Ҳукуматимизнинг 1989 йилдаги қарорига биноан “Усмон Мусҳафи” Ўзбекистон мусулмонлари идорасига берилган. Шундан буён “Усмон Мусҳафи” Диний идора кутубхона музейи – “Муйи Муборак” мадрасасида сақланиб келинмоқда. 2007 йилда ҳукуматимиз томонидан "Мўйи Муборак" мадрасаси қайтадан замонавий қилиб тўлиқ таъмирланди.
Варақлар ўлчами: 53x68 см.
Варақлар сони: 338 варақ.
Матнлар ўлчами турлича: 33x39; 36x46; 38x46.
Маълумот ўрнида “Усмон Мусҳафи” (дунёда “Тошкент Қуръони” номи билан танилган) дунё цивилизацияси тарихидаги энг нодир манба. Муборак Қуръони карим учинчи ҳалифа ҳазрати Усмон ибн Аффон (тах. 575-656 й.) (р.а.) буйруқларига асосан VII асрда (644-648 йй.) кийик терисига Ҳижоз хатида ёзилган ва муқоваланган.
“Тошкент Қуръони” – “Ҳазрати Имом” мажмуаси таркибига кирувчи “Мўйи Муборак” мадрасаси Ўзбекистон мусулмонлари идораси кутубхонаси музейида сақланади.
Ислом тарихидан маълумки, Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.)нинг ваҳий кўчирувчи котиблари Зайд ибн Собит (615-665 й.) бошчиликларидаги саҳобалар томонидан 6 дона Қуръон нусхаси кўчирилган.
Ушбу Мусҳаф 338 варақдан иборат. Ҳалифа Усмон (р.а.) Қуръонни ўқиб ўтирганларида шаҳид бўлганлар. У кишининг муборак қон излари Бақара сурасининг 137 - ( فسيكفيكهم الله و هو السميع العليم...) оятида сақланиб қолган.
Ҳижоз хати битилган матн ҳаракат ва нуқталардан ҳоли, терига ёзилган, ҳарфлар қиррали эмас, “алиф”ларнинг учи ўнгга сезиларли даражада бурилган.
“Усмон Мусҳафи” 1997 йил Халқаро ЮНЕСКО ташкилотининг “Memory of the World” (Дунё Хотираси) рўйхатига киритилган. Бу ҳақда 28.08.2000 йилда махсус сертификат берилган.
“Усмон Мусҳафи” буюк бобомиз Амир Темур ҳазратлари томонидан XIV асрда Ироқдан Самарқандга олиб келинган. Мусҳаф узоқ йиллар Самарқанддаги "Нодир Девонбеги" мадрасасида сақланган. Чор Россияси томонидан Ўрта Осиё босиб олингандан сўнг, Туркистон Генерал-губернатори Фон-Кауфман 1869 йилда Мусҳафни Санкт-Петербургга бериб юборган. 1905 йилда Санкт-Петербургда 50 дона нусха кўчирилган. 1917 йилда Россиядаги ўзгаришлардан сўнг Усмон Мусҳафи Тошкент ва Сирдарё уламолари талабига мувофиқ дастлаб 1923 йилда Уфага, сўнг "Мусҳафи Усмон"ни Ўзбекистонга қайтариб бериш тўғрисидаги махсус декретга асосан 1924 йилда Тошкентга қайтариб олиб келинган ва Ўзбекистон давлат тарихи музейида сақланган. 1989 йили ҳукумат қарори билан Ўзбекистон мусулмонлари идорасига тақдим этилган.
Камолиддин Маҳкамов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Кутубхона бўлими бошлиғи
Шоир Шаҳриёр Шавкатнинг Афғонистон сафарини ижтимоий тармоқлар орқали кузатиб бордим. Сафар ҳақида газетада эълон қилинган икки-уч мақоладан ҳам хабардорман. Яқинда Шаҳриёрдан Телеграм иловамга шундай хабар келди: “Ассалому алайкум. Яхшимисиз? Сизга бир китоб атагандим, қаерга олиб борай?” Хабарни ўқиб, “Жадид” газетаси 2025 йилдаги энг сара мақолалар тўпламини нашр қилган чоғи”, деб ўйладим. Бироқ кейинги ёзишмаларданм “Ҳиротга, бобомнинг ҳузурига!” номли китоб нашр этилгани ойдинлашди. Муаллифга муборак, элга
манфаатли бўлсин!
Сўнги вақтда электрон китобларни афзал кўриб қолдим. Юки енгил, смартфонингиз ёнингизда бўлса – бас, кун, тун, қор, ёмғир, аномал иссиқ ё совуқни баҳона қилмай, хоҳлаган жойда ўқиб кетаверасиз. Бунинг устига ўзингизга маъқул алифбога ҳам ўгириб олишингиз мумкин. “Босмасини кейинроқ оларман, электрон варианти бўлса, ўшани ташланг”, деб ёздим Шаҳриёрга. Ташлаб берди. Иккиуч кун, ишдан сўнг уйга борганда уйқу олдидан ўқидим. Ва китобдаги ўзимни таъсирлантирган воқеалар, бошқаларни ҳам таъсирлантириши керак бўлган ҳодисалар ҳақида ёзгим келди...
Абдулҳамид Мухторов,
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси,
"Зиё" медиа маркази директори
Манба: “Жадид” газетаси
Газетани юклаб олиш учун