингдек, Ҳаж ва умра бўйича атташе Шуҳрат Амоний каби соҳа масъуллари “Ҳаж–2026” мавсумида ҳамюртларимиз истиқомат қилиши кўзда тутилган меҳмонхоналарни атрофлича ўрганмоқдалар.
Шароит ва қулайликлар таҳлил қилинмоқда
Меҳмонхоналарни кўздан кечириш жараёнида биноларнинг умумий имкониятлари ва зиёратчилар учун яратилган қулайликлар синчиклаб ўрганилди. Жумладан:
– Фойеларнинг кенглиги ва ҳаракатланиш қулайлиги;
– Лифтлар сони ва кенглиги;
– Хоналардаги шароит, ўринлар сони ва жиҳозлар ҳолати;
– Ошхона сиғими, тиббиёт ва ишчи гуруҳлари учун ажратилган хоналар — барчасига алоҳида эътибор қаратилди.
Ҳар бир хона — зиёратчи қулайлиги учун
Ўрганиш чоғида ҳар бир хонада юклар жойлаштириш ва ҳаракатланиш учун етарли жой мавжудлиги, ювиниш хоналари, кийим жавонлари, ёзув столи, телевизор, совутгич ва музлатгич, қибла кўрсаткичи, жойнамоз ва Қуръони карим билан таъминлангани, шунингдек, санитария ва гигиена талабларига тўлиқ риоя этилганига эътибор берилди.
Жойлашув қулайлиги ҳам баҳоланди
Меҳмонхоналарнинг Ҳарами шариф, Мино, Арафот каби ҳаж арконлари адо этиладиган муқаддас ҳудудларга яқинлиги ҳамда транспорт қатновининг қулайлиги делегация диққат марказида бўлди.
Ўрганиш жараёнида мутасаддилар томонидан Саудия Арабистони Ҳаж ва умра вазирлигининг ҳамкорлик талабларини инобатга олган ҳолда, ушбу тартиб-қоидаларга алоҳида эътибор қаратиш таъкидлаб ўтилди.
“Ҳаж – 2026” мавсумида ўзбекистонлик зиёратчиларнинг ҳузурланиб, хотиржам ибодат этишлари учун амалга оширилаётган тайёргарлик ишлари — Янги Ўзбекистонда “Инсон қадри — олий қадрият” тамойили ҳаётга изчил татбиқ этилаётганининг ёрқин ифодасидир.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Даъво: Қуръон хатмининг савоби ўликларга етиб-борадими ёки йўқми?
Раддия: Қуръондан хатм қилиниб унинг савобини ўликларга бағишланса, бу савоб марҳумларга бориб етади. Марҳумларимиз ҳаққига мағфират сўраб дуо қилиб туришимиз лозим.
Усмон ибн Аффоннинг розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда бундай дейилади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳум дафн этилгандан сўнг унинг тепасида туриб: “Биродарингизга мағфират сўранглар ва унга Аллоҳдан сабот тиланглар, зеро, у ҳозир сўралмоқда”, дедилар (Имом Термизий ривояти).
Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда бундай дейилади: “Саъд ибн Убода йўқлигида онаси вафот этиб қолди. Шунда Набийнинг олдиларига келиб: “Ё Расулллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам онам мен йўғимда вафот этди унинг номидан садақа қилсам, савоби етадими?” деб сўрадилар.
У зот алайҳиссалом: “Ҳа”, дедилар. “Бўлмаса, сизни гувоҳ қиламанки, менинг ушбу боғим у киши номидан садақадир” (Имом Бухорий ривояти).
Хулоса қилиб айтганда, марҳумларимиз ҳақига қилинадиган хатми Қуръон, дуолар, садақалар савоби ўтганларимизга бориб етишида ҳеч қандай шубҳа йўқ.
Имом Шаъбий раҳимаҳуллоҳ айтадилар:
كَانَتِ الأَنْصَارُ إِذَا مَاتَ لَهُمُ الْمَيِّتُ يَأْتُونَ قَبْرَهُ فَيَقْرَؤُونَ عِنْدَهُ الْقُرْآنَ مرقاة المفاتيح
“Ансорлар орасида кимнинг маййити вафот этса, унинг қабрига бориб, у ерда Қуръон ўқир эдилар”.
Бу амал саҳобалар даврида мавжуд бўлган. Ибн Умар розияллоҳу анҳунинг васиятлари:
إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ فَلْيُسْرِعْ بِهِ إِلَى قَبْرِهِ وَلْيُقْرَأْ عِنْدَ رَأْسِهِ بِفَاتِحَةِ الْبَقَرَةِ وَعِنْدَ رِجْلَيْهِ بِخَاتِمَتِهَا.
“Агар сизлардан бири вафот этса, уни тезда қабрига олиб боринглар. Бош томонида Бақара сурасининг бошини, оёқ томонида эса охири ўқилсин” (Имом Табароний, Имом Байҳақий ривояти).
Ўткирбек Собиров
Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси